16 giờ một ngày cuối tháng 9 mới đây, chúng tôi lên tuyến xe buýt số 27 (lộ trình Công viên 23-9 - Âu Cơ- An Sương) tại điểm khởi hành là Công viên 23-9 (quận 1) đến điểm cuối là Bến xe An Sương (huyện Hóc Môn), với thời gian di chuyển quy định là 1 giờ 5 phút. Lái xe Trần Thanh Tuấn cảnh báo: “Cô mà đi giờ này thì thời gian về trạm cuối không thể biết trước. Xe phải đi qua rất nhiều điểm ùn tắc nên trễ là chuyện thường tình”.
Quả thật, vừa qua cầu vượt đường 3-2, xe đang chạy bon bon bỗng dưng chậm hẳn vì phía trước có hàng loạt xe ô-tô nối đuôi nhau chạy rất chậm. Ông Tuấn giải thích: Chuẩn bị đến điểm ùn tắc rồi đây vì còn cách 200 m là đến Trường quốc tế Việt-Úc, là “điểm đen” mà tài xế và hành khách tuyến xe buýt 27 luôn ngán ngẩm. Quan sát, ngay phía trước cổng trường này có hàng chục chiếc xe ô-tô đang từ từ tiến sát cổng chờ đón học sinh sau giờ học. Đằng sau là xe buýt, xe máy cũng ùn ứ dây chuyền vì chờ xe ô-tô quay đầu. Sau gần 10 phút nhích từng chút một, xe buýt tiếp tục hành trình 3-2 - Âu Cơ và lúc này phương tiện ngày càng ken dày vì đến giờ cao điểm.
Khi đến trước Trường THCS Phạm Ngọc Thạch nằm trên đường Âu Cơ (quận Tân Bình), xe buýt gần như đứng im vì phụ huynh đứng tràn xuống lòng đường để chờ đón con em mình. Xe còn phải đi qua “điểm đen” khác là ngã ba Âu Cơ - Trường Chinh, cũng là “ải” cuối cùng mới có thể thở phào về đến điểm cuối là Bến xe An Sương. “Những lúc bị kẹt hay ùn ứ phương tiện như thế buộc tài xế chúng tôi phải gọi điện về Trung tâm điều hành để báo cáo và xin chuyển lộ trình nhằm tránh tình trạng nằm chết một chỗ vì kẹt xe…”, ông Tuấn giải thích. Chúng tôi đã mất 1 giờ 45 phút khi đi tuyến xe này, trễ 40 phút so với quy định.
Trưa hôm sau, chúng tôi đi trên chuyến xe buýt số 65 (lộ trình Bến xe An Sương - Cách mạng Tháng Tám - Bến Thành) với hành trình 1 giờ 30 phút, trong khi quy định chỉ 55 phút vì bị ùn tắc tại các “điểm đen” như ngã ba Trường Chinh - Cộng Hòa, Bà Quẹo (Âu Cơ - Trường Chinh), ngã ba Ông Tạ, khu vực Câu lạc bộ Lan Anh. Chị Lê Thị Tám, nhà ở quận 12 hay chọn đi tuyến xe buýt số 65 để di chuyển từ nhà đến nơi làm việc ở quận 10, kể lại: “Giờ nghĩ lại cơn mưa chiều tối ngày 26-9 mà vẫn còn sợ. Hôm đó, tuyến xe này kẹt gần hai giờ ở ngã ba Bà Quẹo vì giao thông tê liệt. Nhiều hành khách, trong đó có tôi, sốt ruột quá nên đành xuống xe đón xe ôm để về nhà”.
Theo nhiều tài xế xe buýt, một trong những trở ngại khi lưu thông trên đường là tình trạng ùn ứ, kẹt xe, nhất là khu vực các trường học vào giờ cao điểm buổi sáng cũng như giờ tan học buổi chiều. Một áp lực khác cũng khiến giới tài xế xe buýt lo lắng là quy định của Sở Giao thông vận tải (GTVT): Nếu thời gian về đến điểm cuối trễ hơn 60 phút so với quy định do kẹt xe thì chuyến xe đó không được giải quyết trợ giá.
Theo Phòng điều hành của Hợp tác xã (HTX) Quyết Thắng, trong chín tháng năm nay, HTX ghi nhận có 2.867 tuyến bị mất chuyến do kẹt xe, ùn tắc giao thông. Các khu vực kẹt xe “kinh niên” là Bà Quẹo; khu vực đường Trường Chinh đến Ngã tư Bảy Hiền; khu vực vòng xoay Lăng Cha Cả thuộc quận Tân Bình; khu vực Hàng Xanh.
Tình trạng mất chuyến xe buýt do kẹt xe cũng là vấn đề mà Công ty cổ phần Xe khách Sài Gòn, đơn vị vận tải có số tuyến xe buýt hoạt động nhiều nhất thành phố lo ngại. Một cán bộ Phòng điều hành của công ty cho biết, hằng năm, vào thời điểm tựu trường, học sinh tập trung đông, tình trạng kẹt xe đều diễn ra. Năm nay, tình trạng này kéo dài đến cuối tháng 9 khiến số tuyến bị mất được công ty thống kê là gần 800 chuyến (trong vòng 26 ngày đầu tháng 9).
Tổng Giám đốc Liên hiệp HTX vận tải thành phố, Chủ nhiệm HTX Quyết Thắng Phùng Đăng Hải nhận định, số tuyến bị mất chuyến do kẹt xe ngày càng tăng không chỉ ảnh hưởng đến sản lượng của đơn vị vận tải, mà quan trọng là ảnh hưởng đến niềm tin của hành khách đi xe buýt.
Theo Sở GTVT thành phố, chín tháng năm 2016, sản lượng hành khách đi xe buýt giảm 5% so với cùng kỳ và thực tế số lượng hành khách đi xe buýt cũng giảm liên tục từ năm 2013 cho đến nay. Việc hành khách “nói không” với xe buýt có nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân xe buýt vẫn đến trạm chậm, bỏ tuyến, hành trình chậm… cần được đơn vị quản lý xe buýt TP Hồ Chí Minh sớm khắc phục.
