Thảo luận báo cáo của các cơ quan bảo vệ pháp luật

Trong ngày làm việc thứ 11, các đại biểu tiếp tục thảo luận báo cáo của các cơ quan bảo vệ pháp luật, đồng thời nghe tờ trình về dự án Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi) và tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo.

Hầu hết các ý kiến phát biểu  nhất trí với các Báo cáo của Chính phủ, Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao (KSNDTC), Tòa án NDTC về công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, công tác truy tố, xét xử và thi hành án trong năm 2005.

Các cơ quan bảo vệ pháp luật đã có nhiều cố gắng, khắc phục khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ được giao, góp phần đấu tranh phòng, chống tội phạm, giữ gìn trật tự an toàn xã hội.

Các đại biểu: Trần Ngọc Ðường (Kiên Giang), Hoàng Văn Minh (Nghệ An),  Lê Thị Nga (Thanh Hóa), Ðỗ Ngọc Quang (Bắc Ninh), Phan Trung Lý (Nghệ An), Nguyễn Nghiễm (Bình Phước), Nguyễn Hữu Ðồng (Nam Ðịnh), Ðinh Hữu Tời (Nghệ An) cho rằng,  công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án năm qua có bước chuyển biến tích cực, thu được nhiều kết quả.

Các cơ quan bảo vệ pháp luật đã tập trung đấu tranh  phòng, chống tội phạm,  phát hiện và đưa ra xét xử nhiều vụ án tham nhũng, buôn lậu lớn, được dư luận nhân dân đồng tình; số vụ án điều tra, truy tố, xét xử  bị oan, sai giảm nhiều so với trước.

Tuy nhiên, các đại biểu  này cũng  nêu  một số vấn đề còn bất cập trong công tác của các cơ quan bảo vệ pháp luật, đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường đấu tranh phòng, chống tội phạm, nâng cao hiệu quả trong công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án thời gian tới. Ðó là, tình hình tội phạm còn diễn biến phức tạp, có xu hướng tăng, nhất là các tội tham nhũng, buôn lậu,  ma tuý, mại dâm, các vi phạm về  quản lý đất đai còn diễn biến hết sức phức tạp, có sự câu kết giữa các đối tượng phạm tội và  một số cán bộ, công chức trong bộ máy nhà nước, như các vụ tham nhũng, tiêu cực trong ngành dầu khí, thương mại, điện lực, vụ Nguyễn Ðức Chi trong  quá trình triển khai dự án RUSALKA (Nha Trang, Khánh Hòa) đã dễ dàng lừa đảo các cơ quan Nhà nước hàng trăm tỷ đồng; tình trạng buôn lậu, trốn thuế còn nhiều, việc thành lập doanh nghiệp "ma" để buôn bán hóa đơn, chiếm đoạt tiền thuế giá trị gia tăng, tình hình nợ thuế xuất nhập khẩu vẫn xảy ra nhiều mà chưa có biện pháp xử lý kiên quyết. Song, trong các báo cáo  của các cơ quan bảo vệ pháp luật vẫn chưa  chỉ rõ nguyên nhân  chủ quan, khách quan  của tình hình tội phạm và rút ra các bài học kinh nghiệm để  đấu tranh phòng ngừa các loại tội phạm  hiệu quả. Nhiều vụ tham nhũng, rút ruột công trình trong xây dựng cơ bản vẫn chưa được điều tra , truy tố, xét xử nghiêm minh, gây bức xúc trong nhân dân.

Nhiều đại biểu cho rằng, từ khi bỏ chức năng kiểm sát chung của Viện KSND, trong đó có công tác kiểm sát văn bản và giao việc này cho cơ quan khác thực hiện, thì một số bộ, ngành ở T.Ư và ở địa phương ban hành văn bản quy phạm pháp luật chưa đúng quy trình và trái thẩm quyền, gây bức xúc trong xã hội nhưng không thấy cơ quan được giao thực hiện công tác này báo cáo. Ðề nghị QH sớm có biện pháp khắc phục tình trạng này. Các đại biểu cho rằng, trong các số liệu thống kê tình hình tội phạm, công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành  án  chưa thống nhất giữa các cơ quan bảo vệ pháp luật, do thời điểm thống kê, cách thống kê chưa phù hợp.

Trong các báo cáo cũng chưa thể hiện được tình hình tội phạm và công tác điều tra, truy tố, xét xử các vụ vi phạm pháp luật. Chẳng hạn, tình hình tham nhũng, buôn lậu, vi phạm về đất đai ngày càng có xu hướng gia tăng, nhưng công tác điều tra, truy tố, xét xử còn ít, như trong năm 2005, mới đưa ra xét xử gần 300 vụ tham nhũng, xét xử vài chục vụ buôn lậu và vài chục vụ vi phạm quản lý đất đai là quá ít, chưa  đủ mạnh để trừng trị  và răn đe các đối tượng phạm tội...

Các đại biểu: Trần Thế Vượng (Hải Dương), Nguyễn Lân Dũng (Ðác Nông), Ðỗ Trọng Ngoạn (Bắc Giang), Nguyễn Viết Chức (Hà Nội), Dương Trung Quốc (Ðồng Nai), cho rằng, công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực tư pháp còn diễn biến phức tạp, có xu hướng tăng, nhiều vụ việc xử đi xử lại nhiều lần, cần làm rõ nguyên nhân của tình hình này, do trình độ của điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán còn yếu,  hay do các quy định của pháp luật chưa chặt chẽ, nên khi áp dụng còn hiểu khác nhau hoặc do nguyên nhân nào khác.

Một số đại biểu cũng đề nghị lãnh đạo Bộ Công an, Viện KSNDTC, Toà án NDTC cần trực tiếp giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân trong lĩnh vực tư pháp, để xử lý dứt điểm các đơn thư này trong thời gian sớm nhất. Vì hiện nay vẫn còn tình trạng khi đại biểu QH nhận được đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân, đại biểu QH gửi tới các cơ quan bảo vệ pháp luật, thì chỉ được cán bộ cấp vụ hoặc cấp phó  của Viện KSNDTC, Tòa án NDTC trả lời chung chung, các đại biểu QH phản ánh lại cho cử tri, thì cử tri vẫn  chưa "tâm phục, khẩu phục".

Một số đại biểu cũng đề nghị  các cơ quan bảo vệ pháp luật làm rõ nguyên nhân nhiều vụ án phải xử đi xử lại nhiều lần. Ðồng thời kiến nghị xử lý trách nhiệm của cán bộ, công chức trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử  để xảy ra oan sai.

Các đại biểu cho rằng, thực hiện Nghị quyết của Bộ Chính trị về cải cách tư pháp và Nghị quyết 388 của Ủy ban Thường vụ QH về bồi thường thiệt hại cho người bị oan do người có thẩm quyền trong hoạt động tố tụng hình sự gây ra, các cơ quan bảo vệ pháp luật đã có nhiều đổi mới, mở rộng dân chủ, bảo đảm điều tra, truy tố, xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, hạn chế đến mức thấp nhất oan, sai. Ðồng thời đề nghị có biện pháp xử lý nghiêm những cán bộ, công chức trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử  đã gây oan, sai cho người vô tội, vì thời gian qua, có hơn 100 vụ điều tra, truy tố, xét xử oan, sai, mới có 54 cán bộ, công chức liên quan đến oan, sai này bị xử lý kỷ luật hành chính là còn quá nhẹ.

Nhiều đại biểu đề nghị  có cơ chế, chính sách để vận động các đoàn thể ,các tầng lớp nhân dân tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm và cần đầu tư  hơn nữa cho các cơ quan bảo vệ pháp luật để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, giữ gìn  an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tập trung các giải pháp nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất chính trị, bản lĩnh vững vàng cho đội ngũ cán bộ, công chức của các cơ quan bảo vệ pháp luật đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, bảo đảm công tác điều tra, truy tố, xét xử được đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, tránh oan sai cho người vô tội và tránh bỏ sót, lọt tội phạm.

Ðại biểu Nguyễn Ðình Lộc (TP Hồ Chí Minh) đề nghị cải tiến cách làm báo cáo hoạt động của các cơ quan tư pháp, vì nặng về báo cáo mang tính chất hành chính, đồng thời QH cũng đổi mới cách thảo luận về các báo cáo này, nên chuyên sâu về từng vấn đề, như chống tham nhũng, việc thi hành án dân sự, xác định nguyên nhân xảy ra tội phạm...

Ðại biểu Phạm Thế Duyệt (Hải Dương) lưu ý, tồn tại một số vụ án kéo dài, không kết luận được đúng sai, gây ra những bức xúc lớn trong nhân dân. Cần có giải pháp xử lý những vấn đề, vụ án còn nổi cộm, đi đến kết thúc, tránh để dây dưa, gây hậu quả xấu đối với xã hội và lòng tin của nhân dân.

Ðại biểu Tôn Nữ Thị Ninh (Bà Rịa-Vũng Tàu) đặt vấn đề hiệu quả và hiệu lực của công tác tư pháp ở nước ta hiện nay so với các nước trong khu vực như thế nào, nhằm tăng tính hiệu quả và tin cậy trong điều kiện Việt Nam hội nhập ngày càng sâu hơn vào đời sống kinh tế-xã hội khu vực và quốc tế.

Trong quá trình thảo luận, Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao Hà Mạnh Trí phát biểu ý kiến đồng tình một số vấn đề và đề nghị của đại biểu QH, đồng thời đề xuất phương án, hằng năm, các cơ quan tư pháp sẽ có báo cáo hoạt động chung, đồng thời sẽ có báo cáo chuyên đề về một số công tác cấp bách như chống tham nhũng, nghiên cứu và tổng kết nguyên nhân vi phạm pháp luật và tội phạm... nhằm đáp ứng nhu cầu của đại biểu QH. Ðồng thời, các cơ quan tư pháp cũng nhận rõ những mặt hạn chế, thậm chí khuyết điểm và kiên quyết khắc phục.

Ông Nguyễn Khánh Toàn, thay mặt Bộ Công an cũng tiếp thụ và giải trình một số vấn đề đại biểu QH nêu lên, nhất là tình trạng vi phạm pháp luật và tội phạm, có chiều hướng gia tăng tình trạng tội phạm có tổ chức, loại tội phạm sử dụng công nghệ cao, nạn tham nhũng gây bức xúc dư luận xã hội. Ông Nguyễn Khánh Toàn đề nghị QH giao thêm quyền và trách nhiệm cho các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử trong việc phòng, chống và xử lý tội phạm, kiên quyết khắc phục tình trạng tổ chức, hoặc cá nhân can thiệp vào hoạt động độc lập, và chỉ tuân theo pháp luật của các cơ quan này.

Thời gian còn lại của ngày làm việc, QH nghe Bộ trưởng Giao thông vận tải Ðào Ðình Bình, thay mặt Chính phủ đọc Tờ trình QH dự án Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi); Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH Vũ Ðức Khiển đọc Báo cáo thẩm tra dự án luật này.

Tờ trình và các báo cáo thẩm tra nêu rõ sự cần thiết phải sửa đổi Luật Hàng không dân dụng Việt Nam, nhằm làm cho các quy định của luật phù hợp và thống nhất với các văn bản pháp luật và điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết, đáp ứng nhu cầu phát triển toàn diện của ngành hàng không dân dụng Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Tờ trình và báo cáo thẩm tra cũng nêu rõ những điểm sửa đổi, bổ sung của dự luật, từ trách nhiệm quản lý nhà nước đối với ngành hàng không đến việc thuê, cho thuê máy bay, điều kiện thành lập một hãng hàng không, việc bảo đảm an ninh hàng không và một số vấn đề khác.

QH tiếp tục nghe Tổng Thanh tra Chính phủ Quách Lê Thanh đọc Tờ trình QH về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo. Tờ trình nêu rõ sự cần thiết phải sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo, nhất là việc khiếu kiện và giải quyết khiếu kiện hành chính, cho phù hợp điều kiện Việt Nam hội nhập đời sống kinh tế, xã hội quốc tế.

Tờ trình đưa ra các điểm sửa đổi, bổ sung, nhất là về cơ chế, thẩm quyền giải quyết khiếu nại; vai trò của luật sư; quyền của người khiếu nại, người bị khiếu nại và một số vấn đề khác.