Quy chế được xem là bước cụ thể hóa việc quản lý dữ liệu môi trường theo thời gian thực, đồng thời tăng khả năng phát hiện, xác minh và xử lý sớm các dấu hiệu bất thường từ nguồn thải.
Theo quy định, dữ liệu từ các trạm quan trắc nước mặt, không khí xung quanh, nước thải và khí thải của các cơ sở sẽ được truyền về một đầu mối là Trung tâm Quan trắc tài nguyên và môi trường thành phố Cần Thơ thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường.
Trên cơ sở dữ liệu tiếp nhận, cơ quan chuyên môn thực hiện lưu trữ, quản lý, đánh giá và phân loại để phục vụ công bố thông tin, cảnh báo chủ nguồn thải hoặc tiến hành xác minh, quan trắc trực tiếp khi cần thiết.
Đáng chú ý, quy chế đặt ra các ngưỡng cảnh báo cụ thể. Khi camera giám sát phát hiện màu nước thải thay đổi đột ngột, xuất hiện bọt, váng, khói thải tăng bất thường; camera thường xuyên mất kết nối, bị che hoặc có dấu hiệu can thiệp, chủ nguồn thải sẽ được cảnh báo ngay.
Trường hợp trạm quan trắc nước thải, khí thải không truyền dữ liệu liên tục trong 12 giờ hoặc tỷ lệ kết quả hợp lệ của từng thông số dưới 80%, cơ sở cũng sẽ bị cảnh báo. Nếu giá trị tức thời vượt giới hạn cho phép liên tục từ một giờ, cơ quan chuyên ngành sẽ khẩn trương xác minh nguồn thải. Khi thời gian vượt ngưỡng từ hai giờ trở lên, thiết bị lấy mẫu tự động được kích hoạt để quan trắc trực tiếp.
Quy chế đồng thời siết việc quản lý thiết bị quan trắc. Chủ nguồn thải không được tự ý tháo niêm phong. Nếu cần tháo để sửa chữa, thay thế, doanh nghiệp phải thông báo bằng văn bản trước hai ngày, kèm hình ảnh hiện trạng và thực hiện báo cáo để được niêm phong lại sau đó.
Cùng với giám sát, Cần Thơ yêu cầu công khai dữ liệu quan trắc dưới dạng chỉ số chất lượng môi trường trên cổng thông tin điện tử. Khi chất lượng không khí tại trạm ở mức xấu, Trung tâm điều hành phải báo cáo ngay, xác định nguyên nhân và tham mưu thông tin rộng rãi để người dân chủ động phòng tránh.
Hiện thành phố Cần Thơ có 9 khu công nghiệp và 4 cụm công nghiệp tập trung đang hoạt động; 8/9 khu công nghiệp đã lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tự động, liên tục và truyền dữ liệu theo quy định. Các cụm công nghiệp tập trung chưa lắp đặt hệ thống này. Một số doanh nghiệp phát sinh khí thải lớn như Nhiệt điện Sông Hậu 1, Nhà máy giấy Lee&Man Việt Nam đã lắp đặt hệ thống xử lý và quan trắc khí thải tự động, liên tục.
