Tiến trình tới Hiệp định Paris qua chùm tranh biếm họa trên báo Nhân Dân 1972-1973

Từ 15-3-1968 đến 27-1-1973, với 202 phiên họp công khai và 24 đợt gặp riêng, cuộc đấu tranh của nhân dân ta trên bàn thương lượng đã giành được thắng lợi bằng việc ký kết Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh và lập lại hoà bình ở Việt Nam. Là tờ nhật báo có số lượng phát hành lớn và rộng rãi nhất ở miền Bắc Việt Nam lúc bấy giờ, là tiếng nói của Đảng, của nhân dân, báo Nhân Dân đã phản ánh chân thực không khí đấu tranh quyết liệt của dân tộc trên mọi mặt trận. Thời gian này, bên cạnh những bài xã luận mang tính chiến đấu và bản tin thời sự cập nhật tình hình chiến sự hằng ngày, báo Nhân Dân còn đăng tải nhiều bức tranh biếm hoạ theo sát mỗi sự kiện. Góp phần vào cuộc chiến đấu bằng ngòi bút sắc sảo, chùm tranh biếm hoạ trong giai đoạn 1972-1973 khai thác nhiều góc cạnh hình ảnh về Tổng thống Mỹ Richard Nixon, đả kích những luận điệu xảo trá, những bế tắc và thất bại của Nixon. Chùm ảnh biếm họa này đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của độc giả cả nước và quốc tế khi đó và sau 40 năm giá trị thời đại của những hình ảnh ấy vẫn còn nguyên vẹn.

Chùm tranh biếm họa về thất bại của Mỹ ở miền Nam, Việt Nam như một sự tổng kết hoạt động trong năm 1971 của Mỹ-Ngụy, báo Nhân Dân số ra ngày 16-2-1972, tr.6.

“Thạch Sanh và mãng xà tinh”, bức tranh ngụ ý học thuyết Nixon sẽ bị đập tan bởi cuộc đấu tranh chính của nhân dân Đông Dương, tác giả Trần Quyết Thắng, báo Nhân Dân số ra ngày 26-2-1972, tr.3.

“Nixon rao bán hòa bình”, bức tranh mang thông điệp cả Nixon và Nguyễn Văn Thiệu đang hối hả đi rao bán hòa bình bằng những trái bom, tác giả Trần Quý Thắng, báo Nhân Dân số ra ngày 14-3-1972, tr.4.

“Nixon: Tôi thương cảm số phận các tù binh Mỹ và chia sẻ nỗi buồn phiền với gia đình họ”, bức tranh vạch trần thói đạo đức giả của Nixon, một mặt bày tỏ sự đồng cảm với thân nhân Mỹ, một mặt tăng cường ném bom miền Bắc khiến danh sách tù binh Mỹ ngày một nối dài, tác giả Lương Khôi, báo Nhân Dân số ra ngày 16-4-1972.

“3.500 nấc thang đẫm máu của Nixon”, bức tranh châm biếm số máy bay Mỹ bị bắn rơi ở miền Bắc cho đến ngày 21-4-1972 là 3.500 chiếc, tác giả Xuân Hồng, báo Nhân Dân số ra ngày 21-4-1972, tr.4.

“Phản ứng điên loạn của Nixon”, bức tranh miêu tả Nixon điên cuồng mang máy bay ném bom miền Bắc Việt Nam sau khi quân Mỹ hứng chịu một loạt cuộc tiến công của quân ta, tác giả Ngô Đình Chương, báo Nhân Dân số ra ngày 24-4-1972, tr.4.

“Nixon: Tôi đang tiếp tục “thai nghén” một giải pháp “hòa bình”, bức tranh đả kích sự trái ngược giữa lời nói và hành động của Nixon, tác giả Văn Thanh, báo Nhân Dân số ra ngày 14-5-1972, tr.4.

“Miệng phật tâm mìn – Nixon: “Hãy làm lành với con người, hãy đấu tranh với tội lỗi của mình” (!), bức tranh đả kích sự trái ngược giữa lời nói và hành động của Nixon, tác giả Lương Khôi, báo Nhân Dân số ra ngày 10-6-1972, tr.3.

“Nixon: …đây chỉ là “ngẫu nhiên” và “nhầm lẫn” thôi …”, bức tranh đả kích Nixon thoái thác trách nhiệm về việc Mỹ ném bom không chỉ vào các mục tiêu quân sự mà còn vào các mục tiêu dân sự như đê điều, nhà trẻ, trường học và bệnh viện gây thiệt hại lớn về người và của cho miền Bắc Việt Nam, tác giả Ti Vi, báo Nhân Dân số ra ngày 29-7-1972, tr.4.

“Huy hiệu hòa bình của Nixon”, tác giả Xuân Hồng, báo Nhân Dân số ra ngày 9-8-1972, tr.4.

“Cuộc hành trình” của Nixon và đồng bọn đi đến một giải pháp hòa bình cho cuộc chiến tranh ở Việt Nam”, tác giả Chi Lăng, báo Nhân Dân số ra ngày 30-8-1972, tr.4.

“Một màn bi hài kịch của thời đại”, bức tranh miêu tả sự bế tắc trong mối quan hệ giữa Nixon và Nguyễn Văn Thiệu trước bản Hiệp định hòa bình, tác giả Đào Thê, báo Nhân Dân số ra ngày 3-11-1972, tr.4.

“Cây thông Noel của vợ chồng Nixon”, tác giả Lương Khôi, báo Nhân Dân số ra ngày 24-12-1972, tr.4.

“Nixon: Hòa bình đã ở trong tầm tay”, bức tranh đả kích tính hai mặt của Nixon khi ký kết Hiệp định Paris, một mặt đàm phán ký kết Hiệp định, một mặt ngấm ngầm viện trợ vũ khí cho chính quyền Việt Nam Cộng hòa, tác giả Trần Quyết Thắng, báo Nhân Dân số ra ngày 5-1-1973, tr.4.

“Nixon: Hòa trong tầm mắt, tầm tay”, tác giả Lương Khôi, báo Nhân Dân số ra ngày 9-1-1973, tr.4.

“Một lần, một lần, lại một lần

Cà chua, trứng thối đã quen ăn

Hòa bình xoen xoét ngoài đầu lưỡi

Nhân đạo gì mày: kẻ sát nhân”

Tác giả Kim Phê, báo Nhân Dân số ra ngày 11-1-1973, tr.3.

“Tổng Ních với cái Tết 1973”, bức tranh miêu tả Nixon xúc những hòn than là những phi công lái máy bay B52 của Mỹ vào bếp lò “Hỏa Lò”, tác giả Hào Vị Côi, báo Nhân Dân số ra ngày 11-1-1973, tr.3.

Tội ác tàn bạo của Nixon cho máy bay B52 điên cuồng ném bom Thủ đô Hà Nội, Hải Phòng và các vùng đông dân khác trên miền Bắc nước ta đã dấy lên cơn bão táp phẫn nộ rộng khắp trong nhân dân các nước, kể cả giới tôn giáo, báo Nhân Dân số ra ngày 4-1-1973, tr.3.

“Chỉ cần vài một sửa đổi thôi…”, tác giả G. A-na-xta-xốp, báo Sự nghiệp công nhân,
Bungaria, đăng trên báo Nhân Dân số ra ngày 12-1-1973, tr.3.