Thực hiện cơ chế tự chủ tài chính là cần thiết, nhưng mô hình này không thể áp dụng đại trà tại tất cả các bệnh viện (BV) công lập của thành phố. Theo lộ trình, trong năm nay, Sở Y tế Hà Nội chỉ đạo 29 BV xây dựng kế hoạch thực hiện cơ chế tự chủ tài chính. Với những BV khó khăn về nguồn thu do ở xa trung tâm, số lượng bệnh nhân ít, chưa thể tự chủ hoàn toàn chi thường xuyên, Sở Y tế đề xuất UBND thành phố cấp bù từ ngân sách cho phần thiếu hụt. Những BV thuộc khu vực khó khăn, BV thuộc lĩnh vực chuyên khoa đặc thù, Nhà nước vẫn bao cấp để bảo đảm chính sách an sinh xã hội.
Trung bình mỗi ngày, BV Đa khoa huyện Hoài Đức tiếp đón từ 400 đến 500 lượt bệnh nhân. Để nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, BV đã đầu tư trang thiết bị, máy móc hiện đại. Nhận được sự giúp đỡ của các BV tuyến trên, các bác sĩ BV Đa khoa Hoài Đức đã làm chủ được nhiều kỹ thuật phức tạp như: thay khớp háng, thay chỏm xương đùi, đóng đinh nội tủy xương, thay khớp gối… Tuy nhiên, nếu chuyển sang cơ chế tự chủ hoàn toàn về tài chính, BV Hoài Đức đứng trước thách thức không nhỏ. Phó Giám đốc BV Đa khoa huyện Hoài Đức Đoàn Trịnh Trường cho biết: “Cơ sở vật chất của BV vẫn còn thiếu thốn, phòng ốc, nhà cửa xây dựng từ lâu, đã bị xuống cấp. Nguồn ngân sách hạn hẹp ảnh hưởng đến việc đầu tư cho công tác khám, chữa bệnh”. Là đơn vị có vai trò quan trọng trong việc chăm lo sức khỏe cho người dân trên địa bàn, thời gian qua, BV Chương Mỹ đã chú trọng đầu tư trang, thiết bị y tế, nâng cao y đức, trình độ chuyên môn của đội ngũ y, bác sĩ. Bác sĩ Đặng Trần Chiến, Giám đốc BV Đa khoa huyện Chương Mỹ cho biết, nhân lực BV tuyến huyện vẫn còn thiếu, nhất là các bác sĩ có tay nghề chuyên sâu. Cơ sở vật chất chưa đáp ứng được nhu cầu khám, chữa bệnh. Chính vì vậy, nhiều người dân vẫn chưa tin tưởng BV tuyến dưới.
Nhiều ý kiến khác cũng cho rằng, dù một số BV tuyến huyện đã đầu tư máy móc, trang, thiết bị hiện đại, nhưng tâm lý người bệnh vẫn muốn lên các tuyến Trung ương để khám, chữa bệnh. Đơn cử như việc sinh nở, nhiều chị em đi khám, siêu âm trước sinh sức khỏe rất tốt, thai nhi khỏe mạnh, nhưng lại không chọn sinh con ở tuyến huyện mà vẫn muốn lên BV Phụ sản Trung ương hoặc BV Phụ sản Hà Nội. Do đó, BV tuyến huyện càng gặp khó khăn hơn trong việc thu hút bệnh nhân để tăng nguồn thu.
Ngay cả tuyến thành phố, vẫn có những khó khăn nhất định khi thực hiện tự chủ. Theo ông Nguyễn Đình Hưng, Giám đốc BV Đa khoa Xanh Pôn, BV mới được tự chủ về tài chính, còn chưa tự chủ để tìm kiếm nguồn nhân lực chất lượng cao. Bác sĩ Hưng cho rằng: "Nếu BV được tự chủ về nhân lực, chúng tôi sẽ dễ dàng tìm được nhân lực phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của mình. Hơn nữa, nếu BV được tự chủ về chi trả thu nhập cho nhân lực chất lượng cao thì sẽ thu hút được người tài và có định hướng tương lai phát triển tốt hơn".
Đối với những BV chuyên khoa điều trị như phong, tâm thần, HIV... là những cơ sở y tế điều trị các bệnh xã hội, bệnh nhân phần lớn là người nghèo, nếu tự chủ tài chính, tự trả lương cho cán bộ nhân viên thì BV không thể kham nổi. Do đó, những BV này cần có những cơ chế riêng để hoạt động.
Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Khắc Hiền cho biết, theo lộ trình đến năm 2020, các BV công lập của Hà Nội thực hiện tự chủ chi thường xuyên, trừ bảy BV chuyên khoa đặc thù: Tâm thần Hà Nội, Tâm thần Mỹ Đức, Tâm thần ban ngày Mai Hương, BV 09 (điều trị bệnh nhân HIV) , Da liễu Hà Nội và hai BV đa khoa hạng 3 (Mỹ Đức, Phúc Thọ). Hiện, Sở Y tế chỉ đạo 29 BV xây dựng kế hoạch thực hiện cơ chế tự chủ về tài chính trong năm nay. Sở yêu cầu các BV rà soát nguồn thu, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh để thu hút người bệnh nhằm nuôi dưỡng nguồn thu, đồng thời tăng cường công tác quản lý tài chính, thực hành tiết kiệm, cân đối thu - chi. Với những BV khó khăn về nguồn thu do ở xa trung tâm, lượng bệnh nhân ít, chưa thể tự chủ hoàn toàn chi thường xuyên, Sở Y tế đề xuất với UBND thành phố cấp bù từ ngân sách cho phần chi thường xuyên thiếu hụt. Cũng theo bác sĩ Hiền, việc giao tự chủ cho BV không có nghĩa là để các BV “tự bơi” trong cơ chế thị trường, mà Nhà nước tạo điều kiện về cơ chế chính sách để các BV phát triển phù hợp với cơ chế thị trường. Những BV thuộc khu vực khó khăn, BV chuyên khoa đặc thù, Nhà nước vẫn bao cấp để bảo đảm chính sách an sinh xã hội”.
Trước lo ngại khi tự chủ tài chính sẽ xảy ra hiện tượng như BV tìm mọi cách trục lợi BHYT, tận thu của bệnh nhân để tăng nguồn thu, lãnh đạo Sở Y tế khẳng định, việc giao quyền tự chủ cho các BV công, không có nghĩa là để BV muốn làm gì thì làm. Để bảo đảm quyền lợi cho người bệnh cũng như sự hài hòa lợi ích của BV, Sở Y tế thường xuyên chỉ đạo các BV thực hiện nghiêm quy định về khám, chữa bệnh BHYT và quy định của pháp luật về quản lý tài chính. “Trong thời gian tới, song song với việc tăng cường công tác quản lý nhà nước, cần thực hiện cơ chế kiểm soát chéo giữa người bệnh và BV; phát hiện và xử lý nghiêm những hành vi vi phạm quy định của pháp luật”, bác sĩ Nguyễn Khắc Hiền nói.
