Nỗi lo ô nhiễm môi trường
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang Võ Văn Lên cho biết: Trung bình mỗi ngày địa bàn tỉnh phát sinh khoảng 2.274 tấn chất thải rắn sinh hoạt; khu vực nông thôn chiếm 58% (khoảng 1.311 tấn/ngày), khu vực đô thị chiếm 42% (khoảng 962 tấn/ngày). Tỷ lệ thu gom giữa hai khu vực có sự chênh lệch rõ rệt, khu vực đô thị đạt 94,6%, khu vực nông thôn chỉ đạt 63,1%. Sự chênh lệch này kéo tỷ lệ thu gom chung toàn tỉnh đạt khoảng 76,4% (khoảng 1.737 tấn/ngày).
Số rác thu gom hằng ngày được đưa về 17 cụm xử lý; tuy nhiên, phần lớn các cụm đều đang phải hoạt động vượt xa công suất thiết kế ban đầu.
Không chỉ đối mặt áp lực rác thải phát sinh hằng ngày, An Giang còn phải gánh “khoản nợ” môi trường với khoảng 2,5 triệu tấn rác tồn đọng; trong đó, khoảng 630.000 tấn rác nằm lộ thiên tại 66 bãi rác và 1,87 triệu tấn nằm ở các khu chôn lấp hợp vệ sinh như Bình Hòa, Phú Thạnh, Kênh 10, Mương Đào... Những khu vực này tiềm ẩn nguy cơ rò rỉ gây ô nhiễm nguồn nước ngầm, không khí, ảnh hưởng tới đời sống dân sinh.
Quy hoạch tỉnh An Giang (được phê duyệt tại Quyết định 676/QĐ-UBND ngày 24/2/2026) đặt mục tiêu nâng tổng công suất xử lý rác của các nhà máy lên mức 4.910-6.710 tấn/ngày vào năm 2030. Tuy nhiên, việc đưa mục tiêu từ chiến lược ra thực địa đang gặp không ít rào cản.
Toàn tỉnh hiện chỉ có 3 nhà máy xử lý rác đang hoạt động (Thoại Sơn, Chợ Mới, Tâm Sinh Nghĩa) với tổng công suất 390 tấn/ngày; trong khi nhóm 4 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư (tổng công suất 745 tấn/ngày) vẫn vướng mắc ở nhiều công đoạn.
Cụ thể, nhà máy xử lý rác Long Thạnh (245 tấn/ngày) đã hoàn thiện hạ tầng, lắp đặt máy phân loại, lò khí hóa rác 2 tấn/giờ và được cấp giấy phép môi trường. Dù vậy, nhà máy chưa thể vận hành chính thức do vướng thủ tục hợp đồng xử lý rác với các địa phương, thủ tục đất đai và phòng cháy, chữa cháy.
Nhà máy xử lý rác Kiên Lương (100 tấn/ngày) đã vận hành thử nghiệm (tiếp nhận 30-40 tấn/ngày) nhưng gặp trở ngại do một số hộ dân bao chiếm đất trái phép trong phạm vi dự án. Nhà máy Tâm Hằng (100 tấn/ngày) và nhà máy cụm Long Xuyên (300 tấn/ngày) hiện chậm tiến độ, phải gia hạn thời gian hoàn thành sang giai đoạn 2027-2028.
Đối với các dự án chuẩn bị đầu tư, nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt công suất 1.000 tấn/ngày (công nghệ đốt rác phát điện) tại xã Bình Hòa do Ban Quản lý Dự án tỉnh làm chủ đầu tư vẫn đang xin chủ trương đầu tư hạ tầng kỹ thuật giai đoạn 1; dự án đóng cửa và xử lý triệt để 8 bãi rác lộ thiên gây ô nhiễm mới dừng ở bước báo cáo đề xuất chủ trương...
Triển khai đồng bộ nhiều giải pháp
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng đã nhấn mạnh quyết tâm chính trị của địa phương trong giải quyết triệt để bài toán môi trường. Lãnh đạo tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các công trình xử lý chất thải rắn sinh hoạt.
Đến năm 2030, toàn bộ rác thải phát sinh trên địa bàn phải được xử lý, chấm dứt hoàn toàn tình trạng đổ rác lộ thiên. Sau năm 2030, 100% rác thải được xử lý triệt để bằng công nghệ cao.
Để thực hiện mục tiêu này, tỉnh ưu tiên thu hút nguồn vốn xã hội hóa; áp dụng công nghệ xanh, sạch, hiện đại, đáp ứng quy chuẩn Việt Nam và có khả năng triển khai nhanh. Đối với các dự án hiện hữu, nhanh chóng hoàn thiện thủ tục để đưa Nhà máy Long Thạnh, Kiên Lương vào vận hành chính thức.
Với các nhà đầu tư chậm tiến độ (như tại cụm Long Xuyên), tỉnh yêu cầu cam kết lộ trình thực hiện theo tuần, tháng; kiên quyết thu hồi dự án nếu tiếp tục vi phạm. Trước mắt, nhà đầu tư cụm Long Xuyên phải tự bỏ chi phí xây dựng khẩn cấp 2 ô chôn lấp tro xỉ để tạm thời tiếp nhận rác từ tháng 1/2027.
Bên cạnh đó, An Giang đẩy nhanh tiến độ đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án trọng điểm gồm: Nhà máy xử lý rác Phú Thạnh, công suất 300 tấn/ngày (công nghệ đốt rác phát điện); Nhà máy xử lý rác sinh hoạt Long Xuyên, công suất 490 tấn/ngày (công nghệ viên nén RDF); dự án đốt rác phát điện xã Bình Hòa, công suất 500 tấn/ngày; Nhà máy xử lý rác Bãi Bổn (đặc khu Phú Quốc), công suất 250 tấn/ngày, giao Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Quốc đôn đốc triển khai nhằm phục vụ APEC 2027 và nhu cầu lâu dài của khu vực.
Mới đây, Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang đã ban hành Kế hoạch triển khai quy định phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn giai đoạn từ nay đến năm 2030. Theo đó, rác thải phát sinh từ hộ gia đình, cơ quan, tổ chức được chia thành 3 nhóm chính: Đối với nhóm tái sử dụng, tái chế (giấy, nhựa, kim loại, thủy tinh, thiết bị điện tử...) khuyến khích sử dụng túi màu nâu để chứa đựng.
Nhóm chất thải thực phẩm (thức ăn thừa, vỏ trái cây, rau củ...) khuyến khích sử dụng túi màu xanh; nguồn rác này được định hướng làm phân bón hoặc thức ăn chăn nuôi. Riêng nhóm chất thải khác sẽ thu gom và xử lý theo quy trình riêng.
Các địa phương củng cố hạ tầng kỹ thuật, bố trí phương tiện thu gom riêng biệt cho từng loại rác và xây dựng các điểm tập kết đạt chuẩn. Đơn vị thu gom có quyền từ chối tiếp nhận nếu hộ gia đình không thực hiện phân loại theo đúng quy định.
Tỉnh yêu cầu đội ngũ cán bộ, công chức và các cơ quan công sở phát huy vai trò tiên phong trong việc chấp hành quy định phân loại rác, đồng thời ứng dụng chế phẩm vi sinh nhằm lan tỏa thói quen phân loại rác trong cộng đồng.
