Tăng cường công tác quản lý thị trường, tránh tình trạng lợi dụng giá xăng dầu để tăng giá hàng hóa bất hợp lý

Chỉ số giá tiêu dùng tăng phần lớn do giá xăng dầu tăng cao

Cục Thống kê, Bộ Tài chính cho biết, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3/2026 tăng 1,23% so với tháng trước do giá xăng dầu trong nước tăng cao theo giá nhiên liệu thế giới, cùng với giá vật liệu xây dựng tăng do chi phí nguyên liệu đầu vào và vận chuyển gia tăng.

Trong mức tăng 1,23% của CPI tháng 3/2026 so tháng trước, có 9 nhóm hàng hóa và dịch vụ có chỉ số giá tăng và 2 nhóm hàng có chỉ số giá giảm.

Theo Cục Thống kê, nhóm giao thông tăng cao nhất lên đến 12,85% chủ yếu do giá xăng dầu tăng mạnh: chỉ số giá xăng tăng 29,72%; chỉ số giá dầu diezen tăng 57,03% do giá xăng dầu thế giới tăng cao trong bối cảnh xung đột vũ trang tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung toàn cầu.

Trong đó, chi phí vận tải tăng, làm giá dịch vụ giao thông công cộng tăng 6,53%. Trong đó, giá vận tải hành khách bằng đường hàng không tăng 23,19%; đường sắt tăng 13,92%; đường thủy tăng 6,51%; xe buýt tăng 4,32%...

Các nhóm khác như nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng; thuốc và dịch vụ y tế; thiết bị và đồ dùng gia đình... tăng nhẹ.

Chỉ số giá tiêu dùng bình quân quý I/2026 tăng 3,51% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó.

Giá vàng và giá đô la Mỹ tăng giảm trái chiều

Giá vàng trong nước được ghi nhận biến động ngược chiều với giá vàng thế giới. Tính đến ngày 28/3/2026, bình quân giá vàng thế giới ở mức 4.909,01 USD/ounce, giảm 2,27% so với tháng 2/2026.

Đại diện Cục Thống kê nhận định, trong tháng 3/2026, giá vàng thế giới giảm mạnh sau giai đoạn tăng cao trước đó do tác động kết hợp của các yếu tố kinh tế và tâm lý thị trường trong bối cảnh địa chính trị phức tạp. Hoạt động chốt lời và rút vốn của nhà đầu tư gia tăng sau đợt tăng giá cuối tháng 2/2026 làm tăng áp lực bán trên thị trường vàng. Cùng với đó, đồng đô la Mỹ tăng giá và kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao làm giảm sức hấp dẫn của vàng.

Trong nước, chỉ số giá vàng tháng 3/2026 tăng 1,54% so tháng trước, chủ yếu do giá vàng được các doanh nghiệp kinh doanh điều chỉnh tăng trong bối cảnh cung cầu thị trường trong nước và yếu tố tâm lý nhà đầu tư mặc dù giá vàng thế giới giảm. So cùng kỳ năm trước, chỉ số giá vàng tăng 82,77%; so tháng 12/2025 tăng 18,81%; bình quân quý I/2026, chỉ số giá vàng tăng 82,70%.

Giá đô la Mỹ trong nước biến động cùng chiều với giá thế giới. Tính đến ngày 28/3/2026, chỉ số giá USD trên thị trường quốc tế đạt mức 99,29 điểm, tăng 2,03% so tháng trước.

Nói về nguyên nhân tăng giá đô la Mỹ, Cục Thống kê cho rằng xung đột vũ trang tại Trung Đông làm gia tăng nhu cầu nắm giữ USD như tài sản an toàn. Bên cạnh đó, giá vàng giảm cũng góp phần thúc đẩy dòng vốn chuyển sang đồng USD. Việc Cục Dự trữ liên bang (FED) duy trì lãi suất điều hành ở mức 3,5%-3,75% trong cuộc họp ngày 18/3/2026 cũng góp phần hỗ trợ đồng USD tăng giá.

Trong nước, giá đô la Mỹ bình quân trên thị trường tự do quanh mức 26.315 VND/USD. Chỉ số giá đô la Mỹ tháng 3/2026 tăng 0,72% so tháng trước; tăng 2,25% so cùng kỳ năm trước; giảm 0,47% so tháng 12/2025; bình quân quý I/2026, chỉ số giá đô la Mỹ tăng 2,58%.

Thận trọng với áp lực lạm phát trong thời gian tới

Những chỉ số giá tiêu dùng nêu trên đã tác động đến lạm phát cơ bản tháng 3/2026, làm tăng 0,47% so với tháng trước và tăng 3,96% so cùng kỳ năm trước. Bình quân quý I/2026, lạm phát cơ bản tăng 3,63% so cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 3,51% của CPI bình quân chung, chủ yếu do giá lương thực là yếu tố tác động giảm CPI chung nhưng được loại trừ trong danh mục tính lạm phát cơ bản.

Giá xăng dầu thế giới tăng trong thời gian gần đây, đặc biệt do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đã tác động khá rõ đến mặt bằng giá trong nước.

Lý giải những tác động của giá xăng dầu đến các mặt hàng khác, bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Thống kê và Dịch vụ giá, Cục Thống kê cho biết: “Giá xăng dầu tăng không chỉ tác động trực tiếp mà còn lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác như vận tải, sản xuất và dịch vụ, làm gia tăng chi phí đầu vào và tạo áp lực lên lạm phát theo hướng chi phí đẩy. Thực tế, chi phí vận tải tăng đã kéo theo giá dịch vụ vận tải hành khách tăng, đồng thời tác động đến giá dịch vụ ăn uống ngoài gia đình và nhiều nhóm hàng khác”.

Để giảm thiểu những tác động trong việc tăng giá do xăng dầu, thời gian qua, Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt, chủ động, linh hoạt, công tác điều hành giá xăng dầu, bám sát diễn biến giá thế giới và cung cầu trong nước. Việc điều hành theo chu kỳ kết hợp với sử dụng quỹ bình ổn giá xăng dầu đã góp phần giảm mức độ và tốc độ truyền dẫn của giá thế giới vào trong nước, hạn chế tác động đột biến đến CPI.

Trong thời gian tới, áp lực lạm phát vẫn hiện hữu từ một số yếu tố như: Biến động giá năng lượng và hàng hóa cơ bản trên thế giới; chi phí logistics và vận tải có xu hướng tăng; việc điều chỉnh giá một số dịch vụ do Nhà nước quản lý như dịch vụ y tế tăng theo lương cơ bản; cùng với sự phục hồi của cầu tiêu dùng và du lịch.

Trước những thách thức nêu trên, công tác điều hành giá sẽ cần thực hiện thận trọng, linh hoạt... Bà Nguyễn Thu Oanh nhận định, với kinh nghiệm điều hành và các công cụ hiện có, các yếu tố này dự kiến sẽ tiếp tục được kiểm soát phù hợp nếu phối hợp tốt các giải pháp đề ra.

Trước hết, cần theo dõi sát diễn biến giá xăng dầu để có phương án điều hành phù hợp. Điều hành linh hoạt các công cụ chính sách như thuế, phí, lệ phí và quỹ bình ổn giá xăng dầu nhằm hạn chế tác động lan tỏa đến mặt bằng giá trong nước.

Đồng thời tăng cường công tác quản lý thị trường, kiểm soát kê khai niêm yết giá, tránh tình trạng lợi dụng giá xăng dầu tăng để tăng giá hàng hóa bất hợp lý.

Và cuối cùng là bảo đảm nguồn cung xăng dầu để kiểm soát tốt chi phí logistics, qua đó hạn chế tác động dây chuyền đến giá hàng hóa trên thị trường.