Mặt khác, còn do ý thức tự giác chấp hành của nhiều người dân chưa tốt, vì vậy, các vi phạm về trật tự đô thị xảy ra thường xuyên, ở mọi lúc, mọi nơi. Vỉa hè, lòng đường ở nhiều tuyến phố bị lấn chiếm để kinh doanh, buôn bán. Việc giải tỏa chợ cóc như ném đá ao bèo, hiện nay còn tồn tại 104 chợ cóc, gồm cả điểm chưa giải tỏa và những điểm tái phát. Tình trạng người dân vứt rác, đổ nước thải bừa bãi trên đường phố, thậm chí phóng uế ở nơi công cộng xuất hiện khá phổ biến. Tình hình vi phạm trật tự xây dựng, quản lý đất đai diễn ra khá phức tạp cả ở nội thành và ngoại thành... Tất cả những yếu kém nêu trên, khiến diện mạo đô thị của Hà Nội trở nên nhếch nhác, lộn xộn, chất lượng cuộc sống của người dân kém, gây mất thiện cảm đối với khách du lịch khi đến Thủ đô.
Trong khi đó, mỗi năm dân số thành phố tăng 2,4% (khoảng 200 nghìn người), tương đương với số dân của một huyện, kéo theo sức ép về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, nhất là hệ thống đường giao thông, nước sạch, thoát nước… Từ đầu năm đến nay, chính quyền thành phố đang nỗ lực thực hiện thu hẹp đầu mối quản lý các dịch vụ công ích, tăng cường phân cấp cho địa phương, đẩy mạnh công tác xã hội hóa để huy động nguồn lực của xã hội vào đầu tư hạ tầng đô thị, xây dựng các quy chế để người dân cùng tham gia thực hiện… Nhưng những giải pháp này không thể thực hiện trong ngày một, ngày hai và đòi hỏi nguồn kinh phí rất lớn. Chưa kể cả khi đã có hạ tầng hiện đại, đồng bộ, nếu mỗi người dân không có ý thức giữ gìn trật tự, văn minh đô thị, thì diện mạo thành phố không thể sạch đẹp được.
Trước thực trạng này, ngày 26-5, Ban Thường vụ Thành ủy đã ban hành Chỉ thị số 08-CT/TU về tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện công tác bảo đảm trật tự và văn minh đô thị trên địa bàn Thủ đô. Thành ủy đặc biệt chú trọng đến những giải pháp nhằm thay đổi nhận thức của người dân và các cán bộ thực thi công vụ. Chính vì vậy mà trong số chín nhiệm vụ mà Ban Thường vụ Thành ủy yêu cầu các cấp ủy thực hiện, có ba nhóm nhiệm vụ, giải pháp liên quan đến lĩnh vực này.
Giải pháp đầu tiên là tuyên truyền, giáo dục, nhằm thay đổi nhận thức của người dân, để mỗi người dân phải nhận thức việc chấp hành giữ gìn vệ sinh môi trường, trật tự đô thị, trật tự an toàn giao thông là trách nhiệm của mình. Tiếp đó là giải pháp chấn chỉnh kỷ cương, kỷ luật, trật tự xây dựng và nâng cao chất lượng quản lý đô thị, giáo dục đạo đức công vụ, nâng cao tinh thần trách nhiệm, ý thức phục vụ nhân dân của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, đồng thời xây dựng phong cách người Hà Nội thanh lịch, văn minh, nhất là về nhận thức, ý thức chấp hành và trách nhiệm thực thi pháp luật.
Tuy nhiên, để việc giữ gìn văn minh đô thị thành nếp sống, nếp nghĩ trong nhận thức từ cán bộ các cấp đến mỗi người dân, các cấp ủy, các cấp chính quyền, ngành chức năng cần tiến hành kiên quyết, kiên trì, bền bỉ, không để việc triển khai không mang tính phong trào. Có như vậy, mới tạo chuyển biến vững chắc về trật tự văn minh đô thị, xây dựng Thủ đô thành một đô thị đáng sống.
