TP Hồ Chí Minh: Vì sao nước sạch đến tận nhà nhưng dân không sử dụng?

Để có thể cấp nước sạch cho toàn bộ 86.432 hộ dân, huyện Hóc Môn đã huy động nhiều nguồn lực và áp dụng nhiều giải pháp. Ấy vậy mà khi có nước máy dẫn đến tận nơi, mỗi hộ có một đồng hồ riêng thì người dân vẫn không sử dụng. Thói quen sử dụng nước giếng khoan nhiễm phèn để tắm giặt, ăn, uống như trước đây vẫn chưa thay đổi.

Qua phân tích của ngành y tế TP Hồ Chí Minh, hơn 97% mẫu nước ngầm ở huyện Hóc Môn có hàm lượng Amoni cao hơn mức cho phép 16,4 lần; độ PH thấp hơn mức cho phép đến 3,75 lần; hàm lượng sắt cao hơn mức cho phép lên đến 60 lần. Dù biết là nước đang sử dụng không an toàn, nhưng người dân nơi đây vẫn rất thờ ơ. Ông Huỳnh Văn Út, người dân ở ấp Trung Đông, xã Thới Tam Thôn, huyện Hóc Môn cho biết: “Tôi dùng nước giếng ăn luôn đó. Nghe cái mùi nên còn ngại lắm, dùng nước máy chưa quen. Nếu nước ở đây mà nhiễm phèn, nhiễm chì hay nhiễm gì đó thì chính quyền cũng nên báo cho người dân họ biết để người ta không sài nước giếng nữa, chuyển sang sài nước máy. Trước giờ đây toàn là ruộng không hà, mới cất nhà đây thôi. Từ đó tới giờ, người dân cứ lấy nước ở giếng lên dùng thôi”.

Trong tháng 1 vừa rồi, tức là tháng cao điểm Tết Nguyên đán, cả huyện Hóc Môn có hơn 50 nghìn đồng hồ nước, thì có đến hơn 15 nghìn đồng hồ không sử dụng và gần 20 nghìn đồng hồ chỉ tiêu thụ hết từ 1-5m3 nước. Nghiêm trọng nhất là ở những xã gần bãi rác, nguồn nước ngầm đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Tình trạng có nước đến tận nhà mà người dân không sử dụng cũng đang phổ biến tại quận 12. Quận này có tới hơn 17.600 hộ dân không sử dụng nước sạch trong tổng số 38.480 hộ được gắn đồng hồ. Hơn 20 nghìn hộ khác cũng chỉ sử dụng hết từ 1-4m3 nước trong tháng 1 vừa qua. Ngay cả quận Gò Vấp, được xem là văn minh hơn, nhưng gần 20% hộ dân vẫn không sử dụng nước sạch.

Trên thực tế, hệ thống giao thông, hạ tầng kỹ thuật ở quận này đã được đầu tư đồng bộ, ngay cả các hộ chưa có hộ khẩu cũng được gắn đồng hồ nước. Bên cạnh thói quen sử dụng nước giếng khoan, còn một nguyên nhân khác mà người dân không sử dụng nước máy do sợ tốn tiền. Tình trạng này đang gây lãng phí nguồn vốn đầu tư của thành phố (năm 2016 là gần 100 tỷ đồng) và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân. Trong đó, có trách nhiệm của chính quyền cấp xã, phường.

Ông Nguyễn Văn Tấn Anh, Phó Chủ tịch UBND phường 9, quận Gò Vấp cho biết: “Trước việc nhiều hộ dân có gắn đồng hồ nước nhưng không sử dụng, chúng tôi sắp tới sẽ có một số giải pháp để khắc phục. Tuy nhiên, cái quan trọng nhất vẫn phải làm cho người dân hiểu được những lợi ích và sự an toàn khi sử dụng nước sạch, khi đó mới thay đổi được thói quen của người dân”.

Hiện nay, nguồn nước ngầm tại TP Hồ Chí Minh đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Trong hơn 100 mẫu nước sông, kênh rạch và nước giếng khoan đang được các hộ dân sử dụng tại quận 9, Thủ Đức và các huyện Nhà Bè, Bình Chánh, Củ Chi đều bị nhiễm vi sinh vật với nồng độ rất cao. Tại quận Gò Vấp, 100% nước giếng khoan trên địa bàn không đạt tiêu chuẩn dùng cho ăn, uống. Trong đó, hàm lượng Amoni cao hơn ba lần, hàm lượng sắt cao hơn bốn lần mức cho phép. Sử dụng nước ngầm nơi đây trong ăn uống có nguy cơ gây ung thư và thiếu ô xy trong máu. Chính vì nguồn nước ở TP Hồ Chí Minh đang bị suy thoái và ô nhiễm nghiêm trọng, UBND TP chỉ đạo các sở, ngành và chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền trong nhân dân hạn chế sử dụng nước giếng khoan, tiến tới cấm khai thác nước ngầm. Nếu cứ khai thác khoảng 800 nghìn m3 nước/ngày đêm như hiện nay, thành phố này có thể sụt, lún.

Ông Lê Văn Khoa, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho biết: “Thay đổi cái thói quen, tập quán của bà con đã dùng nước giếng khoan bao đời nay sang dùng nước máy thì cần phải có thời gian. Chúng ta tăng cường tuyên truyền. Cụ thể, nếu sử dụng nước sạch thì thứ nhất là bảo đảm sức khỏe cho gia đình của mình. Thứ hai là góp phần bảo vệ môi trường, vì nước khoan lâu ngày thì sẽ lún sụt các tầng đất, chưa kể nước giếng khoan có thể sẽ bị ô nhiễm”.

Để bảo đảm đủ nước sạch cung cấp cho người dân, TP Hồ Chí Minh đang đầu tư xây dựng Nhà máy nước Kênh Đông 2 và Nhà máy nước Thủ Đức 4 để đưa vào sử dụng vào năm 2018, nâng tổng công suất cấp nước của thành phố lên 2,9 triệu m3 một ngày đêm. Ngành cấp nước của thành phố cũng tiếp tục phát triển mạng lưới đường ống cấp 2, cấp 3, phát triển chiều dài mạng cấp nước lên 1.550km đến năm 2019. Ông Bùi Thanh Giang, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Cấp nước Sài Gòn (Sawaco) cho biết: “Các quyện Hóc Môn, quận Gò Vấp, quận 12 thời gian vừa qua phát triển mạng lưới cấp nước rất nhiều. Trong quá trình phát triển mạng lưới đó thì có lúc xảy ra tình trạng nước đục. Tổng Công ty cấp nước Sài Gòn đã cố gắng để khắc phục những sự cố đó. Chúng tôi cũng mong nhận được phản ánh của khách hàng để chúng tôi xử lý kịp thời, để làm sao đưa nguồn nước tốt nhất đến phục vụ người dân”.

Để công tác cấp nước sạch cho người dân đạt hiệu quả cao, các ban ngành, địa phương của TP Hồ Chí Minh cần phối hợp và đổi mới phương pháp tuyên truyền, vận động người dân bằng nhiều hình thức. Điều này cũng đòi hỏi sự kiên trì bởi nhiều khu vực liên quan tới thay đổi nếp sống, sinh hoạt của người dân. Bên cạnh đó, thành phố cũng cần có cơ chế quản lý việc khai thác, sử dụng nước giếng khoan của các nhà hàng, khách sạn trên địa bàn, tránh thất thoát như hiện nay.