Giai đoạn "nước rút" của Nhà máy Hóa chất mỏ Thái Bình

Dự án trọng điểm

Cuối tháng 11 vừa qua, tấn a-xít ni-tơ-rích đầu tiên đã được sản xuất thành công tại Nhà máy A-môn Ni-tơ-rát ở cụm công nghiệp xã Thái Thọ, huyện Thái Thụy (Thái Bình). Ðây là dự án trọng điểm của Tập đoàn TKV do Tổng công ty Công nghiệp Hóa chất mỏ (MICCO) làm chủ đầu tư, được triển khai xây dựng trên diện tích hơn 22 ha, tổng mức đầu tư gần 5.800 tỷ đồng (tương đương 280 triệu USD). Dự án có công suất 200 nghìn tấn/năm, gồm a-môn ni-tơ-rát dạng hạt xốp và dạng tinh thể, mỗi loại sản lượng 100 nghìn tấn/năm. Công nghệ sản xuất a-môn ni-tơ-rát được lựa chọn là công nghệ UHDE của Tập đoàn Thyssen Krupp (CHLB Ðức); máy móc thiết bị chính, thiết bị công nghệ có nguồn gốc từ các nước G7 và châu Âu.

Phó Tổng Giám đốc MICCO, Tổng Giám đốc Công ty Hóa chất mỏ Thái Bình Trần Ðăng Phi cho biết: Việc xây dựng Nhà máy sản xuất A-môn Ni-tơ-rát tại Thái Bình có ý nghĩa quan trọng với TKV và các ngành kinh tế khác có nhu cầu trực tiếp hoặc gián tiếp sử dụng thuốc nổ công nghiệp và lĩnh vực an ninh - quốc phòng. Trong ngành vật liệu nổ công nghiệp, a-môn ni-tơ-rát là nguyên liệu chính để sản xuất thuốc nổ công nghiệp (khoảng 80 - 90% khối lượng). Hiện tại, nước ta đang phải nhập khẩu khoảng 100 nghìn tấn/năm và dự báo sẽ tăng lên khoảng 150 - 200 nghìn tấn/năm vào năm 2020, nguồn chủ yếu từ Trung Quốc. Việc nhập khẩu nguyên liệu hiện nay phụ thuộc rất lớn vào sự biến động về giá và thuế, ảnh hưởng trực tiếp tới giá thành sản xuất vật liệu nổ công nghiệp trong nước, từ đó ảnh hưởng tiêu cực tới nhiều ngành công nghiệp khác như khai thác mỏ, phân bón, thủy điện, xây dựng, công nghiệp quốc phòng,... Khi Nhà máy sản xuất A-môn Ni-tơ-rát chính thức đi vào vận hành sẽ giúp chủ động hoàn toàn nguồn nguyên liệu a-môn ni-tơ-rát trong nước, khắc phục tình trạng lệ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu với giá biến động liên tục như hiện nay. Theo ông G.Stê-đinh, Chỉ huy trưởng công trường của Liên danh nhà thầu UHDE - TTCL Group, phần việc quan trọng nhất - "trái tim" của toàn bộ dự án là Gói thầu số 1 EPC Nhà máy chính đã hoàn thành, bảo đảm tiến độ và chất lượng. Các công đoạn hạng mục như nồi hơi phụ, hệ thống xử lý nước thô, nước khử khoáng, hệ thống nước làm lạnh tuần hoàn, dây chuyền đóng bao, máy nén khí điều khiển,... đã vận hành chạy thử, tiến tới chạy thử a-môn ni-tơ-rát. Nhà thầu đang tiến hành hiệu chỉnh các thông số cuối cùng, bảo đảm khởi động nhà máy đúng tiến độ trong hợp đồng EPC.

Chuẩn bị thị trường tiêu thụ

Ðến thời điểm này, các chuyên gia của Tập đoàn TKV đều khẳng định, nhà máy được xây lắp đúng thiết kế, đúng tiến độ, hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát về tiến độ, chất lượng và tổng mức đầu tư. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất là làm thế nào để vận hành được nhà máy trong điều kiện nước ta chưa có nhà máy sản xuất a-môn ni-tơ-rát ở quy mô công nghiệp. Chính vì thế, ngay từ khi bắt tay vào triển khai dự án, MICCO đã tăng cường tuyển dụng và đào tạo tại chỗ, đào tạo trực tiếp. Hiện tại, các cán bộ, công nhân có đủ khả năng trực tiếp vận hành các công đoạn, hệ thống phụ trợ nhà máy. Dự kiến, khi vận hành chính thức, nhà máy sản xuất sẽ giải quyết việc làm cho khoảng hơn 150 lao động và đóng góp ngân sách Nhà nước khoảng 120 tỷ đồng/năm. Trên thực tế, mỗi lần nhà máy hóa chất dừng máy và khởi động lại, tốn kém khoảng 1,5 tỷ đồng, nên MICCO đặc biệt chú trọng bảo đảm vận hành liên tục. Thông thường, đối với các dự án EPC, sau khi chạy thử 72 giờ và ổn định thông số, tổng thầu sẽ bàn giao, song đây là nhà máy hóa chất hiện đại, yêu cầu khắt khe về trình độ đội ngũ vận hành, MICCO đã thương thảo với nhà thầu để có thêm ba tháng vận hành đào tạo và ba tháng hỗ trợ vận hành. Tuy nhiên, chủ đầu tư cũng rất trăn trở vì sản phẩm bị cạnh tranh gay gắt với sản phẩm cùng loại giá rẻ được nhập khẩu từ Trung Quốc. Với công nghệ và thiết bị hiện đại của Thyssen Krupp, giá thành sản phẩm sẽ không rẻ, so sánh với giá a-môn ni-tơ-rát nhập khẩu từ Trung Quốc thì giá thành của dự án cạnh tranh về giá không dễ dàng. Sản phẩm này là đầu vào để sản xuất thuốc nổ; trong đó, ngành than chiếm khoảng 70%, còn lại sử dụng trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh và các lĩnh vực khác. Việc chủ động sản xuất thuốc nổ để không lệ thuộc vào hàng nhập khẩu dưới góc độ an ninh năng lượng và quốc phòng là nhu cầu thực tế, có ý nghĩa quan trọng. Do vậy, MICCO đang kiến nghị các bộ, ngành quản lý liên quan có cơ chế, chính sách hỗ trợ, xây dựng hàng rào kỹ thuật về thuế để nhà máy có thể vận hành thông suốt, bảo đảm cung cấp sản phẩm ổn định với chất lượng tốt cho thị trường.