Ðịa chỉ mới cho cha mẹ
Có lẽ, không ở đâu có giờ giáo dục sức khỏe sinh sản cho trẻ em đặc biệt như ở Phòng khám phá, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam. 'Tớ là A. Hãy thử mang tớ giống như mẹ trong 9 tháng 10 ngày' - là 'lời giới thiệu' của những chiếc bụng bầu giả làm bằng vải và cát có trọng lượng tương đương với thai nhi khi ba tháng, sáu tháng và chín tháng. Các em thiếu nhi lần lượt được đeo thử để cảm nhận sự vất vả của người mẹ khi mang thai. Các em còn được xem băng ghi hình siêu âm mầu, quan sát và lắng nghe từng hành động, âm thanh của em bé khi nằm trong bụng mẹ, tập ghép tranh theo tiến trình trưởng thành của thai nhi... 'Giờ tớ đã biết mẹ sinh tớ ra lâu và mệt như thế nào. Mẹ ơi, con yêu mẹ!' - Em Vũ Thanh Duy, học sinh Trường tiểu học Tràng An, đã ghi lại dòng cảm nhận chân thành này sau khi tham gia giờ học.
Ðó chỉ là một trong số rất nhiều những trò chơi giáo dục mà các em có thể tham gia miễn phí tại Phòng khám phá của Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam. Gian phòng rộng chưa đến 100 m2 nhưng rất sinh động, trang bị đầy đủ các giáo cụ trực quan phục vụ nhiều trò chơi giáo dục hấp dẫn. Ðến đây, các em được hướng dẫn chia nhóm, tham gia các hoạt động 'học mà vui, vui mà học' như học cách têm trầu - tôi vôi, nhận biết và thử trang phục truyền thống của các dân tộc; ghép hình, ghép thông tin các nhân vật, thời gian, sự kiện lịch sử; chơi ô chữ theo các chủ đề; vẽ tranh các đồ vật trưng bày trong bảo tàng; thực hành các môn thủ công như sáng tạo trang sức, trang phục... Dù ra đời chưa tròn một năm nhưng Phòng khám phá của bảo tàng đã là địa chỉ được nhiều trường học đưa học sinh đến tham quan, học tập.
Không chỉ tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Phòng khám phá tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam cũng đã được đưa vào hoạt động gần mười năm nay, với nhiều chương trình thú vị như lớp học làm đồ vải truyền thống; làm đồ chơi dân gian; tìm hiểu về văn hóa các nước Ðông - Nam Á thông qua quốc kỳ, di sản văn hóa, tiền tệ... Không gian sáng tạo mới được khai trương tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam thì lại thiên về các hoạt động mỹ thuật như tô mầu, vẽ tự do, xé dán, xếp hình, xếp hình tranh theo mẫu, ghép tranh khuyết, nặn, in tranh Ðông Hồ... Dù mới chỉ dừng lại ở ba địa điểm nhưng đây cũng là những hoạt động tích cực trong việc bổ sung những điểm vui chơi học tập bổ ích cho trẻ em trong ngày hè và tăng cường công tác giáo dục của các bảo tàng.
Bên cạnh đó, để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của nhiều bậc phụ huynh, Cung thiếu nhi cũng mở nhiều chương trình mới như mở lớp bán trú cho học sinh lớp 1, lớp 2; Chương trình Mùa hè xanh; mở thêm các lớp ảo thuật, lớp lắp ghép mô hình, lớp 'em là diễn viên'... Số đầu môn học tại đây đã tăng từ 50 lên đến 70 môn học.
Vẫn chỉ như 'muối bỏ bể'
Tuy nhiên, việc bổ sung thêm vài cơ sở nhỏ lẻ, vài chương trình học mới vẫn không thể đáp ứng được nhu cầu gửi con học hè của các gia đình tại Hà Nội. Thành phố hiện có khoảng 1,5 triệu trẻ em dưới 16 tuổi. Trong khi đó, hệ thống các điểm vui chơi, học tập ngày hè cho các em lại quá ít ỏi, không đáp ứng được nhu cầu, nhất là tại địa bàn các quận, huyện. Quận Hoàn Kiếm đã từng có Nhà thiếu nhi Hoàn Kiếm nhưng nay đã ngừng hoạt động. Quận Ba Ðình trước đây có Trung tâm văn hóa thanh thiếu nhi nhưng nay đã chuyển thành Trung tâm văn hóa. Các quận Hai Bà Trưng, Thanh Xuân, Long Biên không có nhà thiếu nhi... Tình trạng quá tải tại một số điểm như Cung Thiếu nhi Hà Nội, trường Thể thao thiếu niên 10-10... diễn ra thường xuyên mỗi khi đến hè.
Số lượng đăng ký cho con học tại Cung thiếu nhi năm nay ước đạt 15 nghìn em, tăng khoảng 30% so với năm ngoái trong khi cơ sở vật chất, trường lớp lại không được mở rộng. Trường Thể thao thiếu niên 10-10 tiếp nhận khoảng 7.000 em đến sinh hoạt hè. Dù chưa hết tháng 5 nhưng hầu như tất cả các khóa học tại hai địa điểm trên đều đã khóa sổ. Nhiều lớp học như lớp bán trú dành cho học sinh lớp 1, lớp 2, lớp tiếng Anh, lớp dạy viết chữ đẹp, lớp học bơi, học võ... đã kín chỗ chỉ sau vài ngày đăng ký. 'Cầu' vượt quá 'cung' dẫn đến tình trạng quá đông học sinh trong mỗi lớp, giờ học ngắn, chỉ từ một giờ đến một giờ 30 phút, nhiều lớp chỉ tổ chức một tuần một buổi. Vậy mà, phụ huynh nào không nhanh chân sẽ phải nhận cái lắc đầu từ chối thẳng thắn. Chị Thu Huyền (ở phố Ðội Cấn, quận Ba Ðình) than: 'Tôi có hai đứa con sàn sàn tuổi nhau, nếu không có người trông là hay nghịch ngợm, chành chọe nhau rất mệt. Thế nên chưa nghỉ hè tôi đã tìm hiểu xem Cung thiếu nhi mở lớp vào ngày nào để đăng ký sớm. Bọn trẻ cũng biết thêm được vài môn năng khiếu, nhưng cái chính là có người trông nom, quản lý'.
Không ít phụ huynh cố gắng ghi danh cho con vào các lớp học hè với lý do rất thực tế là cần người trông trẻ. Ðể con ở nhà một mình thì không yên tâm. Cho con về quê lại ngại sông nước, điều kiện ăn ở. Ðưa con đến chỗ làm lại càng không ổn. Chính vì thế, nhiều người sẵn sàng bỏ hàng triệu đồng ra đăng ký liền một lúc nhiều môn học hè cho con. Theo tư vấn viên ở Cung thiếu nhi, các bậc phụ huynh thường đăng ký ít nhất hai môn liền giờ nhau để tiện đưa đón, hoặc đăng ký cho cả hai con cùng một lớp. Gia đình nào dư dả mà lại bận bịu công việc thì còn đăng ký kín cả năm ngày trong tuần.
Nhu cầu tìm chỗ học hè cho con ngày càng trở nên bức xúc nhưng không biết đến bao giờ, việc mở rộng, cải tạo, đầu tư cho các trung tâm, các nhà văn hóa, các địa điểm vui học hè cho thiếu nhi mới thật sự được quan tâm đúng mức?