Ngày 8/5, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tiến hành Phiên họp toàn thể lần thứ 4 theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, thẩm tra dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật.
Bổ sung thời hạn hợp nhất văn bản của chính quyền địa phương
Trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Pháp lệnh, Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, dự thảo Pháp lệnh gồm 2 điều, sửa đổi nội dung của 8/20 điều, bổ sung 1 điều (Điều 17a) và bãi bỏ Phụ lục kèm theo.
Theo đó, bổ sung quy định cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản sửa đổi, bổ sung có trách nhiệm trình dự thảo văn bản hợp nhất cùng với dự thảo văn bản sửa đổi, bổ sung khi trình thông qua, ban hành văn bản sửa đổi, bổ sung.
Đồng thời, sửa đổi thời hạn ký xác thực văn bản hợp nhất đối với văn bản ở Trung ương là 15 ngày kể từ ngày văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi, bổ sung được công bố, ban hành; bổ sung thời hạn hợp nhất văn bản của chính quyền địa phương là trước ngày có hiệu lực của văn bản sửa đổi, bổ sung 3 ngày; đối với trường hợp văn bản sửa đổi, bổ sung có hiệu lực kể từ ngày thông qua, ban hành, văn bản hợp nhất phải được ký xác thực chậm nhất là cùng ngày với ngày có hiệu lực của văn bản sửa đổi, bổ sung.
Dự thảo Pháp lệnh cũng bổ sung Điều 17a quy định về việc hợp nhất văn bản trong các trường hợp khác, bao gồm: Văn bản có nội dung được sửa đổi, bổ sung bởi văn bản không phải là văn bản sửa đổi, bổ sung một số điều; văn bản có nội dung được đính chính; văn bản có nội dung được bãi bỏ một phần hoặc hết hiệu lực một phần theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (trừ trường hợp hết thời hạn có hiệu lực được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật).
Cần thiết ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác hợp nhất văn bản
Thẩm tra nội dung này, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh; đồng thời, tán thành việc xây dựng dự án theo trình tự, thủ tục rút gọn.
Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc giữ lại Phụ lục kèm theo Pháp lệnh để quy định một số nội dung cơ bản của kỹ thuật hợp nhất văn bản, chỉ giao Chính phủ quy định chi tiết đối với những nội dung kỹ thuật cụ thể hoặc cần linh hoạt điều chỉnh trong quá trình thực hiện.
Phát biểu giải trình tại phiên họp, Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho rằng, việc sửa đổi lần này xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và đòi hỏi đổi mới tư duy trong tổ chức thực thi pháp luật, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển mạnh mẽ.
Thứ trưởng chia sẻ, việc tra cứu trên môi trường mạng nhiều khi thiếu tính hệ thống, thông tin phân tán, gây khó khăn cho quá trình áp dụng pháp luật. Vì vậy, việc có văn bản hợp nhất sẽ góp phần tăng cường tính minh bạch của pháp luật, đồng thời tạo thuận lợi cho cơ quan thực thi và người dân trong tra cứu, áp dụng quy định pháp luật. Theo Thứ trưởng, đây chính là mục tiêu quan trọng nhất của lần sửa đổi này.
Đề cập quy định về thẩm quyền hợp nhất trong dự thảo Pháp lệnh, Thứ trưởng cho hay, Chính phủ và các thành viên Chính phủ cơ bản thống nhất cao với phương án được trình, bởi đây là phương án phù hợp và có tính khả thi trong thực tiễn.
Thông tin thêm về Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật, Thứ trưởng cho biết ngày 23/4 vừa qua, Bộ Tư pháp đã chính thức vận hành phiên bản mới của hệ thống. Trong thời gian tới, nền tảng này sẽ tiếp tục được bổ sung chức năng hỗ trợ tự động hợp nhất văn bản theo đúng thẩm quyền của từng cơ quan.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Ngô Trung Thành nhấn mạnh, việc sửa đổi Pháp lệnh văn bản quy phạm pháp luật nhằm thể chế hóa kịp thời các quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, trong đó, đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt là yêu cầu về hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới, xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi, thông thoáng, minh bạch, an toàn, chi phí tuân thủ thấp.
Theo ông Thành, khi có văn bản hợp nhất đầy đủ, hệ thống pháp luật sẽ được nhìn nhận tổng thể hơn, giúp nâng cao hiệu quả theo dõi, phổ biến, tuyên truyền và áp dụng pháp luật. Điều này góp phần trực tiếp bảo đảm tính minh bạch, giảm chi phí thực thi và tạo thuận lợi cho cơ quan, tổ chức, người dân.
Tuy nhiên, Phó Chủ nhiệm cũng lưu ý công tác hợp nhất văn bản “không hề đơn giản”, nếu để xảy ra sai sót dù rất nhỏ cũng có thể dẫn tới hệ quả pháp lý phức tạp.
Do đó, ông cho rằng, quy trình phải được thiết kế chặt chẽ, khoa học và có cơ chế kiểm tra, đối chiếu hiệu quả. Nếu kỹ thuật lập pháp không chuẩn ngay từ đầu thì việc xác định vị trí ghép nối, chú thích, dẫn chiếu khi hợp nhất sẽ rất khó khăn.
Theo Phó Chủ nhiệm, việc ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, trong công tác hợp nhất là hết sức cần thiết. Hệ thống công nghệ cần hỗ trợ để người ký xác nhận có thể kiểm tra được tính chính xác của toàn bộ văn bản, kể cả những phần không sửa đổi, qua đó hạn chế tối đa rủi ro sai sót kỹ thuật.
Đồng thời, đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm sự thống nhất với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và tính đồng bộ trong toàn bộ dự thảo sau khi hợp nhất.
