Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định 33/2011/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 34/2010/NĐ-CP, tăng mức phạt tiền từ hai đến ba triệu đồng đối với hành vi điều khiển, lắp đặt, sử dụng còi vượt quá âm lượng theo quy định (trước đây, hành vi này chỉ bị phạt từ 300 đến 500 nghìn đồng).
Lạm dụng
Nhiều du khách nước ngoài đến Việt Nam đều cảm nhận ô nhiễm tiếng ồn trong đô thị và trên đường quá lớn do các loại còi thi nhau bấm không ngừng nghỉ. Họ ngạc nhiên khi thấy người Việt Nam sử dụng còi như một tín hiệu, một cử chỉ giao tiếp. Trước ngã tư đèn đỏ, đèn xanh vừa bật lên, các loại còi xe phía sau lập tức đua nhau rú lên, thúc giục loạn xạ.
Nhiều vụ tai nạn giao thông thương tâm đã xảy ra vì tiếng còi. Năm trước, trên đường Kha Vạn Cân, quận Thủ Đức (TP Hồ Chí Minh), tiếng còi hơi đinh tai nhức óc của chiếc xe bồn đã khiến một cháu bé 2 tuổi ngồi trên xe máy giật mình ngã xuống đất rồi bị xe bồn cán tử vong tại chỗ. Tiếng còi hơi từ các loại xe container, xe tải khiến nhiều người đi đường bức xúc nhưng chỉ biết “rủa thầm” vì khi định thần lại, chiếc xe đã đi xa.
Buổi sáng, trên các đường phố của thủ đô như Khuất Duy Tiến, Phạm Hùng, Lê Văn Lương kéo dài,... dễ dàng quan sát các loại xe tải hầu hết được lắp hai còi hơi loại “khủng” trên nóc, có cái dài tới 1,2 m, đường kính khoảng 20 - 30 cm. Các lái xe mặc dù biết sử dụng còi hơi trong thành phố gây nguy hiểm cho người khác, nhưng ai cũng muốn được lưu thông nhanh, cho nên “giải pháp hữu hiệu” nhất là bấm còi to và liên tục để xua người và phương tiện dạt vào lề đường. Việc trang bị còi hơi dễ như thò tay vào túi lấy đồ vật, ở Hà Nội chỉ cần ra phố Huế hoặc chợ Trời, còn Hải Phòng đến chợ đường tàu, bỏ ra khoảng hai triệu đồng là có thể xách về một đôi còi hơi lõi đồng, vành sắt có âm thanh “hoành tráng”.
Thời gian gần đây, nhiều người, nhất là tầng lớp thanh thiếu niên có phong trào “độ” thêm còi “độc” vào xe máy, có thể phát ra tiếng nhạc, còi xe cấp cứu, xe cảnh sát, thậm chí cả tiếng động vật, âm thanh ma quái. Người đi đường dừng trước đèn đỏ nhiều phen hoảng hồn, muốn ngất xỉu vì nghe tiếng beo gầm, sói hú rít lên khủng khiếp rồi một cậu choai choai tóc xanh, tóc đỏ đi xe máy lạng lách ào ào vượt lên.
Dẹp nạn còi hơi - cách nào ?
Chưa có con số thống kê cụ thể tai nạn xảy ra do còi hơi quá âm lượng, nhưng mức độ ảnh hưởng chắc chắn là rất lớn. Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, theo quy định tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, độ ồn của còi xe được quy định nằm trong ngưỡng từ 65 đến 120 decibel (dB), các phương tiện cơ giới nếu có còi trên hoặc dưới ngưỡng nói trên đều vi phạm. Khi xe đi đăng kiểm, bị phát hiện gắn còi sai quy định, chủ xe phải tháo bỏ, nhưng đăng kiểm lại không được xử phạt lái xe và tịch thu vật vi phạm, vì đó lại…thuộc thẩm quyền của CSGT và thanh tra giao thông (!?). Do vậy, khi đăng kiểm xong, lái xe lại đàng hoàng lắp còi trở lại.
Một thực tế đáng buồn hiện nay là hầu hết ô-tô tải, thậm chí xe buýt công cộng,… đa số đều trang bị còi hơi. Chính vì vậy, khi Nghị định 33/2011/NĐ-CP tăng nặng mức xử phạt lên tới 3 triệu đồng đối với việc trang bị, sử dụng còi hơi vượt quá âm lượng cho phép, đã được hầu hết người dân đồng tình hưởng ứng. Thậm chí, nhiều người còn đề nghị xử phạt cả xe máy gắn còi hơi chứ không chỉ xử phạt đối với ô-tô.
Sau khi có nhiều vụ tai nạn giao thông mà “thủ phạm” là chiếc còi hơi, Bộ Giao thông vận tải (GTVT) đã nhiều lần yêu cầu các đơn vị, địa phương xử lý mạnh những hành vi này. Vi phạm này có thể thấy ở tất cả các loại xe, đặc biệt là xe tải. Bộ trưởng GTVT Hồ Nghĩa Dũng nhận định : Dẹp nạn còi hơi, cần tiến hành cả tuyên truyền lẫn xử phạt. Trong tuyên truyền, phải tập trung tuyên truyền mạnh hơn nữa về văn hoá giao thông. Việc lạm dụng bấm còi trên đường là hành vi thiếu văn hoá khi tham gia giao thông, gây nguy hiểm cho xã hội. Cùng với việc tuyên truyền, phải mở các chiến dịch, kiểm soát trên diện rộng về vấn đề này, tăng cường các chế tài và lực lượng xử phạt. Các lực lượng chức năng như thanh tra giao thông, CSGT phải nghiêm khắc và mạnh tay xử phạt như xử phạt các lỗi vi phạm khác.
Nghị định 33 vừa được Chính phủ ban hành chính là “cây gậy” giúp các lực lượng chức năng xử lý nghiêm vi phạm này. Lực lượng CSGT tuần tra trên các tuyến đường nội đô và quốc lộ đang thực hiện chiến dịch kiểm tra và xử lý các xe tải, xe công-ten-nơ có gắn còi hơi. Tuy nhiên, tại nhiều khu vực có lưu lượng xe ô-tô qua lại nhiều, việc xử phạt không phải đơn giản vì rất dễ xảy ra ùn tắc giao thông.
Trên thực tế, việc kiểm tra, xử lý của lực lượng chức năng đối với “lỗi” còi hơi vẫn chưa mạnh tay, gắt gao như đối với các lỗi vi phạm khác. Nhiều CSGT phản ánh, khó phát hiện và xử phạt xe lắp còi hơi vì các xe đang lưu thông trên đường chứ không đứng yên một chỗ, hơn nữa tại thời điểm đó xe không bấm còi. Mặt khác, khi phát hiện vi phạm, CSGT lại không đủ phương tiện thiết bị để đo, cho nên không xử lý được vì không thể xử phạt theo cảm quan mà phải tuân theo các chứng cứ, số liệu cụ thể.
Tuy nhiên, theo chúng tôi, việc phát hiện, xử lý phương tiện có còi phát ra tiếng ồn quá to không quá khó. Theo tiêu chuẩn kỹ thuật của nhà sản xuất, có rất ít loại ô-tô trang bị còi hơi, hầu hết là do chủ phương tiện tự lắp thêm. Còi hơi dù có giấu ở đâu cũng rất dễ dàng tìm thấy vì đây là vật phát ra tiếng kêu nên thường gắn trên nóc hay gầm xe, hoặc trong 'ca-pô”.
Các ô-tô có sử dụng còi hơi thường che giấu bằng cách gắn thêm một công tắc phụ ở nơi khuất trên 'táp-lô'. Nếu bị kiểm tra, lái xe sẽ bật công tắc sang chế độ còi điện, khi vắng bóng CSGT thì lại để sang chế độ còi hơi. Những mánh khóe “vặt” của cánh lái xe này không lạ gì với lực lượng CSGT. Mặt khác, Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, thiết bị đo tiếng ồn bán trên thị trường rất sẵn, giá khá rẻ, cho nên lực lượng CSGT hoàn toàn có thể mua sắm để xử lý các hành vi vi phạm. Do vậy, việc có xử lý triệt để hay không nạn ô tô sử dụng còi hơi để người dân được an toàn hơn khi đi đường là tùy thuộc vào quyết tâm, trách nhiệm của lực lượng CSGT.
