Cần xem xét lãi suất của Quỹ Tình thương ở Nghệ An

Cuối năm 1991, với sự giúp đỡ của cố vấn tín dụng FAO, Hội LHPN Việt Nam đã xây dựng dự án tín dụng "Quỹ Tình thương". Sứ mệnh của TYM là nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và cải thiện địa vị cho phụ nữ nghèo và gia đình họ thông qua các dịch vụ tài chính và phi tài chính phù hợp cho các nhóm phụ nữ ở cộng đồng, tạo cơ hội cho phụ nữ tham gia vào các hoạt động kinh tế và nâng cao vai trò của họ trong xã hội. Ðối tượng phục vụ của TYM là những phụ nữ có thu nhập thấp, đặc biệt là phụ nữ nghèo, trong độ tuổi lao động, có sức khỏe tốt, tự nguyện tham gia và cam kết chấp hành các quy định của TYM.

Tuy vậy, gần đây người dân ở khối 2, phường Vinh Tân, TP Vinh phản ánh, phụ nữ nghèo có hoàn cảnh khó khăn ở đây đã vay vốn từ nguồn quỹ này cải thiện cuộc sống, nhưng phải chịu một số chi phí và lãi suất cao. Tổ trưởng tổ vay vốn khối 2, chị Phan Thị Mai cho biết: Khối có 16 phụ nữ vay vốn của TYM thông qua Hội Phụ nữ của phường. Ðiều thuận lợi là thủ tục đơn giản, không phải thế chấp... Ðầu tuần, cán bộ của quỹ trực tiếp đến để thu tiền, việc trả gốc và lãi hằng tuần sẽ không tạo gánh nặng cho chị em khi hết thời gian vay. Tuy nhiên, với phương thức cho vay này, sau khi tính toán lại thì thấy lãi suất rất cao, không đúng với tên gọi của Quỹ Tình thương mà mọi người mong đợi.

Chị Dương Thị Hoài, thành viên của tổ vay vốn do chị Mai phụ trách, cho biết: "Bản thân chị vay của TYM 10 triệu đồng, hình thức trả góp trong 50 tuần, mỗi tuần 250 nghìn đồng, bao gồm: tiền gốc 200 nghìn đồng, tiền lãi 28 nghìn đồng và 20 nghìn đồng tiền tiết kiệm tự nguyện và bắt buộc, hai nghìn đồng tiền bảo hiểm. Thủ tục vay đơn giản, nhưng trước khi vay, nhân viên của TYM có về thẩm định năng lực trả nợ mới cho vay. Chị phân vân về lãi suất, ban đầu thì nói 13%, nhưng sau đó trả từng tuần thì thấy không "nhẹ" chút nào. Nếu tính lãi suất theo dư nợ ban đầu, lãi suất mà người vay phải trả không thấp hơn so lãi suất cơ bản của Ngân hàng Nhà nước. Thực tế, trong quá trình trả nợ hằng tuần thì dư nợ của người vay đã giảm dần, đến tuần thứ 49 chỉ còn lại 250 nghìn đồng. Do vậy, lãi suất phải được tính theo công thức trên số dư nợ giảm dần. Và lãi suất thực tế mà người dân đang phải trả là 28%/năm.

Nói về vấn đề nêu trên, đại diện Hội Liên hiệp Phụ nữ TP Vinh (Nghệ An), Sở Kế hoạch và Ðầu tư, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Nghệ An cho biết: TYM là tổ chức tài chính quy mô nhỏ TNHH một thành viên với một chủ sở hữu là Hội LHPN Việt Nam. Tại Nghệ An hiện có bốn chi nhánh đăng ký hoạt động, nhưng chưa có sự kiểm tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước. Phó Giám đốc Trần Thanh Minh phụ trách Chi nhánh TYM địa bàn ba huyện: Nghi Lộc, TP Vinh và thị xã Cửa Lò, thừa nhận: Mức lãi suất mà TYM đang áp dụng là cao, cao hơn lãi suất của Ngân hàng chính sách xã hội do chi phí cho hoạt động của quỹ rất lớn, như chi cho cán bộ quỹ xuống tận nơi để thu tiền vốn và lãi hằng tuần của người vay, hỗ trợ người vay một số dịch vụ và phục vụ công tác đào tạo nâng cao trình độ, chất lượng nguồn nhân lực cũng như duy trì hoạt động văn hóa, xã hội, hướng tới sự phát triển, phấn đấu bình đẳng giới. Một phần còn lại để chi trả cho xây dựng cơ sở vật chất... Nếu hạ xuống thì không đủ chi để Quỹ duy trì hoạt động. Ngoài ra, còn có các chi nhánh TYM tại Diễn Châu hoạt động hơn ba năm nay ở 20 xã thuộc hai huyện Quỳnh Lưu và Diễn Châu, có 7.750 thành viên vay vốn, có số dư nợ đến nay là 37 tỷ 168 triệu đồng. Chi nhánh TYM tại Hưng Nguyên hoạt động gần 15 năm, gồm 18 xã thuộc hai huyện Hưng Nguyên và Nam Ðàn, có gần bốn nghìn thành viên, số dư nợ hiện nay khoảng 20 tỷ đồng.

Phó Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Nghệ An Nguyễn Xuân Dũng cho biết: Hiện nay, Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Nghệ An chưa nhận được các văn bản quy định để quản lý nhà nước các chi nhánh của tổ chức TYM trên địa bàn tỉnh, cũng như các quy định mức lãi suất áp dụng chung cho các tổ chức tài chính vi mô này. Ông Dũng đánh giá, mức lãi suất mà TYM đang áp dụng đối với người vay tính ra 28%/năm là rất cao, và khuyến cáo người dân cần phải tính toán lãi suất thực tế phải trả trước khi ký vào các hợp đồng vay vốn.

Theo báo cáo, hiện nay ở Nghệ An, TYM đã mở rộng hoạt động trên địa bàn tám huyện, thành phố, thị xã với tổng dư nợ hàng trăm tỷ đồng. Ðiều tra một số chi nhánh cho thấy, tỷ lệ đối tượng vay vốn của quỹ TYM không thuộc gia đình hộ phụ nữ nghèo chiếm số lượng lớn. Hầu hết, các thành viên vay vốn của TYM đều trên mức nghèo và khá giả. Tại cụm vay vốn số 15, xóm 9, xã Ðà Sơn, huyện Ðô Lương hiện có 42 thành viên nhưng chỉ có bốn thành viên thuộc diện hộ nghèo. Tại cụm vay số 8, xóm Kỳ, xã Hưng Tây, huyện Hưng Nguyên hiện có 32 thành viên nhưng chỉ hai thành viên thuộc diện hộ nghèo và một thành viên cận nghèo. Nhiều hộ nghèo có mong muốn tham gia nhưng do lo sợ không thể trả lãi hằng tuần nên ngại vay vốn. Theo chị Hiểu, cụm trưởng cụm số 15, xóm 9, xã Ðà Sơn, huyện Ðô Lương, đã gần hai năm nay, TYM hầu như không có hoạt động đào tạo, hướng dẫn kinh doanh gì cho người vay...

Ðược biết, hoạt động chính của TYM là hỗ trợ vốn cho phụ nữ nghèo tăng thu nhập, phát triển sản xuất và dịch vụ, đồng thời tuyên truyền nâng cao kiến thức về khuyến nông, về giới, sức khỏe sinh sản, phòng chống tệ nạn xã hội...