Cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi 2013: Trẻ và mới

Cuộc thi do Hội Nhà văn Đan Mạch và Nhà xuất bản Kim Đồng phát động, trong khuôn khổ Dự án hỗ trợ văn học thiếu nhi Việt Nam – Đan Mạch giai đoạn 2011-2015.

Cuộc thi “mới” từ cái tên: “Vượt qua sợ hãi”, khuyến khích các tác giả trẻ viết về nỗi sợ hãi – một cảm giác mà cả trẻ con lẫn người lớn đều phải trải qua không ít thì nhiều lần trong đời. Nhà văn Trần Đức Tiến, Ủy viên Hội đồng chung khảo cuộc thi chia sẻ: “Người lớn có nỗi sợ của người lớn. Trẻ con có nỗi sợ của trẻ con. Từ những nỗi sợ mơ hồ, bí ẩn như sợ ma sợ quỷ, sợ ngoáo ộp mẹ mìn, đến những nỗi sợ cụ thể hiển hiện trước mắt như sợ bị bạn bè bắt nạt, sợ thầy cô gọi lên bảng khi chưa thuộc bài, sợ không có tiền nộp học phí, sợ một con ngỗng hung dữ tấn công… Cùng với hàng trăm nỗi sợ không tên khác, sợ hãi thực sự trở thành một trở ngại tinh thần, ngăn cản quá trình trưởng thành, hoàn thiện nhân cách của tuổi trẻ”. Nhà văn nhấn mạnh: “Chủ đề cuộc vận động như muốn nhắc nhở, khuyến khích các cây bút: hãy cùng các em nhìn thẳng vào nỗi sợ, và giúp các em vượt qua sợ hãi”.

Có lẽ, đây cũng là lần đầu tiên những câu chuyện mang hơi thở cuộc sống trong xã hội được đưa vào sáng tác văn học cho trẻ nhỏ. “Trăng vàm Cọp”, câu chuyện về một cô bé sợ phải làm bài tập làm văn theo sách mẫu, khi chuyện thật của cô không phải như vậy. Cuối cùng, cô bé lựa chọn cách viết một bài văn trung thực, “có sao nói vậy”. Hay “Chuột nhắt 7A3” kể về một cô bé ở nông thôn ra thành thị với vô vàn khó khăn vất vả từ gánh nặng chi phí, không có hộ khẩu, phải học “chui”… Nhưng với sự hy sinh tần tảo của người mẹ, sự giúp đỡ thầm lặng của ông bà chủ nhà, cô bé “chuột nhắt” đã trở thành học trò giỏi của nhà trường.

Các tác giả đoạt giải truyện tranh.

Nét mới còn thể hiện ở ngôn ngữ của các tác giả, mỗi người một giọng nói riêng, một hơi thở riêng của từng vùng đất, khiến cho toàn cảnh cuộc vận động sáng tác giống như một bức tranh với những mảng màu sắc phong phú và độc đáo. Từ đậm đà phong vị miền núi như các tác giả Lục Mạnh Cường, Du An, chân chất miệt vườn Nam Bộ như Kao Sơn, Nguyễn Ngọc Hoài Nam, bụi bặm thị thành như Nguyễn Thị Hải Nam, Hoàng Phương Nhâm, êm ả đồng quê như Nguyễn Thị Thanh Bình, Trần Thị Hoàng Mỹ…

Đây cũng là cuộc thi sáng tác hiếm hoi thu hút khá đông tác giả trẻ: Trong số hàng trăm tác giả dự thi từ khắp mọi miền đất nước, có tới 20% sinh sau năm 1980, và 85% tác giả tham dự lần đầu tiên. Nhà văn Trần Đức Tiến nhấn mạnh, đây là minh chứng rõ ràng cho một mạch ngầm tiềm ẩn tiếp nối bền bỉ của văn học thiếu nhi, mặc dù có không ít ý kiến lo ngại về sự thiếu hụt lực lượng sáng tác kế cận.

Ngài Đại sứ Đan Mạch John Nielsen cho biết, dự án hỗ trợ văn học thiếu nhi Việt Nam – Đan Mạch nhằm hai mục tiêu: hỗ trợ các sáng tác có tính đổi mới của văn học Việt Nam dành cho thiếu nhi, tăng cường cơ hội đọc sách cho trẻ em, cũng như để các em tham gia vào quá trình hợp tác nhiều hơn. Ông nhấn mạnh: “Sách ngày càng có chỗ đứng quan trọng trong đời sống văn hóa, góp phần hình thành nhân cách trẻ em”.

Cuộc vận động sáng tác năm 2013 được coi là thành công với nhiều nét mới, và trong lễ phát động cuộc vận động sáng tác năm 2013-2015, các nhà tổ chức hy vọng sẽ thu hút được nhiều cây bút, nhiều tác phẩm hơn, tạo nên một hiệu ứng trong đời sống văn hóa.