Nhiều lợi thế phát triển
Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ gồm bảy tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Bắc Ninh và Vĩnh Phúc, là trung tâm đầu não về chính trị, kinh tế, văn hóa và khoa học - công nghệ của cả nước, nơi tập trung các cơ quan T.Ư, các trung tâm điều hành của nhiều tổ chức kinh tế lớn, cơ sở đào tạo, nghiên cứu và triển khai khoa học - công nghệ của quốc gia. Ðây được đánh giá là vùng hạt nhân phát triển, động lực phát triển của vùng đồng bằng sông Hồng.
Bộ trưởng Kế hoạch và Ðầu tư Nguyễn Chí Dũng đã chỉ ra những lợi thế chính mà vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ đang có, hơn hẳn những vùng kinh tế khác trong cả nước. Về vị trí địa lý, bảy tỉnh, thành phố đều nằm trên trục kết nối giao thông đường bộ, đường biển và đường hàng không. Trong đó, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh tạo thành tam giác phát triển, tạo xung lực và cơ hội cho các địa phương khác.
Cả bảy địa phương trong vùng đều có trình độ phát triển ở thứ hạng cao trong cả nước, đặc biệt là Thủ đô Hà Nội. Cơ sở hạ tầng được đầu tư đáng kể, nhất là hạ tầng giao thông với trục kết nối chính gồm: quốc lộ 5, quốc lộ 18 và quốc lộ 10; cảng hàng không Nội Bài, Cát Bi; cảng biển Hải Phòng, Lạch Huyện… Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ cũng là nơi có ưu thế lớn về trình độ nguồn nhân lực trình độ cao, đào tạo bài bản, là nơi có tỷ lệ sinh viên trên đầu người cao nhất cả nước.
Dựa trên những lợi thế đó, thời gian qua, bảy tỉnh, thành phố trong vùng đã tăng cường liên kết, hợp tác, hỗ trợ nhau cùng phát triển. Trong đó, với vai trò là Chủ tịch Hội đồng Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ giai đoạn 2015-2016, đồng thời là đầu tàu kinh tế khu vực phía bắc, Hà Nội đã triển khai hàng loạt các hoạt động, chương trình cụ thể trong nhiều lĩnh vực để tạo sự gắn kết, phát triển vùng kinh tế năng động này. Trong lĩnh vực quy hoạch, phát triển hạ tầng giao thông, bảy tỉnh, thành phố đã xây dựng Quy hoạch tổng thể, quy hoạch giao thông vùng và các quy hoạch liên quan; đầu tư xây dựng, mở rộng, nâng cấp các tuyến đường giao thông huyết mạch như: đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, đường cao tốc Hạ Long - Hải Phòng, quốc lộ 17, dự án đường vành đai 5… Trong lĩnh vực công thương, Hà Nội và các địa phương đã tăng cường phối hợp, trao đổi công nghệ, khảo sát đầu tư nhà máy, dự án, khu công nghiệp; thường xuyên tổ chức các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối giao thương tiêu thụ hàng hóa, nông sản, hình thành các chuỗi liên kết trong sản xuất, tiêu thụ chặt chẽ, hiệu quả hơn trước. Trong các lĩnh vực khác như du lịch, văn hóa, thể thao, nông nghiệp, y tế, giáo dục, bảo vệ môi trường…, các tỉnh, thành phố trong vùng cũng đã chú trọng hợp tác, liên kết hỗ trợ nhau.
Tăng liên kết để trở thành vùng công nghiệp hiện đại
Tuy vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ đã có mức tăng trưởng cao trong thời gian qua nhưng hoạt động hợp tác chủ yếu mới dừng lại ở mức độ trao đổi thông tin, kinh nghiệm, giúp đỡ đào tạo cán bộ, chưa có các dự án, đề án cụ thể, tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển của vùng, tăng trưởng công nghiệp của vùng vẫn còn nhiều hạn chế.
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng phân tích, nguyên nhân trước hết của tình trạng này là do chưa có một cơ chế điều phối, liên kết rõ ràng giữa các địa phương trong vùng. Chúng ta không có chính quyền hành chính cấp vùng, vai trò chỉ huy, tư lệnh vùng rất khó thực hiện. Nên tình trạng cát cứ, không liên kết, mạnh ai người nấy làm… là khó tránh khỏi. Cũng vì vướng mắc này mà chúng ta mới nói đến, chứ chưa thật sự hình thành ý thức, tư duy vùng, thiếu quy hoạch phát triển vùng mang tầm chiến lược, việc thực hiện quy hoạch còn chưa nghiêm túc. Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ mới chỉ dừng lại ở "phép cộng" của các địa phương.
Trong giai đoạn tới, Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ đặt mục tiêu trở thành Vùng công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020 và thực hiện thành công các mục tiêu tăng trưởng đến năm 2030. Trong đó tập trung tạo ra những đột phá trong tăng trưởng công nghiệp; phát triển công nghiệp vùng gắn với khoa học- công nghệ cao, các trung tâm nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, thử nghiệm sản phẩm mới; tạo nên các sản phẩm có chất lượng và giá trị cao có khả năng cạnh tranh và đáp ứng tiêu chuẩn tiên tiến của cả nước và tham gia vào một số công đoạn trong chuỗi sản xuất công nghiệp toàn cầu. Ðể thực hiện mục tiêu này, các địa phương trong vùng sẽ cùng phối hợp rà soát các quy hoạch, bảo đảm tính kết nối và triển khai các dự án nâng cấp, cải tạo, xây dựng mới cơ sở hạ tầng. Xây dựng và triển khai các chương trình, kế hoạch liên kết phát triển du lịch, giao thương, xúc tiến thương mại; tập trung phát triển, nâng cao năng lực và vị thế của những ngành công nghiệp có lợi thế, hàm lượng kỹ thuật cao. Ðồng thời, điều phối giải quyết các vấn đề chung của vùng như bảo vệ môi trường, phòng, chống tệ nạn, an ninh trật tự…
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Ðức Chung cho biết, các tỉnh, thành phố, trong đó doanh nghiệp với vai trò nòng cốt, cần tận dụng thời cơ, thuận lợi trong liên kết, phát triển vùng, tạo ra những chuỗi liên kết giá trị bền vững. Mục tiêu đầu tiên là các địa phương cần kết nối tiêu thụ sản phẩm hàng hóa, nông sản thực phẩm, hình thành xây dựng các chuỗi sản xuất - phân phối - tiêu thụ, cơ bản kiểm soát được vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm. Hà Nội cam kết sẽ kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, xây dựng nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ các cơ sở sản xuất, kinh doanh trong cung cấp thông tin, xây dựng thương hiệu, đẩy mạnh phát triển sản xuất, kinh doanh và giao thương hàng Việt Nam. Cùng với đó là tăng cường kết nối các tua du lịch để nâng cao hiệu quả, chất lượng sản phẩm du lịch của các địa phương. Thành phố Hà Nội kêu gọi các địa phương trong vùng tiếp tục đồng hành, tăng cường hợp tác, liên kết phát triển vùng để tạo sự "cộng hưởng" trong phát triển, để vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ trở thành một trong các vùng dẫn đầu cả nước về kinh tế, nòng cốt tiên phong thực hiện các đột phá chiến lược, tái cấu trúc kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng.
