40 năm qua, thành phố đã có sự phát triển toàn diện, xứng đáng là “đầu tàu” kinh tế của cả nước. Từ một đô thị nhỏ bé về quy mô, đời sống của nhiều người dân khó khăn, TP Hồ Chí Minh ngày nay đã vươn lên thành một đô thị hiện đại không chỉ với những tòa nhà cao tầng, những tuyến đường thoáng, rộng, mà còn xây dựng được một nền tảng đời sống, kinh tế, văn hóa tinh thần cho người dân một cách bền vững…
Đô thị đặc biệt
Ký ức về TP Hồ Chí Minh những năm đầu chính thức mang tên Bác Hồ kính yêu vẫn còn in đậm trong Kiến trúc sư (KTS) Khương Văn Mười, nguyên Chủ tịch Hội KTS thành phố Hồ Chí Minh. Ông nhớ lại, TP Sài Gòn trước đây có quy mô rất nhỏ, chỉ trong phạm vi tương đương với quận 1 của TP Hồ Chí Minh sau này. Khi quân đội Mỹ nhảy vào tham chiến ở miền nam Việt Nam, Sài Gòn có nhiều xáo trộn, đổi thay. Các cao ốc, công trình công cộng, công trình quân sự cũng xuất hiện để phục vụ đội quân xâm lược. Người dân nông thôn đổ về Sài Gòn để tránh chiến sự ngày một đông đã dần biến nhiều khu vực của Sài Gòn thành những khu ổ chuột nghèo nàn nằm kéo dài bên bờ sông Sài Gòn và ở những khu “xóm nước đen” dọc theo đôi bờ các con kênh. Cuộc sống của phần lớn người dân lao động tại Sài Gòn vô cùng khó khăn.
Sau khi miền nam được giải phóng, đất nước thống nhất, tại kỳ họp lần thứ nhất, năm 1976, Quốc hội khóa VI đã đổi tên TP Sài Gòn thành TP Hồ Chí Minh. TP Hồ Chí Minh sau 40 năm đã thay đổi với sức sống căng tràn. Ông David Tâm, một Việt kiều ở Pháp về thăm quê hương sau 30 năm, đã thốt lên: “Tôi không còn nhận ra thành phố này nữa” dù rằng ông đã gắn bó với Sài Gòn suốt những ngày bé thơ và trai trẻ.
Đường Nguyễn Huệ ngày xưa nay thành phố đi bộ thênh thang, tôn thêm sự hiện đại của những cao ốc dọc hai bên đường. Xóm nước đen kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè năm xưa, hình ảnh “biểu trưng” nhất cho sự cơ cực, khốn khó của người dân nay là tuyến đường Trường Sa, Hoàng Sa khang trang uốn mình theo dòng kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè trong lòng thành phố vừa được cải tạo. Công trình đã làm thay đổi cuộc sống hàng nghìn hộ dân và làm thay đổi bộ mặt thành phố sau 40 năm giải phóng. KTS Ngô Viết Nam Sơn đúc kết: Trước năm 1975, nhiều đời tổng thống của chính quyền cũ không cải tạo được kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, thì nay TP Hồ Chí Minh đã làm được.
Thành phố đang hình thành tuyến metro, có đại lộ Nguyễn Văn Linh, đường Rừng Sác - Cần Giờ, xa lộ Hà Nội, cầu Phú Mỹ, cầu Rạch Chiếc, đại lộ Võ Văn Kiệt, hầm Thủ Thiêm, một đường giao thông được xây dựng dưới đáy sông Sài Gòn. Thành phố còn có tòa nhà Bitexco cao 68 tầng và sắp tới còn nhiều công trình bề thế, xứng tầm một đô thị đặc biệt của quốc gia… Ông Nguyễn Thành Tài, nguyên Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh từng chia sẻ, một trong những nguyên nhân mà TP Hồ Chí Minh xây dựng được như ngày hôm nay là từ người lãnh đạo cho đến các tầng lớp nhân dân thành phố đều nỗ lực tìm tòi hướng suy nghĩ mới, phát triển mô hình mới, cùng thực hiện phương châm “Nhà nước, nhân dân cùng làm; trung ương, địa phương, cơ sở cùng làm”...
Nâng cao chất lượng cuộc sống
Theo KTS Khương Văn Mười, dãy phố Thuận Việt (quận 10) và khu đô thị Phú Mỹ Hưng (quận 7) là hai dự án đầu tiên được xây dựng từ vốn đầu tư nước ngoài. Với cách làm ấy, nhiều vùng đầm lầy, kênh rạch đã trở thành những khu đô thị văn minh, hiện đại. Nhiều tuyến đường mới, hiện đại đã và đang được xây dựng tạo thành hệ thống giao thông liên hoàn, kết nối khu vực nội đô với các vùng phụ cận cũng như với khu vực miền tây, miền đông Nam Bộ và Tây Nguyên… Hiện nay, TP Hồ Chí Minh đã xây dựng thành công 15 khu chế xuất và khu công nghiệp (KCX, KCN) với tổng diện tích 2.500 ha, nằm tại chín quận, huyện. Sự hình thành các KCX, KCN này không những thu hút nhanh chóng vốn đầu tư nước ngoài mà còn giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động, góp phần phát triển kinh tế thành phố theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tạo tiền đề quan trọng cho quá trình đô thị hóa những khu vực chung quanh.
Trong quá trình xây dựng, TP Hồ Chí Minh luôn hướng đến mục tiêu “văn minh, hiện đại, nghĩa tình”. Nhiều giải pháp chăm lo, nâng cao đời sống người dân đã được đưa ra và thực hiện thành công. Những chính sách như: phát triển hệ thống bảo hiểm xã hội; thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân; đẩy mạnh chương trình giảm nghèo, tăng hộ khá, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các tầng lớp và các nhóm dân cư trong xã hội, giữa thành thị và nông thôn; nâng dần chuẩn an sinh xã hội… đã được thực hiện, đem lại cuộc sống tốt đẹp cho người dân.
TP Hồ Chí Minh là địa phương đầu tiên của cả nước thực hiện chương trình bán hàng bình ổn giá từ những năm 2002. Tính đến cuối năm 2015, thành phố đã có gần 9.000 điểm bán hàng bình ổn giá với gần 500 mặt hàng khác nhau. Ngoài ra, còn tổ chức hàng nghìn chuyến bán hàng lưu động đến vùng sâu, vùng xa, các KCX, KCN để phục vụ kịp thời nhu cầu đời sống của người lao động nghèo.
Trong những năm qua, TP Hồ Chí Minh đã triển khai xây dựng hàng loạt dự án nhà ở, khu chung cư giá rẻ. Hiện, có khoảng 70 dự án với khoảng gần 100 nghìn căn hộ dành cho công nhân, cán bộ, công nhân viên chức... thuê, thuê mua. Trong đó, 14 dự án nhà lưu trú dành cho công nhân với khoảng 10 nghìn căn hộ; hơn 50 dự án nhà ở dành cho cán bộ công nhân viên; còn lại là các dự án xây dựng ký túc xá cho sinh viên, nhà tái định cư.
Thành phố đã tập trung xây dựng các công trình cung cấp nước sạch cho người dân ngoại thành. Nhiều công trình thủy lợi phục vụ phát triển sản xuất nông nghiệp, công nghiệp cũng đã được xây dựng và phát huy hiệu quả. Kênh Đông được ví như “hệ thống địa đạo xanh” góp phần đổi thay đời sống người dân địa phương, tạo tiền đề để Củ Chi ngày càng giàu đẹp và trở thành huyện đầu tiên của TP Hồ Chí Minh đạt chuẩn nông thôn mới.
KTS Khương Văn Mười cho rằng, thành phố đã và đang đặt nền móng để từng bước tiến tới xây dựng một đô thị xanh, bền vững, một đô thị nhiệt đới, sông nước. Để tiến tới mục tiêu đó, thành phố đã có kế hoạch tiếp tục chỉnh trang các khu dân cư, cải tạo môi trường đô thị, cải tạo các dòng kênh, phục hồi cảnh quan sông nước, bảo tồn những khu đô thị cũ với nét đặc trưng về kiến trúc, văn hóa. 40 năm qua, TP Hồ Chí Minh đã có bước tiến dài trên con đường phát triển. Để luôn xứng đáng với niềm vinh dự được mang tên Bác Hồ kính yêu, cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân TP Hồ Chí Minh không ngừng nỗ lực xây dựng thành phố ngày càng văn minh, hiện đại, nghĩa tình; ra sức thi đua thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XII của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ 10...
