Tham ô tiền cứu trợ - tội này phải xử nặng

Mùa đông năm 2001, cơn bão số 8 đã tàn phá nặng nề nhiều địa phương trong tỉnh Phú Yên. Ngày 18-12-2001, UBND tỉnh ban hành thông báo 779-TB/UB về việc trợ cấp 3 tỷ đồng từ nguồn kinh phí của Chính phủ hỗ trợ khắc phục hậu quả thiệt hại do cơn bão số 8 gây ra. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phú Yên là đơn vị được giao sử dụng số tiền này để mua giống cây trồng cung cấp cho nông dân vùng thiên tai, với hai điều kiện đặt ra là việc phân bổ giống cây trồng cụ thể cho từng vùng phải được ông Đinh Thanh Tịnh - Phó chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên, phụ trách kinh tế lúc bấy giờ phê duyệt, còn nông dân nhận giống cây, đến khi thu hoạch phải hoàn trả lại giống tốt, tương ứng với số lượng giống đã được cấp.

Gần ba tháng sau khi đi tìm đối tác, ngày 4-3-2002, ông Mai Minh Ảnh (sinh năm 1956) - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phú Yên, hiện trú tại 250A Trần Hưng Đạo, phường 4, TP Tuy Hòa ký hợp đồng kinh tế số 16, mua 200 tấn giống mía Quế đường của Công ty Xuất nhập khẩu & Xây dựng nông lâm nghiệp  Hà Nội với tổng trị giá 880 triệu đồng. Nội dung hợp đồng tỏ ra rất chặt chẽ về số lượng, chất lượng, quy cách cây giống và thời gian giao hàng. Nhưng thực tế sau khi đặt bút ký hợp đồng, ông Ảnh không hề xin ý kiến UBND tỉnh Phú Yên để xác định "địa chỉ" phân bổ giống cây trồng, không chỉ đạo phương thức kiểm tra, giao nhận cây giống mà tự mình phân công ông Phạm Thành Chung (sinh năm 1959) cán bộ kỹ thuật Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phú Yên, hiện trú tại 14/2 Huỳnh Thúc Kháng, phường 3, TP Tuy Hòa liên hệ với đối tác qua điện thoại, đồng thời thông báo bằng... điện thoại cho Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Sông Cầu, Đồng Xuân, tiếp nhận giống cây trồng và tự cấp phát cho nông dân.

Tại Hà Nội, phía đối tác giao cho Đinh Thị Tâm (sinh năm 1974), lúc đó là thủ quỹ - sau này được bổ nhiệm chức vụ Giám đốc Xí nghiệp Giống cây trồng Hà Nội, hiện trú tại tổ 23, phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy và kế toán Nguyễn Thị Oanh (sinh năm 1964) - sau này là Phó giám đốc, trú tại Khu tập thể Khoa học xã hội, phường Cống Vị, quận Ba Đình lên Lạng Sơn tiếp nhận giống mía nhập khẩu từ Trung Quốc rồi thuê 11 chuyến xe vận chuyển vào Phú Yên 258,82 tấn giao cho Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Sông Cầu, Đồng Xuân.

Điều đáng nói là việc giao nhận không hề cân, kiểm số lượng, chất lượng, mà hai bên chỉ ghi giao nhận đủ 258,82 tấn nhưng khi thanh lý hợp đồng vẫn xác định số lượng hàng 200 tấn. Nhận giống mía ngoại nhập, nông dân mừng như... được mùa. Nào ngờ sau khi trồng được một thời gian ngắn, cây mía phát triển thua kém giống... nội và sau đó tàn lụi dần. Mặc dù ngay từ đầu hai đia phương nhận giống mía đã có báo cáo số lượng giống hư hỏng trên 37 tấn, trị giá 165.814.000 đồng, nhưng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phú Yên không khấu trừ, mà vẫn thanh toán đủ cho phía đối tác 880 triệu đồng theo chỉ đạo của Giám đốc Mai Minh Ảnh.

Một lần cố ý làm trái chưa đủ, ông Mai Minh Ảnh tiếp tục "giẫm lên vết cũ" một lần nữa, khiến cho hậu quả thiệt hại tăng lên. Ngày 9-10 và 5-11-2002, UBND tỉnh Phú Yên ban hành các quyết định số 2854 và 3127/QĐ-UB trích xuất 3 tỷ 835 triệu đồng từ nguồn kinh phí Chính phủ hỗ trợ khắc phục hạn hán, giao cho Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phú Yên mua giống mía và sắn để hỗ trợ cho nông dân trồng trọt. Theo đó, ngày 20-9 và 5-11-2002, Giám đốc Mai Minh Ảnh tiếp tục ký hai bản hợp đồng kinh tế số 75 và 82, mua của Công ty Xuất nhập khẩu & Xây dựng nông lâm nghiệp  Hà Nội 400 tấn giống mía Roc và 200 tấn giống sắn Vua với tổng trị giá 3 tỷ 40 triệu đồng. Lần này hợp đồng cũng ràng buộc bằng các điều khoản rất bài bản, trong đó phương thức giao nhận ghi rõ "Để đảm bảo chất lượng và tránh tổn thất, bên mua cử cán bộ kỹ thuật ra Hà Nội kiểm hàng". Thế nhưng sau đó ông Ảnh không cử cán bộ kỹ thuật đi kiểm hàng, mà giao cho Phạm Thành Chung tiếp tục sử dụng... điện thoại để liên hệ bên bán y như lần trước.

45 chuyến xe do Đinh Thị Tâm, Nguyễn Thị Oanh điều động từ Lạng Sơn thẳng tiến vào Phú Yên để giao hàng, trong số 266 tấn sắn Vua do Công ty Sản xuất chế biến nông sản tỉnh Phú Yên tiếp nhận, có 73 tấn không đạt chất lượng. Còn 401,74 tấn mía Roc giao cho Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các huyện Phú Hòa, Đồng Xuân, Tuy Hòa, Sông Hinh và Sơn Hòa không hề cân, kiểm số lượng, chất lượng. Thế nhưng hai bên không chỉ ký biên bản thanh lý hợp đồng, xác định số lượng hàng đạt chất lượng có tổng trị giá 2.913.998.717 đồng, mà Giám đốc Mai Minh Ảnh còn chỉ đạo Phạm Thành Chung nâng thêm 58,8 tấn giống mía Quế đường đã nhận vượt mức hợp đồng ký kết lần đầu, nâng khống 49,7 tấn giống sắn Vua không đạt chất lượng thành... đạt chất lượng, có tổng trị giá 503.064.173 đồng để làm chứng từ thanh toán cho phía đối tác.

Cuối tháng 1-2003, ông Ảnh ký chứng từ chuyển tiền thanh toán cho Công ty Xuất nhập khẩu & Xây dựng nông lâm nghiệp  Hà Nội 2.905.461.000 đồng. Cộng với khoản tiền thanh toán theo hợp đồng mua mía Quế đường lần đầu bên bán đã nhận được 3.785.461.000 đồng. Để có tiền thanh toán khoản nợ còn lại 511.601.890 đồng trong đó có hơn 98% là số tiền "nâng khống" nêu trên, ngày 20-6-2003, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phú Yên có tờ trình 380 đề nghị UBND tỉnh Phú Yên bổ sung kinh phí 699.800.000 đồng, nhưng chưa được phê duyệt, nên đến nay khoản tiền này vẫn còn "treo nợ" trên sổ sách! Cơ quan Cảnh sát điều tra đã áp dụng nguyên tắc có lợi cho bị can để khấu trừ các khoản tiền hợp lý, theo đó số tiền ông Ảnh cố ý làm trái gây thiệt hại là 3.049.216.861 đồng.

Toàn bộ 659,96 tấn giống mía Quế đường và mía Roc mua của Công ty Xuất nhập khẩu & Xây dựng nông lâm nghiệp  Hà Nội được chuyển giao cho 328 hộ nông dân ở các huyện Đồng Xuân, Sông Cầu, Phú Hòa, Sơn Hòa và Sông Hinh tiến hành trồng đại trà trên loại đất tùy thích, còn 266 tấn giống sắn Vua do Công ty sản xuất chế biến nông sản Phú Yên đảm nhận. Do không tổ chức trồng thử hoặc khảo nghiệm để xác định loại giống cây trồng phù hợp với đặc điểm khí hậu, tính chất thổ nhưỡng, giao giống cây trồng không đúng đối tượng, thậm chí nông dân không được hướng dẫn quy trình kỹ thuật trồng trọt... Hay nói gọn hơn là do làm... liều, nên kết cục toàn bộ số giống mía, sắn đều lâm vào cảnh èo uột rồi dẫn đến chết tiệt, coi như Giám đốc Mai Minh Ảnh công khai ném tiền Nhà nước qua cửa... chính, để làm một cuộc "chơi ngông" trên cả Công tử Bạc Liêu.

Chưa hết, khi Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Phú Yên vào cuộc, các điều tra viên phát hiện cả ba loại giống ngoại nhập do ông Ảnh "có công săn tìm" đều là loại giống không có tên trong danh mục nhập khẩu được ban hành theo quyết định số 58/2001/QĐ/BNN/KNKL ngày 23-5-2001 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Và do "mất trắng" số tiền 3.049.216.861 đồng, nên từ vị thế Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phú Yên, ông Mai Minh Ảnh đã bước vào vòng tố tụng hình sự với vai trò... bị can. Bản kết luận điều tra bổ sung lần thứ hai ngày 14-6-2005 của Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Phú Yên tiếp tục đề nghị Cơ quan kiểm sát cùng cấp truy tố ông Mai Minh Ảnh về tội "Cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng".

Cùng tội danh này còn có bị can Phạm Thành Chung. Khi giao nhận giống cây trồng, ông "cán bộ kỹ thuật" này đã bỏ qua khâu cân, kiểm số lượng, chất lượng, không loại trừ cây giống kém chất lượng, thậm chí còn thực hiện chỉ đạo của ông Ảnh về việc "nâng khống" giống sắn hư hỏng thành giống... đạt chất lượng, nên phải liên đới chịu trách nhiệm hình sự khoản tiền thiệt hại 410.070.861 đồng.

Cũng trong quá trình điều tra vụ án, các điều tra viên Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an tỉnh Phú Yên lật lại hồ sơ những thương vụ bán giống cây trồng từ Công ty Xuất nhập khẩu & Xây dựng nông lâm nghiệp  Hà Nội và đã phát hiện hành vi tham ô tài sản của Đinh Thị Tâm và Nguyễn Thị Oanh. Như đã đề cập phần trên, thời điểm Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phú Yên ký kết hợp đồng kinh tế mua giống cây trồng, Tâm còn là thủ quỹ, Oanh là kế toán Xí nghiệp Giống cây trồng thuộc Công ty Xuất nhập khẩu & Xây dựng nông lâm nghiệp  Hà Nội. Lúc đó chồng của Tâm là Vũ Nguyên Sang đang giữ chức Giám đốc Xí nghiệp Giống cây trồng đã nhiều lần đề nghị Công ty Xuất nhập khẩu & Xây dựng nông lâm nghiệp  Hà Nội cho Oanh và Tâm tạm ứng tiền tỷ để thực hiện nhiệm vụ nhận giống cây trồng nhập khẩu từ Trung Quốc, vận chuyển vào Phú Yên. Mặc dù chi phí hợp đồng vận chuyển thực trả 1.079.670.000 đồng, nhưng do mưu tính "rút ruột" công quỹ, nên Tâm và Oanh đã móc nối với Nguyễn Chiến Trường - kế toán HTX vận tải 27-7 Hà Nội và Nguyễn Minh Nghĩa - chủ Doanh nghiệp Vận tải tư nhân Vĩnh Phúc lập hợp đồng vận chuyển, biên bản thanh lý rồi trình cho ông Đào Văn Bằng - Phó giám đốc Công ty Xuất nhập khẩu & Xây dựng nông lâm nghiệp  Hà Nội lúc bấy giờ ký. Theo đó, hai "đối tác" nêu trên đã lập 13 hóa đơn có tổng cước phí vận chuyển tăng hơn gấp đôi so với thực tế.

Bằng thủ đoạn này, Tâm và Oanh đã ôm trọn số tiền 1.063.155.560 đồng. Mặc dù Oanh và Tâm khai báo đã trích nộp lại cho Công ty Xuất nhập khẩu & Xây dựng nông lâm nghiệp  Hà Nội 570 triệu đồng, nhưng kết quả điều tra cho thấy lời khai đó không có đủ chứng cứ tài liệu chứng minh. Thượng tá Nguyễn Bá Nhiên, Phó giám đốc Công an tỉnh Phú Yên cho biết: Ngoài hậu quả thiệt hại từ các hợp đồng mua bán giống mía, sắn trong năm 2001, ông Mai Minh Ảnh còn ký hợp đồng kinh tế mua giống dứa Cayen giao cho nông dân khi chưa trồng khảo nghiệm, dẫn đến hậu quả ngân sách Nhà nước "mất trắng" hơn 1.661.426.000 đồng. Hiện Cơ quan Cảnh sát điều tra đã tách riêng để tiếp tục thu thập chứng cứ tài liệu để xứ lý sau.

Được biết, hồ sơ vụ án đã chuyển đến Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Phú Yên để đề nghị truy tố bị can Mai Minh Ảnh, Phạm Thành Chung về tội "Cố ý làm trái các quy định của Nhà nước gây hậu quả nghiêm trọng"; Đinh Thị Tâm, Nguyễn Thị Oanh về tội "Tham ô tài sản". Dư luận đang chờ đợi một bản án nghiêm minh dành cho những kẻ ném tiền ngân sách Nhà nước qua... cửa chính, bòn rút công quỹ, làm nghèo đất nước.