Đến nay, thành phố đang triển khai 80 cụm công nghiệp với tổng diện tích khoảng 2.755 ha và nghiên cứu quy hoạch thêm 43 cụm công nghiệp với diện tích hơn 3.000 ha. Các cụm công nghiệp được xây dựng đã tạo không gian sản xuất tập trung, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm cho hàng trăm nghìn lao động.
Tuy nhiên, quá trình phát triển thời gian qua bộc lộ những hạn chế nhất định, nhiều cụm công nghiệp quy mô nhỏ, hạ tầng kỹ thuật chưa hoàn chỉnh, nằm xen kẽ trong khu dân cư. Điều này gây khó khăn cho công tác quản lý, nhất là trong xử lý môi trường, phòng cháy chữa cháy, quản lý trật tự xây dựng và bảo đảm an toàn sản xuất.
Một số dự án triển khai chậm tiến độ hoặc sử dụng đất chưa hiệu quả, ảnh hưởng đến việc thu hút đầu tư và khai thác nguồn lực đất đai. Trước thực tế đó, Hà Nội đang đẩy mạnh rà soát, điều chỉnh quy hoạch và hoàn thiện cơ chế quản lý cụm công nghiệp theo các quy định mới của Chính phủ; đặt mục tiêu phát triển hệ thống cụm công nghiệp đồng bộ về hạ tầng, phù hợp định hướng phát triển không gian đô thị và công nghiệp của Thủ đô.
Theo đó, các cụm công nghiệp mới phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về hạ tầng kỹ thuật như giao thông, điện, nước, thông tin liên lạc, hệ thống xử lý nước thải tập trung, thu gom chất thải rắn và các điều kiện về phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, bảo đảm hoạt động sản xuất ổn định, hạn chế ô nhiễm và nâng cao hiệu quả quản lý.
Một định hướng quan trọng khác là di dời các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ ra khỏi khu dân cư, đưa vào các cụm công nghiệp tập trung. Điều này không chỉ giúp giảm áp lực môi trường cho khu vực đô thị và làng nghề, mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng sản xuất, đầu tư công nghệ mới và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Đối với các cụm công nghiệp làng nghề, thành phố quy định tối thiểu 60% diện tích đất dành cho các ngành nghề truyền thống, phần còn lại có thể thu hút các doanh nghiệp sản xuất khác phù hợp định hướng phát triển địa phương. Cách làm này vừa bảo tồn giá trị làng nghề, vừa tạo điều kiện đa dạng hóa ngành nghề, tăng hiệu quả sử dụng đất.
Thời gian tới, các sở, ngành của thành phố sẽ tiếp tục rà soát quy hoạch, kiên quyết thu hồi diện tích đất của các dự án chậm triển khai hoặc sử dụng kém hiệu quả để giao cho nhà đầu tư có năng lực; đẩy nhanh tiến độ xây dựng hạ tầng kỹ thuật, tạo điều kiện giúp doanh nghiệp sớm đi vào sản xuất.
Định hướng của Hà Nội là phát triển các cụm công nghiệp theo mô hình xanh, hiện đại, sinh thái và thông minh gắn với thu hút các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghệ sạch và phát thải các-bon thấp, nhằm mở rộng không gian sản xuất, nâng cao chất lượng tăng trưởng, đóng góp vào quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Thủ đô.
Việc sắp xếp lại hệ thống cụm công nghiệp theo quy hoạch, khắc phục những bất cập trong quản lý và đầu tư hạ tầng sẽ giúp thành phố khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai, thu hút đầu tư và tạo động lực mới cho phát triển công nghiệp, để Thủ đô phát triển kinh tế theo hướng xanh, bền vững trong thời gian tới.
