Cựu TNXP Ðào Thị Hồng Ðào, sinh năm 1950, tại xã Tâm Hưng, huyện Cái Nước, tỉnh Cà Mau, là một nữ TNXP đã vượt qua nhiều gian khổ để trở thành một trong những cán bộ Hội cựu TNXP tiêu biểu nhất cả nước. Năm 1965, chị tham gia cách mạng tại địa phương rồi vào lực lượng TNXP giải phóng miền nam, đơn vị Nguyễn Việt Khái, thuộc Tổng đội TNXP giải phóng miền nam, hoạt động trên chiến trường miền Ðông Nam Bộ, với cấp bậc Trung đội trưởng. Sau ngày miền nam hoàn toàn giải phóng, chị được điều động từ cơ quan T.Ư Ðoàn phía nam về tỉnh Sóc Trăng, giữ chức vụ Phó giám đốc Công ty thương nghiệp, thuộc Sở Thương nghiệp tỉnh. Năm 1999, chị bị bệnh rối loạn tiền đình nên được về hưu sớm để chữa trị. Từ đó cho đến năm 2005, gia đình người cựu TNXP này gặp rất nhiều khó khăn, bản thân chị bị bệnh nặng, tưởng chừng không thể vượt qua. Ðến khi chị vượt qua được bạo bệnh thì người chồng lại qua đời vì bệnh hiểm nghèo và để lại ba người con thơ dại. Năm 2006, chị chuyển lên TP Hồ Chí Minh sinh sống và tham gia Hội cựu TNXP thành phố, với chức vụ là Ủy viên BCH Thành Hội, thành viên Ban chỉ đạo "Tìm hài cốt đồng đội". Cựu TNXP Hồng Ðào cho biết: "Từ đó cho đến nay, tôi đã 20 lần trực tiếp cùng các tổ tìm kiếm 25 điểm chôn cất đồng đội từ Kinh Vĩnh Tế, Hòn Ðất, miền Tây Nam Bộ đến Tây Ninh, Bình Long, Biên Hòa, Long An, Bình Chánh, Củ Chi... Chúng tôi đã tìm được 76 bộ hài cốt liệt sĩ, trong đó có 64 hài cốt liệt sĩ TNXPGPMN và 12 hài cốt liệt sĩ bộ đội hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Ðây là việc làm rất khó khăn phức tạp, đòi hỏi phải có lòng kiên trì, nhẫn nại".
Với tinh thần tự nguyện, chị Hồng Ðào luôn luôn hoàn thành nhiệm vụ được phân công, mặc dù mỗi ngày phải đi và về nhà hơn 30 km. Có những lúc, nhất là khi bệnh tật tái phát, cùng với nỗi lo cho việc học hành và tìm việc làm cho các con... đã khiến chị thấy mệt mỏi. Nhưng cũng chính lúc ấy, lời dạy của Bác Hồ "Không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền..." và suy nghĩ những đồng đội đã khuất của mình vẫn còn nằm lại đâu đó... như một sức mạnh vô hình, đã vực chị dậy, thôi thúc chị vượt qua bệnh tật và khó khăn trong cuộc sống, để tiếp tục chăm lo cho những đồng đội kém may mắn hơn mình.
Ðến từ Trại bò sữa TNXP xã Quảng Thắng, TP Thanh Hóa, cựu TNXP Nguyễn Thị Minh Phiên, là một trong những TNXP tiêu biểu cho sự năng động, quyết tâm vượt khó để xây dựng trang trại thành mái ấm tràn đầy nghĩa tình đồng đội. Chị Minh Phiên tham gia TNXP từ năm 1972 và khi đất nước thống nhất, chị nhận công tác tại Văn phòng Ðảng ủy cơ quan dân chính Ðảng, trực thuộc Tỉnh ủy Thanh Hóa. Năm 1999, chị đứng ra vận động, tổ chức cho các cựu TNXP ở thành phố và các huyện: Thiệu Hóa, Triệu Sơn, Ngọc Lặc, Bá Thước, Quan Hóa về gặp mặt tại TP Thanh Hóa. Do số lượng các cựu TNXP đến với buổi hội ngộ lên tới hơn 100 người trong khi kinh phí khó khăn, nên chị đã mời các đồng đội ở xa về ăn, ở miễn phí tại gia đình mình. Chính từ cuộc gặp mặt cảm động đó, lắng nghe tâm tư của đồng đội, chị Minh Phiên ấp ủ quyết tâm phải làm gì để giúp đỡ mọi người có việc làm. Nghĩ là làm, chị về xã Quảng Thắng, nơi mà trước kia các TNXP tập trung lên đường làm nhiệm vụ, trình bày ý tưởng và được lãnh đạo xã Quảng Thắng đồng ý cho mượn ba ha đất lâu dài không thu sản để nuôi bò sữa. Chị thành lập trại bò sữa và mời các chị em cựu TNXP có hoàn cảnh khó khăn về cùng làm. Các cựu nữ TNXP bắt tay vào khai hoang vỡ hóa, đưa cỏ vào trồng, xây dựng trang trại. Với số vốn ban đầu vay mượn từ nhiều nguồn khác nhau, các chị xây dựng cơ sở chuồng trại và mua được năm con bò sữa giống Hà Lan, đồng thời đầu tư mua một con bò đực lai sin để phối giống, cải tạo, phục tráng đàn vật nuôi hướng sữa. Sau đó, do việc nuôi bò sữa không có hiệu quả nên chị quyết định chuyển đổi sang nuôi bò thịt, chủ yếu làm con giống, lai tạo giống cho các xã lân cận như: Ðông Hương, Ðông Hưng, Quảng Trạch, Quảng Thịnh và các vùng lân cận... Hiện nay, nơi đây là mái ấm gia đình của chín cựu nữ TNXP không có gia đình, hai chị có con và hai cháu là con đồng đội. Sau bao năm làm lụng vất vả, mỗi chị có sổ tiết kiệm của mình với số tiền từ 18 triệu đến 32 triệu đồng. Ngoài việc làm trang trại, các cựu TNXP còn phối hợp Trường đại học Hồng Ðức, đón sinh viên về Trại để thực tập và các chị là giáo viên hướng dẫn. Ðược biết, chị Minh Phiên còn giúp ba đồng đội TNXP khác vay 10 triệu đồng/người để sản xuất, chăn nuôi không lấy lãi ba năm liền, nay đã thu hồi vốn.
Ðến với lễ tôn vinh các cựu TNXP Học tập và làm theo lời Bác lần này của T.Ư Hội cựu TNXP Việt Nam, còn có cựu TNXP Bùi Văn Thời, sinh năm 1930, quê ở xã Nghĩa Hà, huyện Tư Nghĩa (Quảng Ngãi). Ông là TNXP chống thực dân Pháp, tập kết ra miền bắc, được biên chế vào đội làm đường sắt Hà Nội - Lào Cai, Hà Nội - Lạng Sơn. Năm 1963, ông trở về miền nam chiến đấu cho đến ngày thống nhất đất nước. Sau khi về hưu, ông được phân công làm Hội trưởng Hội cựu TNXP phường Nguyễn Nghiêm, thị xã Quảng Ngãi. Việc đầu tiên mà ông làm là phát triển hội viên từ 22 người ban đầu đến nay đã có 47 hội viên tham gia sinh hoạt trong ba chi hội. Ông đứng ra thành lập Công ty TNXP Nguyễn Nghiêm, chuyên sản xuất các loại gạch không nung. Hiện nay, công ty của người cựu TNXP này có tám lao động, hầu hết là các cựu TNXP, trong đó có người là thương binh, với mức lương bình quân là 1,8 triệu đồng/người/tháng. Ðó còn là cựu TNXP Trần Thị Hồng, sinh năm 1943 trong một gia đình nông dân nghèo tại Hương Sơn (Hà Tĩnh), đi TNXP năm 1965 thuộc Binh trạm 12, với nhiệm vụ lấp hố bom, làm đường tại Quảng Bình. Ðầu năm 1968 sau trận bom đạn dữ dội của giặc Mỹ, chị bị thương, cụt hai cánh tay, mất 92% sức khỏe, là thương binh 1/4. Bốn mươi năm nay, chị Hồng sống tại Trung tâm điều dưỡng thương binh nặng Thuận Thành, Bắc Ninh và chị đã xây dựng gia đình với một người thương binh khác, mất 73% sức khỏe. Chị Trần Thị Hồng có cuộc sống giản dị, đức tính cần cù, chịu khó. Gia đình chị luôn tràn ngập tình thương yêu, hòa thuận và điều đó đã giúp chị vươn lên chiến thắng bệnh tật, nuôi dạy hai người con học hành chăm ngoan, trở thành người có ích cho gia đình và xã hội...
Và còn nhiều hình ảnh các cựu TNXP khác ở khắp mọi miền đất nước đã và đang hằng ngày, hằng giờ vượt qua những khó khăn của cuộc sống đời thường, phát huy phẩm chất cao quý của TNXP Việt Nam, tiếp tục trở thành những tấm gương sáng để tuổi trẻ hôm nay học tập và noi theo.
Bài và ảnh: HOÀNG ÐAN