Nỗi khổ của những trường "treo"
Tọa lạc ở mặt tiền đường Huỳnh Mẫn Ðạt nhưng nhiều người đi ngang qua không nghĩ đó là trường học, bởi nhìn bên ngoài Trường TH Huỳnh Mẫn Ðạt (quận 5) trông chẳng khác một ngôi nhà. Thực chất, trường TH này là hai khối nhà ghép được xây dựng từ năm đất nước vừa giải phóng. Trường gồm sáu tầng, tầng trệt là bãi giữ xe và kèm thêm cả thư viện khoảng chừng 30 m2 để HS đọc sách, tầng 1 là văn phòng dành cho cán bộ công nhân viên và ban giám hiệu nhà trường, tầng 2 đến tầng 4 gồm 19 phòng nhỏ như hộp diêm, tầng còn lại thường gọi là sân thượng được dùng làm phòng đa chức năng để các em tập thể dục và nghỉ trưa. Hiệu trưởng nhà trường, cô Huỳnh Thị Bực cho biết: "Sân tập thể dục nhỏ hẹp nên HS thường làm các động tác nhẹ, thỉnh thoảng có tập ném bóng rổ nhưng chỉ trong một mức độ nhất định". Thấy các em nhỏ chỉ mới học lớp 1, lớp 2 cũng phải leo lên tầng 5 tập thể dục, chúng tôi không khỏi ái ngại. Cô Huỳnh Thị Bực cho biết thêm: "Do không có sân chơi nên giờ nghỉ giải lao các em chơi trong lớp hoặc dọc các hành lang, nhà để xe... Nhà trường phải cắt cử giáo viên và các đội viên sao đỏ theo dõi để bảo đảm an toàn cho các em khi nô đùa ở hành lang".
Cách mặt tiền của đường Ðiện Biên Phủ độ chục mét nhưng Trường TH Ðiện Biên (quận 10) cũng có hoàn cảnh khó khăn tương tự như Trường TH Huỳnh Mẫn Ðạt. Hiệu trưởng nhà trường, Thạc sĩ Trần Minh Thư trao đổi ý kiến với chúng tôi: "Trước đây địa điểm này là một ngôi chùa, sau đó thì được trưng dụng làm trường học. So với trước, chỉ có cổng trường đã được thay đổi, còn cơ sở bên trong thì vẫn giữ nguyên hoàn toàn vì đang chờ để được xây trường mới". Chúng tôi đi tham quan trụ sở nhà trường thì thấy có quá nhiều điều bất hợp lý. Văn phòng ở tầng lửng được ngăn cách với nhau bằng các tấm tôn, muốn đến phòng hiệu trưởng cũng phải qua hai, ba phòng khác mới vào được. Trường có 5 lớp học nhưng ngoài cầu thang chính, còn có 3 cầu thang nhỏ dẫn vào lớp học. Những cầu thang nhỏ này được nhà trường ngăn cách lại, không cho HS đi vì sợ gặp nguy hiểm. Còn chỗ học của các em thì có phòng đến 60 m2 chứa khoảng 40 HS nhưng cũng có phòng rất chật hẹp chỉ vỏn vẹn hai chục HS, giáo viên ở trường thường nói đùa là "lớp học đạt chuẩn quốc tế" vì năm lớp học chỉ có 120 HS.
Thiếu sân chơi, phòng học nhỏ hẹp như hộp diêm và khó khăn trong mỗi mùa tuyển sinh là hoàn cảnh chung của các trường "treo". "Mỗi năm nhà trường tuyển sinh đều gặp khó khăn bởi quận có nhiều trường mới xây cho nên phụ huynh đều tìm mọi cách chạy trường mới, khang trang cho các em học. Nhiều phụ huynh vẫn nộp hồ sơ xét tuyển cho con tại trường này nhưng đến khi vào năm học chúng tôi mới xác định chính xác là có bao nhiêu em". Hiệu trưởng nhà trường cho biết.
Các trường nằm trong kế hoạch xây dựng mới muốn sửa chữa, nâng cấp thêm đều phải suy nghĩ, đắn đo nhiều, xin chi phí từ quận cũng rất khó bởi sợ sửa chữa xong trường lại được xây mới thì rất lãng phí. Ngần ngại trong sửa chữa, lại được xây dựng từ rất lâu cho nên cơ sở vật chất nhiều trường "treo" bị xuống cấp. Trường THCS Cửu Long (quận Bình Thạnh) nằm ngay mặt đường Ngô Tất Tố, trước cổng trường là chợ tự phát nên giờ tan học, cổng trường lại ùn tắc. Nằm trong kế hoạch xây mới lại trường từ vài năm nay của quận nên đầu năm học, ban giám hiệu chỉ có thể cho quét vôi lại. Bức tường đã quá cũ, mỗi lần mưa trút xuống là bao nhiêu nước thấm hết vào tường khiến cho phòng học vốn đã lạnh lại trở nên lạnh hơn. Ðó là chưa kể mái của trường được lợp bằng tôn, nhiều lỗ thủng li ti khiến trời nắng thì như ngàn ánh sao lấp lánh rọi vào, còn trời mưa nước lại trút xuống khiến tầng hai cũng lụt chẳng khác gì tầng một. Năm học này có tới 600 HS (tăng 100 em so với năm học 2009 - 2010) cho nên ban giám hiệu nhà trường chạy đôn, chạy đáo xin bàn ghế cũ của trường bạn về sơn sửa lại cho các em có đủ chỗ học.
Tự khắc phục khó khăn
Với những dự án quy hoạch của quận và thành phố, có trường chỉ mới "treo" vài năm nhưng cũng có trường đã "treo" hơn mười năm mà giáo viên, ban giám hiệu vẫn chờ đợi vì không biết đến khi nào có trường mới.
Một trong những lý do chính khiến các trường chưa được xây mới là do khó khăn về mặt bằng. Cô Huỳnh Thị Bực cho biết: "Trường nằm trong dự án quy hoạch 15 năm nay nhưng do được xây dựng trên một khu đất mới rộng rãi hơn trong khi chính quyền địa phương chưa giải tỏa được mặt bằng nên đến nay trường vẫn chưa được xây dựng".
Về công tác ở Trường TH Ðiện Biên tám năm nay, Thạc sĩ Trần Minh Thư không còn nhớ rõ trường nằm trong kế hoạch xây mới đã bao lâu bởi trước khi ông về trường thì kế hoạch này đã được triển khai mấy năm rồi. "Lý do chính khiến trường chưa được xây là do vướng mắc việc đền bù giải tỏa đất đai. Ðến nay, đã thỏa thuận xong với dân thì lại gặp phải khó khăn do quyết định của Chính phủ năm 2011 về việc cắt giảm đầu tư công, giảm bội chi ngân sách nhà nước nên đến thời điểm này chúng tôi vẫn chưa có trường mới".
Nhận thấy để hoàn thành dự án quy hoạch ở trường học cần rất nhiều thời gian nên ban giám hiệu và giáo viên các trường "treo" đã tự khắc phục những khó khăn để HS đến trường vẫn bảo đảm được các yêu cầu về trang thiết bị dạy học. Trước đây, Trường THCS Cửu Long không hề có thư viện thì hơn một năm trước, nhà trường cùng phụ huynh đã dùng những tấm tôn ghép lại thành một ngôi nhà nhỏ làm thư viện cho các em ngay ở một góc sân trường. Trước thư viện này có nền bằng đất nhưng nay được lát xi-măng nên sạch sẽ hơn.
Còn Trường TH Huỳnh Mẫn Ðạt thì đã thực hiện được 50% kế hoạch xây dựng "thư viện di động" ở tầng 6 cho HS. Cô Huỳnh Thị Bực chia sẻ: "Do không có sân chơi nên chúng tôi cho rằng, nếu thư viện này hoàn thành, chắc chắn giờ chơi các em sẽ bớt chạy nhảy hơn, thay vào đó là đến thư viện đọc sách".
