Ðác Plao mùa xuân này

Từ trung tâm huyện Ðác Glong, chỉ mất 15 phút đi xe máy là đến khu TÐC Ðác Plao. Trước mắt chúng tôi là các dãy nhà được xây dựng kiên cố, ngay ngắn giữa trùng điệp núi đồi xanh thẳm. Ðây là một trong những khu TÐC có quy mô lớn ở Tây Nguyên, vì để nhường đất cho lòng hồ thủy điện Ðồng Nai 3, cả xã Ðác Plao phải di dời lên khu TÐC nên được xây dựng mới hoàn toàn.

Chở chúng tôi bằng xe máy chạy bon bon trên con đường nhựa rộng rãi, êm ả giữa các khu dân cư, Bí thư Ðảng ủy xã Ðác Plao K’Lớ phấn khởi cho biết: Kể từ khi chuyển lên khu TÐC này, cuộc sống của nhân dân trong xã hoàn toàn đổi khác. Gia đình nào cũng có nhà xây, có điện thắp sáng, giao thông nối các thôn, buôn toàn đường nhựa; con em được học hành trong những ngôi trường mới xây dựng khang trang, sạch đẹp. Bà con khi ốm đau có các y, bác sĩ ở trạm y tế khám, chữa bệnh, nếu bị bệnh nặng cũng chỉ mất khoảng 15 phút đi xe máy là ra đến bệnh viện đa khoa huyện...   Trước đây, xã Ðác Plao cũ nằm cách khu TÐC hiện nay tới 40 km và lọt thỏm giữa bốn bề đồi núi bao bọc, giao thông đi lại hết sức khó khăn, hằng năm cứ vào mùa mưa thường xuyên xảy ra ngập lụt; con em trong xã phải lội bộ hàng cây số mới có trường học... Vì vậy, đã bao đời nay đồng bào M’Nông, Mạ ở đây vẫn luôn sống trong cảnh nghèo đói, thất học.

Từ khi di dời ra khu TÐC vào giữa năm 2010 đến nay, mỗi hộ trong số 432 hộ đủ điều kiện TÐC đều được cấp 400 m2 đất ở, một căn nhà cấp bốn với diện tích 55 m2 và 1,5 ha đất sản xuất. 141 hộ không đủ điều kiện TÐC, mỗi hộ được cấp 400 m2 đất ở và năm sào đất sản xuất. Ông Phạm Văn Cúc, Phó trưởng Ban quản lý dự án thủy điện 6 (đại diện cho chủ đầu tư) cho biết: "Toàn bộ khu TÐC Ðác Plao có diện tích 1.200 ha bao gồm đất ở và đất sản xuất. Ðến nay, EVN đã đầu tư hơn 600 tỷ đồng để khai hoang, xây dựng cơ sở hạ tầng như đường giao thông, 432 căn nhà, ba trường học từ mầm non đến THCS, năm hội trường thôn, trạm y tế, một công trình cấp nước sinh hoạt với công suất 260 m3/ngày đêm, hệ thống hồ đập giữ nước phục vụ sản xuất... bảo đảm cho nhân dân có cuộc sống tốt hơn nơi ở cũ. Bên cạnh đó, theo đề nghị của chính quyền địa phương, EVN cũng đồng ý hỗ trợ lương thực với mức 300 nghìn đồng/người/tháng trong thời hạn 36 tháng để nhân dân ổn định cuộc sống". Về đất sản xuất, tuy còn việc cần phải làm, nhưng chính quyền địa phương đã có nhiều nỗ lực để nhân dân "an cư, lạc nghiệp". Ngoài 650 ha được khai hoang ban đầu, UBND huyện Ðác Glong cũng đã thu hồi thêm 206 ha đất nông, lâm nghiệp của các doanh nghiệp cấp cho các hộ dân thiếu đất sản xuất; UBND xã Ðác Plao đang triển khai giao khoán 4.952 ha đất lâm nghiệp cho nhân dân quản lý, sử dụng. Không chỉ chăm lo ổn định đời sống của đồng bào DTTS ở khu TÐC, mà tỉnh Ðác Nông và huyện Ðác Glong đang tập trung đầu tư xây dựng Ðác Plao trở thành một trong năm xã điểm về nông thôn mới của tỉnh.

Chúng tôi đến thăm gia đình ông K’Bàng, ở thôn 3 lúc giữa trưa thời tiết nắng nóng, khi ông đang lau chùi, tra dầu mỡ cho chiếc máy cày mới mua từ khi chuyển lên khu TÐC. Nghỉ tay lau những giọt mồ hôi K’Bàng tâm sự: Mình làm lụng quen rồi nên lúc đầu mới đến khu TÐC, chưa có đất rẫy, ngồi không chân tay buồn lắm. Vì vậy, sau khi chuyển nhà ổn định, cả gia đình quyết định lấy tiền đền bù nhà, đất nơi ở cũ mua hơn bốn ha  cà-phê hết 700 triệu đồng, rồi đầu tư thêm 200 triệu nữa mua chiếc máy cày phục vụ sản xuất. Ở khu TÐC này, nếu biết tính toán làm ăn và chịu khó thì cuộc sống tốt hơn nơi ở cũ. Thấy chúng tôi thắc mắc mới ra khu TÐC một năm, đất sản xuất chưa cấp, đất cũ bị chìm trong biển nước nhưng nhà K’Bàng và nhiều gia đình trong thôn đã có cà-phê phơi trước sân? K’Bàng cười, giải thích: Ðó là những con người "mới" của xã, khi mới ra khu TÐC, ngoài việc sắp xếp ổn định nơi ở, họ đã dùng số tiền đền bù mua thêm rẫy cà-phê sản xuất nên mới có cà-phê phơi. Năm nay, gia đình K’Bàng thu hoạch hơn năm tấn cà-phê nhân. Tương tự, gia đình ông K’Lai ở thôn 4 khi chuyển đến khu TÐC với hơn 500 triệu đồng tiền đền bù, ông dùng mua thêm đất hết 100 triệu đồng, số tiền còn lại đem gửi ngân hàng và cơi nới thêm nhà cửa rộng rãi, khoan giếng, mua sắm các vật dụng trong gia đình, chăm lo con cái học hành. Ông K’Lai bộc bạch: Tôi sinh sống, gắn bó với nơi ở cũ đã gần một đời người nên thuộc lòng từng ngọn núi, con suối, bến nước, đường đi, vì vậy khi chuyển đi đâu có dễ. Nhưng khi Nhà nước có chủ trương di dời đến nơi ở mới, gia đình tôi cũng như số đông bà con đều chấp hành để nhường đất làm thủy điện, vì nguồn điện cho Tổ quốc. Ðến nơi ở mới, gia đình tôi mua thêm một ha đất để sản xuất, bởi mình là nông dân sống ở đâu cũng phải có đất sản xuất mới yên cái bụng, ngồi không có cả núi tiền ăn lâu cũng hết...

Chủ tịch UBND xã Ðác Plao Nguyễn Ngọc Thoại cho biết: Toàn xã hiện có khoảng 40% số hộ sử dụng tiền đền bù mua đất rẫy, cà-phê ở các xã lân cận như Quảng Khê, Quảng Sơn, Ðác R’Măng, Ðác Som... để sản xuất và mở cửa hàng kinh doanh. Vì vậy, chỉ hơn một năm về nơi ở mới, dù vẫn còn những băn khoăn, trăn trở, nhưng cuộc sống của người dân cơ bản được ổn định. Ðặc biệt, ở khu TÐC này đã xuất hiện những con người năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm như K’Bàng, K’Lai và nhiều người khác nữa. Họ chính là những người đi tiên phong trong phong trào xây dựng nông thôn mới ở địa phương hiện nay.