Mặt đường bỏng rát, không khí oi đặc kéo dài suốt ngày đêm, nắng nóng cực đoan không chỉ gây cảm giác ngột ngạt mà còn trở thành áp lực với đời sống người dân, nhất là người lao động ngoài trời, học sinh mùa ôn thi, người cao tuổi và những gia đình sống trong các khu nhà chật hẹp.
Nắng nóng cực đoan
Nhiều địa phương ở nước ta liên tiếp ghi nhận các đợt khô nóng cực đoan kéo dài, với đỉnh điểm nóng từ ngày 24/5 đến ngày 27/5 khi nhiệt độ thực tế tại Hà Nội và khu vực Bắc Bộ, Trung Bộ đã chạm mốc 38-40 độ C, thậm chí nhiệt độ ngoài trời nhiều nơi vượt hơn 40 độ C (nhiệt độ cảm nhận thực tế có thể cao hơn từ 3-5 độ C), mức có thể gây nguy hiểm nếu tiếp xúc lâu ngoài trời.
Nhiệt độ tăng cao đang âm thầm bào mòn sức khỏe cộng đồng, nhất là với người lao động ngoài trời, người già, trẻ nhỏ và những người mắc bệnh nền. Say nắng, sốc nhiệt hay đột quỵ không còn là những cảnh báo mà đã trở thành nguy cơ hiện hữu trong đời sống hằng ngày.
Theo dự báo, ngày 27/5, khu vực Đồng bằng Bắc Bộ và từ Thanh Hóa đến Huế có nơi hơn 40 độ C, thời gian nắng nóng kéo dài từ 9 giờ đến 19 giờ. Đáng chú ý, tại các khu vực bê-tông, đường nhựa hấp nhiệt, nhiệt độ cảm nhận thực tế ngoài trời có thể cao hơn đáng kể so với nhiệt độ dự báo.
Với nhiều người lao động mưu sinh ngoài trời, việc tránh nắng gần như là điều không thể. Trong khi đó, học sinh cuối cấp vẫn phải bước vào mùa ôn thi, công nhân vẫn làm việc trên các công trường, nhiều người có bệnh nền rất khó khăn giữa nền nhiệt hầm hập.
“Tôi bán tào phớ dạo cho học sinh cho nên những ngày nắng nóng này thu nhập cũng khá hơn. Nhưng có lúc nóng quá, tôi buộc phải tấp tạm vào chỗ râm để tránh nắng”, anh Hoàng Doanh, lao động tự do ở Hải Phòng chia sẻ.
Giữa những cảnh báo về sốc nhiệt, đột quỵ và quá tải thân nhiệt, nhiều người lao động ngoài trời vẫn gồng mình dưới nắng gắt để giữ nhịp cho các công trình và dòng chảy đô thị.
Nhiệt độ tăng cao đang âm thầm bào mòn sức khỏe cộng đồng, nhất là với người lao động ngoài trời, người già, trẻ nhỏ và những người mắc bệnh nền. Say nắng, sốc nhiệt hay đột quỵ không còn là những cảnh báo mà đã trở thành nguy cơ hiện hữu trong đời sống hằng ngày.
Tại Hà Nội, từ vùng ven với hàng loạt dự án lớn như đường vành đai, cầu Thượng Cát, Ngọc Hồi, Hồng Hà, mở rộng Quốc lộ 6… đến các công trường cầu Mễ Sở, cầu Trần Hưng Đạo hay những chốt giao thông giữa trung tâm thành phố, mồ hôi vẫn thấm đẫm lưng áo công nhân, chiến sĩ cảnh sát giao thông… nhưng công việc không thể ngưng nghỉ.
Hay như trên cầu Long Biên, cây cầu lịch sử bắc qua Sông Hồng gắn với ký ức nhiều thế hệ người Hà Nội, tuyến đường bộ hành cũng đang bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng sau thời gian sửa chữa.
Giữa cái nắng gay gắt cuối tháng 5, các công nhân vẫn khẩn trương thi công những hạng mục cuối để kịp tiến độ thông xe. Việc chỉnh trang, cải tạo không chỉ giúp nâng cao chất lượng mặt cầu mà còn góp phần mang lại diện mạo mới, bảo đảm an toàn và trải nghiệm tốt hơn cho người dân, du khách khi đi lại, tham quan trên cây cầu biểu tượng của Thủ đô.
Những ca làm được đẩy lên từ tinh mơ hoặc kéo dài tới đêm muộn; những lần thay ca để tránh kiệt sức, những chai nước uống vội dưới bóng râm tạm… trở thành cách người lao động chống chọi với cái nắng nóng khắc nghiệt của mùa hè.
Không chỉ trên các công trường hay ngoài đường phố, tại nhiều sân bay, người lao động cũng đang phải làm việc trong điều kiện nắng nóng khắc nghiệt khi nhiệt độ mặt sân đỗ có thời điểm lên tới 70-80 độ C do hấp nhiệt từ bê-tông, động cơ tàu bay và thiết bị vận hành.
Giữa hơi nóng hầm hập, các nhân viên kỹ thuật, phục vụ mặt đất, an ninh hàng không vẫn duy trì nhịp làm việc liên tục để bảo đảm an toàn khai thác trong giai đoạn cao điểm hè. Để thích ứng với thời tiết cực đoan, nhiều đơn vị đã bố trí nghỉ giữa ca, bổ sung nước uống và điều chỉnh thời gian làm việc phù hợp.
Nắng nóng cực đoan còn đang trực tiếp đe dọa sức khỏe từng người dân. Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Lê Hoàn, Trưởng khoa Hô hấp (Bệnh viện Đại học Y Hà Nội) khuyến cáo: Mất nước và sốc nhiệt có thể diễn tiến rất nhanh, nhất là ở người lao động ngoài trời, trẻ em, người già và người có bệnh nền.
“Sự nguy hiểm của nắng nóng đôi khi nằm ở tâm lý chủ quan. Không ít người chỉ đến bệnh viện khi cơ thể đã rơi vào trạng thái kiệt sức nghiêm trọng. Trong bối cảnh thời tiết cực đoan ngày càng xuất hiện dày hơn, việc bảo vệ sức khỏe trước nắng nóng không còn là câu chuyện của riêng ngành y tế mà đã trở thành vấn đề của mỗi gia đình, nhà trường và toàn xã hội”, Tiến sĩ Hoàn nêu ý kiến.
Chủ động ứng phó
Các chuyên gia y tế đưa ra khuyến nghị người dân cần chủ động bảo vệ sức khỏe trong các đợt nắng nóng bằng cách hạn chế ra ngoài vào giờ cao điểm nếu không có việc bắt buộc, mặc trang phục thoáng mát, cần uống đủ nước, bổ sung điện giải khi đổ mồ hôi nhiều, hạn chế đồ uống có cồn hoặc caffeine gây mất nước.
Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền là những nhóm dễ tổn thương nhất trong nắng nóng kéo dài, cần được theo dõi sát để phòng nguy cơ say nóng, sốc nhiệt và các biến chứng tim mạch, hô hấp.
“Khi xuất hiện các dấu hiệu như choáng váng nhiều, ngất, khó thở, đau ngực, lơ mơ, co giật, sốt cao sau phơi nắng hoặc người bệnh không thể tự uống nước, cần đưa tới cơ sở y tế ngay lập tức. Trong lúc chờ cấp cứu, cần nhanh chóng chuyển người bệnh vào nơi thoáng mát, cởi bớt quần áo dày, chườm hạ nhiệt và bổ sung nước-điện giải nếu người bệnh còn tỉnh táo. Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, có thể gây tổn thương não, tim, thận và đe dọa tính mạng nếu xử trí chậm”, Tiến sĩ Lê Hoàn cho biết.
Các chuyên gia y tế đưa ra khuyến nghị người dân cần chủ động bảo vệ sức khỏe trong các đợt nắng nóng bằng cách hạn chế ra ngoài vào giờ cao điểm nếu không có việc bắt buộc, mặc trang phục thoáng mát, cần uống đủ nước, bổ sung điện giải khi đổ mồ hôi nhiều, hạn chế đồ uống có cồn hoặc caffeine gây mất nước.
Không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người, nắng nóng kéo dài còn kéo theo nhiều nguy cơ đối với đời sống xã hội. Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia cảnh báo, nền nhiệt cao kết hợp độ ẩm thấp làm gia tăng nguy cơ cháy nổ, hỏa hoạn tại khu dân cư do nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng ở nhiều địa phương.
Trước tình hình thời tiết cực đoan, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã yêu cầu các cơ sở giáo dục không tổ chức hoạt động ngoài trời trong khung giờ nắng nóng gay gắt từ 10 giờ đến 16 giờ; đồng thời tăng cường theo dõi sức khỏe học sinh, bảo đảm phòng học thông thoáng, đủ nước uống và kịp thời xử lý các biểu hiện như mệt mỏi, chóng mặt, say nắng.
Theo cô giáo Đinh Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường trung học cơ sở Bế Văn Đàn (Hà Nội), những ngày nắng nóng vừa qua tuy đã được dự báo trước nhưng vẫn ảnh hưởng không nhỏ đến việc học tập, ôn luyện của học sinh, nhất là học sinh lớp 9 chuẩn bị bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10 trung học phổ thông.
“Nhà trường đã triển khai các khuyến cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội về tăng cường phòng, chống nắng nóng và bảo vệ sức khỏe học sinh. Giáo viên thường xuyên nhắc nhở các em đội mũ, mặc áo chống nắng, đeo khẩu trang khi đến trường, đồng thời chuẩn bị đầy đủ nước uống trong những ngày nhiệt độ tăng cao. Cùng với đó, trường chủ động tăng cường các điều kiện chống nóng như bố trí mái che tại hành lang, bảo đảm các lớp học đều có rèm và điều hòa nhằm hạn chế ảnh hưởng của thời tiết oi bức đến sức khỏe và tâm lý học sinh trong giai đoạn ôn thi căng thẳng”, bà Hồng cho biết thêm.
Khi những đợt nắng nóng cực đoan xuất hiện dày hơn, việc bảo vệ sức khỏe trước thời tiết khắc nghiệt không còn là câu chuyện của riêng ngành y tế. Đó đang trở thành bài toán của mỗi gia đình, nhà trường, đô thị và cả cách con người ứng xử với môi trường sống quanh mình.
