Vượt lũ cứu dân

Nước lũ trên địa bàn Lào Cai đã rút, nhưng đường từ thành phố Lào Cai lên Trịnh Tường (Bát Xát) vẫn rất khó đi, do mưa lũ bóc mất mặt đường, nhiều chỗ sạt lở, lầy lội. Sáng 10-8, sau hơn một giờ vượt quãng đường hơn 50 km, đoàn cán bộ lãnh đạo gồm Bí thư Tỉnh ủy Bùi Quang Vinh, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hữu Vạn, Thứ trưởng Công an Trần Ðại Quang, lãnh đạo huyện Bát Xát và các ngành, lực lượng bộ đội, biên phòng, công an, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN và PTNT), y tế của tỉnh có mặt tại trụ sở xã Trịnh Tường nằm ngay sát mép sông Hồng.

Từ đây đi xe được chừng ba km nữa đến cây cầu tạm nước vẫn đang ào ào cuộn réo, dòng nước đục ngầu, lộc cộc đá lăn, đành bỏ xe, mọi người xắn quần lội bộ vào thôn Tùng Chỉn I - vùng tâm điểm của trận lũ quét quái ác đêm 8-8. Do bị lũ quét tàn phá nên đường vào thôn rất khó khăn. Ðoàn công tác men theo dòng suối đục ngầu bùn đất, leo lên những sườn đồi trơn trượt, dưới trời mưa tầm tã để đến với đồng bào. Sau gần hai giờ lội và leo, bộ đội biên phòng Ðồn Trịnh Tường phải dùng rìu mang theo, chặt một cây rừng to để làm cầu tạm, bắc qua dòng suối, để tới Tùng Chỉn I. Ai cũng bàng hoàng, đứng lặng, trước mắt là một bình địa, chỉ toàn đá hộc, đá tảng, cây gỗ rừng, bị lũ quét "vần" cho nhẵn thín; ruộng bị san phẳng trơ đáy đất cứng. Bí thư Huyện ủy Bát Xát, giọng khản đục: Mới chỉ cách đây hai ngày, nơi đây là một bản người Dao trù phú. Mọi người quần tụ, sinh sống hạnh phúc. Thế mà chỉ trong phút chốc ngắn ngủi, cơn lũ quét như lưỡi hái tử thần oan nghiệt đã cắt ngang tất cả.

Các cán bộ lãnh đạo và mọi người trong đoàn  thắp những nén hương trên nền đất cũ, ai cũng ngậm ngùi, thương cảm. Tùng Chỉn có hơn 40 nóc nhà, chủ yếu là đồng bào Dao, thì 19 nóc nhà ở phía dưới thấp, đúng vào dòng lũ quét, đã bị xóa sạch. Khắp nơi ngổn ngang, vướng lại cột kèo, cây gỗ rừng trong những kẽ đá, trên nền ruộng bị bóc trơ trọi; thỉnh thoảng là những mảnh áo, quần, chăn hoa bị vùi trong đất cát.

Dọc theo con suối đã gây lũ quét, hàng trăm người là bộ đội, công an, dân quân, nhân dân các xã lân cận được huy động để tìm kiếm người bị nạn. Cho đến ngày 10-8, toàn thôn có 19 nóc nhà bị lũ quét cuốn trôi, ba người chết, 21 người mất tích, hàng chục ha ruộng bị san phẳng. Bằng sự nỗ lực, ngày 9-8, các lực lượng cứu nạn đã tìm được thêm hai thi thể phụ nữ. Có một trường hợp thật may mắn, đó là cháu Phàn Láo Tả, 14 tuổi, bị lũ cuốn trôi, nhưng sau gần hai ngày, các lực lượng cứu hộ đã tìm thấy cháu bị mắc trong một bụi mai luồng, đưa đi cấp cứu kịp thời tại Trung tâm y tế huyện, sức khỏe nay đã khá hơn.

Trên bình địa ngổn ngang gỗ, đá, bùn đất, chúng tôi gặp hai ông Tẩn Sài Vạng, 50 tuổi, bị mất ba người thân trong nhà, gồm con dâu và hai con đẻ; và ông Vàng Dùn Sài, 52 tuổi, bị mất con gái út (học lớp 7) đang buồn rầu, kiên nhẫn ngồi đợi, hy vọng tìm được thi thể con mình.

Gặp đồng bào bị nạn và làm việc với chính quyền huyện, xã; các ngành chức năng tại Ðồn Biên phòng Trịnh Tường, đoàn công tác yêu cầu huy động cao nhất, phối hợp chặt chẽ các lực lượng để khẩn trương tìm kiếm người mất tích, hỗ trợ gia đình người bị nạn, bảo đảm cuộc sống và sản xuất của đồng bào.

Ðại tá Phạm Lâm Hồng, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Lào Cai, cho biết, Bộ Tư lệnh Quân khu 2 đã quyết định điều động hàng trăm chiến sĩ thuộc Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 82, từ Ðiện Biên tới để tham gia tìm kiếm cứu nạn; đồng thời ủng hộ mười tấn gạo giúp nhân dân Tùng Chỉn I. Bộ Công an đã ủng hộ tỉnh Lào Cai 200 triệu đồng để khắc phục hậu quả cơn bão số 4, mười triệu đồng giúp đồng bào Trịnh Tường bị lũ quét; Công an tỉnh Lào Cai giúp đồng bào bị nạn năm triệu đồng. Hội Doanh nghiệp trẻ Lào Cai đã kịp thời có mặt tại xã, ủng hộ 200 triệu đồng bằng tiền mặt và mì tôm cứu đói. Ngân hàng Ðầu tư và Phát triển Việt Nam ủng hộ mỗi gia đình có người chết hai triệu đồng và bốn tấn gạo. Cán bộ, công nhân viên Sở Y tế Lào Cai đã ủng hộ hơn 40 mặt hàng thuốc và tổ chức khám, phát thuốc cho những người bị thương trong trận lũ quét, đang được điều trị tại Trạm y tế xã.

Lào Cai đang nỗ lực vượt qua nỗi đau, khắc phục hậu quả lũ quét, ổn định đời sống nhân dân vùng bị nạn.

* Từ sáng 7-8, bầu trời Yên Bái bắt đầu đổ mưa, đêm 8-8, nước dâng cao, làm vỡ các tuyến đê Phú Thọ của xã Việt Thành và đê bao thị trấn Cổ Phúc, khiến nước sông Hồng ào vào huyện Trấn Yên nhanh hơn. Khi nước dâng lên, cũng là lúc dân các xã ven sông cùng các phường của thành phố Yên Bái chạy lũ. Sáng 9-8, tàu LC1 bị đổ cách ga Văn Phú, khiến hơn 1.000 hành khách "tiến thoái lưỡng nan" vì trước sau đều ngập nước. Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh điều gấp 50 cán bộ, chiến sĩ có mặt tại chỗ, hướng dẫn người lớn, dìu cõng người già, trẻ em thoát khỏi vùng nguy hiểm.

Tin báo về con số thiệt hại ngày một tăng: lũ cuốn trôi 11 người, điện giật chết hai người, sập đất 20 người; ngoài ra còn có năm người khác bị mất tích do lũ cuốn và sập đất chưa tìm thấy thi thể. Ðặc biệt, trên công trình thủy điện Hồ Bốn (Mù Cang Chải) lũ còn cuốn phăng một xe ô-tô cùng lái xe, đến chiều 10-8 chưa tìm thấy thi thể nạn nhân. Chúng tôi theo xuồng máy tham gia cứu nạn nhân dân tại các điểm của TP Yên Bái, con đường Thanh Niên nay trở thành dòng thác lũ cuồn cuộn chảy cùng với sông Hồng, khiến các xuồng máy rất khó khăn mới tiếp cận được các nạn nhân đang kêu cứu trên các nóc nhà. Mưa cộng thêm cái lạnh của nước sông, khiến các chiến sĩ tham gia ứng cứu đã hai lần bị lật xuồng máy, nhưng rất may không ai bị thương. Hàng trăm xe máy của mấy cửa hàng xe máy chìm trong nước lũ; gần mười xe ô-tô cũng chịu chung số phận chìm trong nước. Thiệt hại lớn có thể kể đến ngành đường sắt, khi cả mười đầu máy cùng hàng chục toa xe ngâm trong nước lũ dâng cao; cả hệ thống nhà xưởng sửa chữa chìm nghỉm với các thiết bị máy móc nặng cả chục tấn không thể di dời. Cả hai đầu đường sắt của tỉnh Yên Bái đều có đầu tàu đổ, khiến cho hơn 1.700 khách, trong đó có gần 500 khách nước ngoài mắc kẹt không có nơi ăn nghỉ. Hệ thống điện do ngập nên cắt từng khu vực; các ngân hàng cũng khốn khó khi nước tràn vào ngập đến hàng mét, làm cho các máy rút tiền tự động cùng hệ thống kho quỹ (nơi trữ tiền mặt) không biết chuyển đi đâu.

Do nước dâng lên cốt 34,19 m, cao hơn mức báo động ba 2,19 m, tương đương mực nước lũ lịch sử năm 1971, đã làm ngập gần 3.000 ngôi nhà của thành phố; buộc hơn 4.300 hộ dân thuộc các huyện Văn Yên, Trấn Yên phải di dời khẩn cấp. Ðến chiều 10-8, các xã Bạch Hà (Yên Bình), Châu Quế Thượng, Xuân Tầm (Văn Yên) mất liên lạc hoàn toàn vì ngập nước và sập đường. Theo báo cáo nhanh của tỉnh, hiện tuyến đường sắt cùng đường bộ đi một số huyện tê liệt hoàn toàn; đường hàng không mưa lớn nên máy bay cứu hộ cũng không hạ cánh được. Nước dâng cao làm hơn 3.400 ha lúa bị ngập có nguy cơ mất trắng; tại các huyện vùng cao đã xảy ra lũ quét cướp đi sinh mạng của 11 người dân và bốn người mất tích do lũ cuốn. Hàng nghìn nhà dân chìm trong biển nước, ước tính thiệt hại do mưa lũ gây ra khoảng hơn 80 tỷ đồng, nguy cơ cái đói như đang cận kề.

Ðại tá Nguyễn Văn Kỳ, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh cho biết: đã huy động hơn 270 cán bộ, chiến sĩ, gần 2.300 dân quân, đưa năm xuồng máy, hai xuồng cao tốc, cùng hơn 300 cán bộ, chiến sĩ các đơn vị bạn đóng quân trên địa bàn tham gia cứu dân. Với tinh thần "bốn tại chỗ" các lực lượng quân đội, công an và dân quân tự vệ triển khai nhanh việc di chuyển dân đến nơi an toàn, cứu các loại hàng hóa thiết yếu; đặc biệt đã đưa hơn 120 hành khách nước người bị mắc kẹt ở tầng hai của ga Yên Bái thoát hiểm do chung quanh  nước lũ dâng cao.

Công tác cứu hộ, cứu trợ vẫn đang khẩn trương, trước mắt tỉnh đã chi cho mỗi hộ bị mất nhà  mười  triệu đồng;  hỗ trợ ba triệu đồng cho hộ có người chết; một triệu đồng với người bị thương. Ngay trong chiều 10-8, UBND tỉnh đã cấp ngay mười tấn gạo dự trữ cho đồng bào huyện Lục Yên; đưa năm tạ mì tôm cứu trợ đồng bào chạy lũ huyện Trấn Yên. Lũ chưa rút, các "ốc đảo" vài ngày nữa tiếp tục bị cắt điện, giá các mặt hàng sinh hoạt thiết yếu vẫn đang gia tăng, chắc rất cần những tấm lòng "Lá lành đùm lá rách" của nhiều nơi trong cả nước.