Từng bước vượt qua khó khăn của nền kinh tế

Năm nay, nền kinh tế nước ta tiếp tục phải đối mặt với nhiều thách thức lớn và để vượt qua đòi hỏi sự nỗ lực, bình tĩnh, quyết tâm của cả hệ thống chính trị và của từng người dân. Ngay tại ngày họp thứ hai của Kỳ họp thứ tám, QH khóa XIII, các đại biểu QH đã tập trung thảo luận về vấn đề quan trọng này.

Những nỗ lực vượt khó

Qua thảo luận tại tổ và qua các cuộc trao đổi ý kiến trong giờ nghỉ giải lao, các đại biểu QH đã thể hiện sự đồng tình với Báo cáo của Chính phủ về tình hình kinh tế - xã hội năm 2014 và nhiệm vụ năm 2015.

Để đạt mục tiêu tổng quát và hoàn thành cơ bản các chỉ tiêu kinh tế - xã hội năm 2014 theo Nghị quyết của QH đề ra, phải khẳng định cần sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân, nhất là sự chỉ đạo, điều hành sâu sát, kịp thời của Chính phủ, các bộ, ngành và chính quyền các cấp, trong bối cảnh gặp nhiều trở ngại.

Trong bảo đảm an sinh xã hội, nhất là chính sách, pháp luật ưu đãi người có công thời gian qua đã đạt những kết quả đáng khích lệ; các chính sách giảm nghèo được triển khai rộng khắp, nhờ vậy tỷ lệ hộ nghèo tiếp tục giảm.

Cải cách thủ tục hành chính được chỉ đạo và triển khai có hiệu quả bước đầu trên một số ngành, lĩnh vực, như: thuế, hải quan, xây dựng, đầu tư; cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông từng bước được người dân đánh giá cao.

Năm qua, công tác xây dựng pháp luật, hoàn thiện thể chế tiếp tục được tập trung thực hiện; nhiều đạo luật liên quan các lĩnh vực kinh tế - xã hội, tổ chức bộ máy nhà nước, quyền con người và nghĩa vụ cơ bản của công dân, cải cách tư pháp đã được trình QH xem xét, cho ý kiến, thông qua theo tinh thần Hiến pháp sửa đổi năm 2013.

Nợ xấu và giải pháp thị trường

Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn còn nhiều hạn chế và yếu kém. Con số hơn 51.000 doanh nghiệp phá sản, hơn 18.000 doanh nghiệp ngừng hoạt động là rất lớn. Trong khi đó, tỷ lệ giải ngân vốn tín dụng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ lại rất thấp, chỉ đạt 2,57%. Thực trạng yếu kém, sa sút của các doanh nghiệp đã khiến sản xuất, kinh doanh trì trệ, từ đó làm tăng tỷ lệ thất nghiệp và tạo ra những áp lực nặng nề và hệ lụy tiêu cực cho đời sống xã hội.

Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu QH đề cập là việc chi thường xuyên quá cao trong khi chi đầu tư phát triển lại thấp.

Thực trạng này đã tồn tại trong những năm qua nhưng chưa có biện pháp khắc phục hiệu quả.

Đối với vấn đề nợ công, các đại biểu Trần Quang Chiểu (Nam Định), Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP Hồ Chí Minh) cùng nhiều đại biểu khác chung quan điểm: Vấn đề nợ công, bội chi và tình hình ngân sách ở nước ta rất khó khăn trong ngắn hạn; trong dài hạn cần có biện pháp tích cực khắc phục, tìm được nguồn từ thực lực của nền kinh tế. Đã phát sinh tình trạng từ nợ dự phòng thành nợ chính thức: Chính phủ bảo lãnh doanh nghiệp vay, doanh nghiệp có trách nhiệm làm ăn hiệu quả để trả nợ, nhưng nhiều chương trình dự án kém hiệu quả, đến kỳ hạn không trả được nợ, phá sản, Chính phủ phải ứng chi phí trả nợ, cơ cấu lại nợ. Vay để trả nợ là nguy hiểm và không có điều kiện để phát triển, dẫn đến nguy cơ tụt hậu cao.

Theo cách tính của Chính phủ thì nợ công chưa "kịch trần" nhưng thực trạng là rất đáng lo ngại. Bên cạnh đó, tình trạng nợ xấu cũng được các đại biểu quan tâm và chỉ rõ: Hiện nay, nợ xấu đã vượt quá khả năng tự giải quyết của ngân hàng. Chính phủ phải xử lý trong thời gian ngắn nhất, tránh "di căn". Muốn vậy cần phải có những giải pháp mạnh mẽ hơn.

Nợ xấu là chuyện thị trường, phải giải quyết bằng giải pháp thị trường.

Cần những "liều thuốc mạnh" để trị "bệnh"

Trước những khó khăn, thách thức không nhỏ của nền kinh tế, hầu hết các ý kiến của đại biểu QH đều bày tỏ mong muốn Chính phủ, QH, các địa phương và toàn xã hội cần đoàn kết một lòng, thẳng thắn nhìn nhận hạn chế yếu kém và đưa ra những giải pháp quyết liệt, những "liều thuốc mạnh" mới có thể trị hết "bệnh", qua đó phát triển bền vững nền kinh tế đất nước.

Đồng tình với nhiều giải pháp của Chính phủ đã đưa ra nhằm tăng tổng cầu cho nền kinh tế, nhiều đại biểu QH đề nghị: Chính phủ cần có chương trình thúc đẩy phát triển doanh nghiệp trong nước, tạo nguồn thu lâu dài cho ngân sách nhà nước. Chú trọng kêu gọi đầu tư của doanh nghiệp nước ngoài là việc làm quan trọng nhưng quan trọng hơn là cần phát huy nội lực, tiềm lực của doanh nghiệp trong nước, qua đó tăng cường sự phát triển bền vững.

Chính phủ cần quyết liệt kiểm tra, chống thất thu, kết hợp với đánh giá sát kết quả thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước năm 2014 và phân tích làm rõ tác động của chính sách miễn, giảm, giãn thuế trong năm 2015 đối với việc tăng, giảm các khoản thu nội địa, phấn đấu tăng thu nhằm đáp ứng các nhu cầu chi đầu tư phát triển và trả nợ. Để tăng cường kỷ luật ngân sách, các khoản chi ngân sách nhà nước phải theo đúng nguyên tắc; trong trường hợp cấp bách phải điều chỉnh dự toán chi thì Chính phủ phải báo cáo QH, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định...

Phải hạn chế đến mức tối thiểu những chương trình, dự án Chính phủ bảo lãnh cho doanh nghiệp vay, hạn chế cho vay trực tiếp; xem lại các chính sách ưu đãi thuế, chi đầu tư phát triển toàn xã hội phải đạt ít nhất 6 - 7% GDP.

Bên cạnh đó, cần tập trung đầu tư nguồn lực vào một số nhóm chính sách, như "tam nông" bởi đây là chỗ dựa quan trọng của nền kinh tế; tập trung chính sách khuyến khích và hỗ trợ cho doanh nghiệp cũng là gián tiếp hỗ trợ nông dân; hỗ trợ công nghiệp phụ trợ để giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động và khuyến khích chế biến sâu các loại như nông sản, hải sản.

Bên cạnh đó, muốn tạo điều kiện để khai thông, thu hút đầu tư, chúng ta cần tiếp tục quyết liệt thực hiện đơn giản hóa thủ tục hành chính. Trong thực tế, tiến trình này vẫn còn chậm; chưa tạo được lòng tin và chưa khuyến khích được các nhà đầu tư.