Hạ tầng giao thông -“tài sản” hấp dẫn trên thị trường vốn

Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán thể hiện rõ vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn với nhiều lợi thế như khả năng cung cấp nguồn vốn dài hạn, cơ chế chia sẻ rủi ro, tối ưu cấu trúc vốn và thu hút dòng tiền quốc tế.

Thúc đẩy thị trường vốn cho đầu tư hạ tầng

Phát biểu ý kiến tại hội nghị “Phát triển thị trường chứng khoán năm 2026” do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức mới đây, ông Ngọ Trường Nam, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư hạ tầng giao thông Đèo Cả (HHV) nhận định, thị trường chứng khoán cần trở thành kênh huy động vốn chủ lực cho phát triển hạ tầng giao thông. Hiện tại, HHV đã xây dựng được năng lực khá toàn diện trên ba lĩnh vực cốt lõi gồm đầu tư-thi công xây lắp-quản lý vận hành công trình giao thông.

HHV kiên định với định hướng phát triển bền vững, không đánh đổi chất lượng và hiệu quả dài hạn để lấy tăng trưởng nóng trong ngắn hạn, đồng thời đặt lợi ích hài hòa của doanh nghiệp, cổ đông, người lao động và xã hội làm trọng tâm.

Doanh nghiệp cũng đề xuất hoàn thiện cơ chế đầu tư phương thức đối tác công-tư (PPP) theo hướng “công trình công-quản trị và vận hành tư”, nhằm tăng tính linh hoạt trong quản trị và cụ thể hóa cơ chế chia sẻ rủi ro đối với các dự án có thời gian hoàn vốn dài, qua đó nâng cao khả năng thu hút nguồn lực từ thị trường vốn. Thực tế cho thấy, tín dụng ngân hàng, nguồn vốn chủ lực trước đây cho các dự án PPP đang bị “trói buộc” ở nhiều vấn đề về hạn mức, kỳ hạn và quản trị rủi ro.

Trong khi đó, thị trường chứng khoán ngày càng thể hiện rõ vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn với nhiều lợi thế như khả năng cung cấp nguồn vốn dài hạn, cơ chế chia sẻ rủi ro, tối ưu cấu trúc vốn và thu hút dòng tiền quốc tế.

Trong bối cảnh đó, lãnh đạo HHV kiến nghị tiếp tục thúc đẩy nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam nhằm thu hút mạnh mẽ hơn dòng vốn quốc tế.

Bên cạnh đó, hoàn thiện các quy định về phát hành, tăng vốn và huy động vốn trên thị trường theo hướng đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ; hoàn thiện khung pháp lý cho các công cụ huy động vốn dài hạn như trái phiếu dự án, trái phiếu công trình hoặc các mô hình quỹ đầu tư hạ tầng.

Đại diện HHV cho biết, để giải quyết bài toán về vốn đầu tư, Đèo Cả đã chủ động nghiên cứu và triển khai mô hình PPP++ như một bước tiến trong cách tiếp cận huy động nguồn lực. Mô hình PPP++ là giải pháp Tập đoàn Đèo Cả đưa ra để huy động vốn cho dự án.

Thông qua việc đa dạng hóa nguồn vốn để tăng hiệu quả huy động, giảm thiểu rủi ro trong suốt quá trình thực hiện dự án. Cơ cấu nguồn vốn của các dự án triển khai theo phương thức PPP++ được đa dạng hóa hơn so với mô hình PPP cơ bản. Ngoài vốn ngân sách, vốn chủ sở hữu và vốn tín dụng, cơ cấu nguồn vốn theo mô hình PPP++ có sự tham gia của nguồn lợi nhuận thi công từ chính dự án, trái phiếu, cổ phiếu, các hợp đồng BCC,…

Không chỉ dừng ở sự kết hợp giữa Nhà nước và doanh nghiệp, PPP++ mở rộng cấu trúc vốn theo hướng đa dạng hơn, với sự tham gia của thị trường vốn thông qua cổ phiếu, trái phiếu, hợp tác kinh doanh (BCC) và nguồn lợi nhuận từ hoạt động thi công của chính dự án.

Mô hình này đã được áp dụng thành công tại các dự án đường cao tốc như Cam Lâm-Vĩnh Hảo, Hữu Nghị-Chi Lăng, Đồng Đăng-Trà Lĩnh,… cho thấy hiệu quả trong việc huy động nguồn lực xã hội cho phát triển hạ tầng.

Sẵn sàng ứng phó biến động thị trường

Vừa qua, thị sát tại dự án đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Trung Lương-Mỹ Thuận, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh đã đánh giá cao Tập đoàn Đèo Cả, với vai trò đứng đầu Liên danh Nhà đầu tư, đã chủ động phối hợp Cục Đường bộ Việt Nam quyết liệt triển khai các thủ tục đầu tư, hoàn thành ký hợp đồng dự án trong tháng 12/2025, đồng thời thu xếp thành công nguồn vốn tín dụng khoảng 27.000 tỷ đồng với lãi suất cố định 10,45%/năm trong suốt thời hạn hợp đồng.

Cách tiếp cận này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả huy động vốn mà còn phân tán rủi ro trong suốt vòng đời dự án, yếu tố đặc biệt quan trọng đối với các công trình hạ tầng có chu kỳ đầu tư kéo dài hàng chục năm. Đồng thời, PPP++ cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch, chuẩn hóa quản trị và chủ động hơn trước những biến động của thị trường tài chính.

Bộ trưởng cũng giao nhiệm vụ cho Cục Đường bộ Việt Nam phối hợp nhà đầu tư đề xuất là Tập đoàn Đèo Cả nghiên cứu mở rộng tuyến cao tốc đoạn Mỹ Thuận-Cần Thơ theo phương thức PPP. Trong quá trình nghiên cứu phương án mở rộng, bao gồm giải phóng mặt bằng, tái định cư, xác định nguồn cung vật liệu, đầu tư đồng bộ trạm dừng nghỉ và các hạ tầng liên quan, cần có sự phối hợp, hỗ trợ đắc lực của địa phương.

Việc áp dụng cơ chế lãi vay cố định nhằm bảo đảm phương án tài chính ổn định, đáp ứng nguồn vốn thi công giúp đẩy nhanh tiến độ và bảo đảm mục tiêu hoàn thành dự án. Đồng thời, mang lại lợi ích thiết thực cho Nhà nước khi chủ động “khóa” chi phí lãi vay trong toàn bộ vòng đời dự án, giảm thiểu rủi ro do biến động của thị trường tài chính.

Tới nay, HHV đã tham gia đầu tư, thi công và quản lý vận hành gần 670km đường cao tốc, quốc lộ cùng hơn 40km hầm đường bộ, tổng mức đầu tư các dự án PPP khoảng 60.000 tỷ đồng. Đây không chỉ là nền tảng về quy mô, mà còn là cơ sở để doanh nghiệp từng bước khẳng định năng lực trong việc triển khai các mô hình tài chính phức hợp như PPP++.

Từ góc độ thị trường, lãnh đạo HHV cho rằng, khác với nhiều ngành có thể tạo ra tăng trưởng đột biến trong ngắn hạn, tài sản hạ tầng giao thông mang đặc tính dòng tiền ổn định, chu kỳ dài và gắn với nhu cầu vận tải thực của nền kinh tế. Do đó, giá trị của doanh nghiệp không nằm ở những biến động ngắn hạn, mà ở khả năng duy trì tăng trưởng ổn định, minh bạch và nhất quán qua các chu kỳ.

Trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu còn nhiều biến động do căng thẳng địa chính trị, điều chỉnh chính sách và xu hướng thận trọng của dòng vốn quốc tế, các tài sản hạ tầng ngày càng được nhìn nhận như một kênh đầu tư mang tính “phòng thủ”. Đối với HHV, lưu lượng giao thông trên các tuyến đường gắn liền với hoạt động kinh tế nội địa, ít bị tác động trực tiếp từ các biến động bên ngoài-đây chính là nền tảng ổn định cho dòng tiền dài hạn bền vững.

Ở cấp độ vĩ mô, phát triển hạ tầng tiếp tục là một trong những đột phá chiến lược của Việt Nam giai đoạn 2026-2030, tạo nền tảng chính sách ổn định cho các nhà đầu tư dài hạn. Đó cũng là lý do nhóm cổ phiếu hạ tầng ngày càng thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư tổ chức quốc tế. Với vai trò doanh nghiệp hạ tầng đang trực tiếp tham gia thị trường vốn, khi khung pháp lý được hoàn thiện, chính sách ổn định và cơ chế chia sẻ rủi ro được bảo đảm, thị trường vốn sẽ trở thành động lực quan trọng trong thúc đẩy phát triển hạ tầng và tăng trưởng kinh tế bền vững.