Công trình cấp nước được... ba ngày
Công trình cấp nước sinh hoạt cho thôn Cốc Càng và thôn Chợ, xã Xuân Dương được đầu tư từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước, do Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường nông thôn (Trung tâm nước) tỉnh Bắc Cạn làm chủ đầu tư. Theo thiết kế, công trình cấp nước cho 90 hộ, trong đó thôn Chợ có 64 hộ, số còn lại là thôn Cốc Càng.
Công trình gồm một bể thu ở đầu nguồn, bể lọc, đường ống chính, hệ thống đường nhánh dẫn nước về các bể chứa ở các khu dân cư, được đưa vào sử dụng cuối năm 2009, nhưng ngay sau đó không phát huy tác dụng.
Trưởng thôn Chợ Nguyễn Duy Hưng bức xúc: “Khi công trình chuẩn bị đưa vào sử dụng, các hộ rất háo hức, mua sắm bể chứa, dây dẫn nước từ bể chứa về nhà. Nhưng sau đó, công trình chỉ cấp nước được ba ngày thì tịt hẳn từ đó đến nay”.
Công trình không có nước, đường ống dẫn chính, đường nhánh, các bể chứa bỏ hoang. Tại các bể chứa ở thôn Chợ, chúng tôi thấy cây dại mọc um tùm, các vòi bị phá hỏng hết.
Đại diện chủ đầu tư, Phó Giám đốc Trung tâm nước Hoàng Văn Nho giải thích: “Công trình không phát huy tác dụng là do nhân dân thôn Cốc Càng chặn đường nước chảy về thôn Chợ và chính quyền xã không tìm được nguồn nước bổ sung”.
Tuy nhiên, Chủ tịch UBND xã Xuân Dương Nông Xuân Báo khẳng định: “Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng đáng buồn đó là do việc khảo sát, thiết kế không chuẩn, đầu nguồn không có nước chảy vào bể thu, không phải do nhân dân thôn Cốc Càng chặn nguồn chảy về thôn Chợ”.
Sử dụng nguồn nước ô nhiễm để sinh hoạt
Người dân hằng ngày phải bơm nước sông Xuân Dương bị ô nhiễm về dùng.
Công trình cấp nước không phát huy tác dụng, 64 gia đình ở thôn Chợ lại phải bơm nước sông Xuân Dương về sinh hoạt, số khác có điều kiện hơn thì khoan giếng, nhưng nước không bảo đảm vệ sinh.
Dọc sông Xuân Dương, chúng tôi thấy dòng nước bị ô nhiễm bởi tình trạng khai thác cát sỏi, trâu đằm, nước thải đen ngòm từ chợ Xuân Dương, từ thôn Chợ chảy xuống sông mà hằng ngày nhiều hộ dân vẫn phải bơm nước sông về nấu nướng, tắm giặt.
Trưởng thôn Nguyễn Duy Hưng cho biết: “Nhiều hộ đào giếng, hộ có điều kiện hơn thì đầu tư hơn mười triệu đồng thuê khoan giếng, nhưng nước cũng rất mất vệ sinh. Các hộ hút từ giếng khoan lên mà nước vẫn có mầu đen, tanh, lẫn vôi”.
Anh Nguyễn Duy Kim than phiền: “Gia đình tôi đầu tư 12 triệu đồng thuê khoan giếng, nhưng khi hút lên thì nước có mầu đen, lẫn vôi, đưa vào siêu nấu một thời gian ngắn thì vôi bám chung quanh nên không dám dùng để uống và nấu nướng. Phải mua máy lọc nước, nhưng phải thay củ lọc liên tục”.
Ông Lý Văn Dương đào ngay cạnh nhà, đào sâu mãi mà vẫn không có nước, cuối cùng phải bỏ, chuyển sang đào giếng ngay bên cạnh ao thả cá, ngan, vịt bơi trên ao, giếng nước có mùi tanh, đục lờ lờ, không có cách nào khác nên vẫn phải dùng để sinh hoạt hằng ngày.
Nhiều hộ khác kéo đường điện chằng chịt xuống bờ sông Xuân Dương để bơm nước về bể chứa của gia đình để sinh hoạt hằng ngày. Anh Hoàng Văn Thắng bức xúc: “Hộ nào cũng có một đường điện, có một củ hút, mỗi ngày phải xuống sông hút một lần, sợ mất trộm nên hút xong là cất máy. Khi củ hút đang hoạt động, nếu bị dò điện rất nguy hiểm cho tính mạng người dân”.
Trung Tâm nước tỉnh Bắc Cạn phải chịu trách nhiệm
Chúng tôi đến đầu nguồn nước, thấy rằng lượng nước chảy vào bể thu rất “nhỏ giọt”, chỉ đủ cấp nước cho vài hộ dân, không như thiết kế ban đầu.
Chủ tịch UBND xã Xuân Dương quả quyết, công trình được khảo sát, thiết kế không chuẩn nên không phát huy tác dụng, gây lãng phí. Thế nhưng, đại diện Trung tâm nước tỉnh Bắc Cạn lại đổ lỗi cho người dân thôn Cốc Càng chặn nguồn chảy về thôn Chợ và quy trách nhiệm cho UBND xã Xuân Dương không tìm được nguồn nước bổ sung.
Hỏi công trình được đầu tư số vốn bao nhiêu? Ông Nho cho biết: Cán bộ trực tiếp quản lý hồ sơ của dự án đã được điều động tăng cường lên công tác tại Văn phòng UBND tỉnh từ tháng 3-2014 đến nay, nên tôi không biết tổng mức đầu tư của công trình.
Hằng ngày, hơn 60 hộ dân thôn Chợ phải dùng nước sông, nước giếng không bảo đảm vệ sinh, ảnh hưởng đến sức khỏe, trong khi đó Nhà nước đầu tư hàng tỷ đồng xây dựng công trình cấp nước mà không phát huy tác dụng. Trung tâm nước tỉnh Bắc Cạn phải chịu trách nhiệm đối với công trình này.
Không để công trình lãng phí, sức khỏe người dân bị ảnh hưởng bởi sử dụng nguồn nước mất vệ sinh, đề nghị UBND tỉnh Bắc Cạn, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chỉ đạo Trung tâm nước tỉnh Bắc Cạn có biện pháp khắc phục “sự cố” để đưa công trình hoạt động trở lại.
