Ðất nông nghiệp nhường chỗ cho khu đô thị mới
Chúng tôi trở lại quận Tây Hồ, tìm hiểu việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế của vùng đô thị trẻ. Trên những cánh đồng đào trước kia nay thấp thoáng mọc lên những ngôi nhà cao tầng của khu đô thị mới.
Dẫn chúng tôi đi thăm các công trình hạ tầng kỹ thuật đang ngổn ngang, Trưởng phòng Kế hoạch - Kinh tế quận Tây Hồ Phạm Tuấn Diếp cho biết: Diện tích đất sản xuất nông nghiệp của quận ngày càng thu hẹp để xây dựng các công trình hạ tầng giao thông và đô thị.
Năm 2003, tổng diện tích đất canh tác trên địa bàn quận là 494,7 ha.
Năm nay, quận tiến hành thu hồi 174 ha tại năm phường: Quảng An, Tứ Liên, Nhật Tân, Phú Thượng và Xuân La để phục vụ việc thực hiện một số dự án cho nên diện tích đất canh tác chỉ còn 320,7 ha.
Ðến năm 2005, quận thu hồi tiếp 51,5 ha nữa, vì vậy chỉ còn lại 269,2 ha đất canh tác. Số diện tích đất bị thu hồi phần lớn là đất ruộng, nơi bà con nông dân thường cấy lúa và trồng quất, đào.
Hiện nay, quận có 198,5 ha đào, phần lớn tập trung ở cánh đồng Xù. Năm 2004 khu vực này sẽ thu hồi 124 ha để phục vụ thi công khu đô thị mới nam Thăng Long và một số công trình hạ tầng của quận, diện tích trồng đào càng bị thu hẹp.
Lâu nay hoa đào vẫn được coi là biểu tượng của mùa xuân, biểu tượng văn hóa của đất Thăng Long ngàn năm văn hiến, là loại hoa không thể thiếu được trong mỗi gia đình khi Tết đến xuân về.
Thiếu hoa đào, người dân Hà Nội và các tỉnh khác sẽ bị mất đi một thú chơi tao nhã.
Về phía người nông dân, khi đất nông nghiệp bị thu hồi với diện tích lớn làm cho nhiều nông dân mất việc làm và nguồn thu nhập.
Chị Phạm Thị Bình, Chủ nhiệm HTX nông nghiệp phường Nhật Tân cho biết: Riêng phường Nhật Tân có 743 hộ với 2.385 khẩu làm nông nghiệp, mọi chi tiêu, sinh hoạt trong gia đình đều trông vào cây lúa, cây hoa.
Nay phần lớn đất trồng đào hoa bị thu hồi, không biết nông dân chúng tôi sẽ sống ra sao?
Một số biện pháp bảo tồn và phát triển cây đào
Trao đổi trực tiếp những băn khoăn trên đây với Bí thư Quận ủy Tây Hồ Chử Ngọc Tuất, chúng tôi được biết: Quận Tây Hồ tìm mọi biện pháp bảo tồn và phát triển cây đào, một trong những cây trồng truyền thống, có giá trị kinh tế cao.
Do đặc điểm là một quận ven đô trong quá trình đô thị hóa, cho nên quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của quận và kế hoạch năm năm 2001-2005 xác định rõ: "Phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng nông nghiệp đô thị sinh thái, từng bước nâng cao chất lượng các sản phẩm nông nghiệp.
Ưu tiên xây dựng các mô hình sản xuất cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao".
Ông Tuất cho biết: Việc chuyển đổi cây trồng không phải bây giờ mới được đặt ra mà việc này đã được nhiều bà con nông dân thực hiện từ lâu. Từ trước tới nay, giá trị sản xuất bình quân mỗi ha trồng đào bao giờ cũng cao hơn so với trồng lúa và các loại cây khác.
Năm 2003, bình quân mỗi ha trồng đào thu được 75 triệu đồng. Nhiều gia đình mỗi năm thu được hàng trăm triệu đồng từ trồng đào. Chính vì hiệu quả kinh tế cao như vậy, cho nên từ nhiều năm nay, nông dân các phường Nhật Tân, Phú Thượng, Xuân La đã chuyển đổi diện tích trồng các loại cây khác sang trồng đào. Nếu như năm 1996, cả quận Tây Hồ mới chỉ có 84 ha cây đào, thì đến năm 2000, diện tích này đã tăng hơn hai lần, đạt 177 ha. Năm 2002 lại tiếp tục mở rộng, lên tới 211 ha...
Gần đây, trước thực trạng đất trồng đào bị thu hẹp, để bảo tồn và phát triển cây đào, quận tiếp tục vận động các hộ dân chuyển đổi diện tích cây trồng khác có giá trị kinh tế thấp sang trồng đào, đồng thời chỉ đạo các HTX làm tốt công tác dịch vụ vật tư nông nghiệp, phổ biến các tiến bộ khoa học - kỹ thuật, giúp các hộ xã viên tăng năng suất.
Quận yêu cầu các hộ dân không được bán hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng những thửa đất trồng đào nằm xen kẽ đất thổ cư. Trung tâm dạy nghề của quận cũng sắp được khởi công, sẽ nhận đào tạo nghề cho những người nông dân, mở cho họ những hướng đi mới.
Năm khu vực được quy hoạch trồng đào
Trước những ý kiến băn khoăn của nhiều người dân thủ đô và cả nước về cây đào Tây Hồ, chúng tôi đến Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội để xem quy hoạch chi tiết quận Tây Hồ.
Theo quy hoạch chi tiết, có năm khu vực dành để trồng đào với tổng diện tích khoảng 99 ha. Ðó là khu vực phía đông đường Lạc Long Quân, đoạn từ chùa Tảo Sách đến công viên nước Hồ Tây khoảng 8 ha; khu vực giữa đường Lạc Long Quân và đường vành đai 2 với diện tích 3,24 ha; khu vực phía nam phường Phú Thượng, từ đường Âu Cơ đến cầu Nhật Tân với diện tích trồng đào hơn 20,8 ha; khu vực thứ tư nằm trong khu đô thị mới nam Thăng Long với quỹ đất hơn 44,8 ha dành cho cây xanh, công viên và khu vực thứ năm là phía bắc và phía nam đường Âu Cơ trên đất làng Nhật Tân với 12,9 ha.
Nhưng nhiều người băn khoăn về việc quy hoạch đất trồng đào ở một số khu vực như phía đông đường Lạc Long Quân và đường Âu Cơ trên đất làng Nhật Tân lại bố trí trên cơ sở các khu dân cư và các vườn gia đình hiện có, nơi mà việc chuyển nhượng và chuyển chức năng sử dụng đất đang diễn ra khá phổ biến. Khu vực giữa đường vanh đai 2 và đường Lạc Long Quân sẽ được đấu giá quyền sử dụng đất và khu đô thị mới nam Thăng Long có bảo đảm đủ diện tích theo quy hoạch để trồng đào?
Từ nhiều năm nay, hàng nghìn hộ xã viên các HTX nông nghiệp trên địa bàn quận tận dụng hơn 70 ha đất bãi sông Hồng để tăng gia sản xuất.
Nhiều hộ gia đình đã mạnh dạn đưa cây đào trồng ở đây. Ðất bãi với nguồn phù sa mầu mỡ, nguồn nước tưới chủ động, không khí trong lành đã cho những kết quả tốt.
Cây đào trồng tại đây trông khỏe mạnh, cường tráng hơn, hoa to, nhiều lộc. Gia đình anh Nguyễn Văn Lan ở cụm dân cư số 5 phường Nhật Tân có sáu sào đất bãi trồng đào thế, mỗi năm thu nhập từ 120 đến 150 triệu đồng. Nếu cải tạo khu đất phía trong đê bối, sẽ có thêm diện tích rộng 30 ha để trồng đào.
Tuy nhiên, đây là khu vực không được phép nâng cao cốt vì sẽ làm thay đổi dòng chảy, ảnh hưởng đến công tác phòng hộ đê.
UBND quận Tây Hồ mới đây đã có công văn đề nghị UBND thành phố Hà Nội cho phép cải tạo khu vực đất trong đê bối để trồng đào.
UBND thành phố Hà Nội cũng chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn lập dự án bảo tồn và xây dựng vườn đào Hà Nội - công trình chào mừng 1.000 Thăng Long - Hà Nội, góp phần bảo tồn nguồn gien giống gốc đào, tôn tạo cảnh quan.
Lãnh đạo thành phố Hà Nội, quận Tây Hồ và người dân thủ đô khẳng định quyết tâm "còn đón Tết là còn đào Nhật Tân", để hoa đào đẹp mãi với mùa xuân của Hà Nội và cả nước.
