Nhóm tình nguyện viên - một “kênh” mới hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình

Hoạt động kêu gọi sự tham gia của các tổ chức và cá nhân tham gia vào nhóm tình nguyện viên trên cả nước, tạo thêm một “kênh” mới trong việc giúp đỡ các nạn nhân bạo lực gia đình vừa được diễn ra tại cuộc hội thảo do Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng khoa học về giới, Gia đình, Phụ nữ và Vị thành niên (CSAGA) - đơn vị điều phối các hoạt động của tình nguyện viên - và Đại sứ quán Hoa Kỳ tổ chức ngày 12-11.

Hội thảo thu hút sự quan tâm của nhiều cơ quan, đơn vị, cá nhân mong muốn tham gia phòng chống bạo lực gia đình hiện nay như cán bộ chính quyền, đoàn thể, công an, luật sư, cán bộ y tế, cán bộ làm công tác xã hội, người dân... từ nhiều địa phương trong cả nước.

Từ sự cam chịu…

Mới thành lập vào đầu năm 2003, Trung tâm Tư vấn chăm sóc sức khoẻ phụ nữ, một đơn vị của Sở Y tế Hà Nội có trụ sở đặt tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang (quận Long Biên) tiếp nhận hơn 7.000 lượt khách hàng.

Họ là những người phải chịu bạo lực gia đình đến từ nhiều tỉnh, thành phố, người xa nhất ở Cà Mau, ít tuổi nhất là 6 tuổi, cao nhất là trên 70 tuổi. Đọc Nhật ký tư vấn của các cán bộ tư vấn của mới thấy rất nhiều mảnh đời bị vùi dập, bị quăng quật bởi nạn bạo lực trong gia đình. Đó là những số phận éo le và đẫm nước mắt.

Các nguyên cớ dẫn đến bao lực gia đình thường xuất phát từ mâu thuẫn trong sinh hoạt hằng ngày tích tụ; tệ nạn xã hội (đánh bạc, say rượu…); cãi cọ trong việc làm ăn của gia đình; mâu thuẫn trong việc nuôi dạy con cái; khó khăn về kinh tế; ngoại tình, áp lực sinh con trai hay gái…

Tình trạng bạo lực xuất hiện ở các cặp vợ chồng 31-40 tuổi phổ biến hơn các nhóm tuổi khác. Ở độ tuổi này việc sinh con và chăm sóc con cái làm nảy sinh những bất đồng giữa vợ chồng, từ đó hình thành mâu thuẫn và xuất hiện bạo lực gia đình. Nhiều nạn nhân không có công ăn việc làm hoặc thu nhập thấp dẫn đến tình trạng lệ thuộc.

Thống kê cho thấy nạn nhân của các vụ bạo hành đều là người phụ nữ. Hậu quả của bạo lực gia đình là tâm trạng của người phụ nữ rất căng thẳng và nặng nề, âm thầm chịu đựng nỗi đau cả về thể xác và tinh thần.

Bà Nguyễn Vân Anh, Giám đốc CSAGA cho biết, có khoảng từ 55-95% phụ nữ bị hành hạ thể xác chưa bao giờ “cầu viện” tới một cơ quan chính quyền hay người có thẩm quyền. Nạn nhân bạo lực gia đình thường cảm thấy lo lắng sợ hãi, có cảm giác bị cô lập, bị bỏ rơi, bị khống chế và kiểm soát...

Mặc dù hiện nay, có rất  nhiều câu lạc bộ của những người trong cuộc nhằm chia sẻ hoàn cảnh, hỗ trợ lẫn nhau, tạo ra sức mạnh chống lại bạo lực gia đình nhưng nhiều nạn nhân thường có tâm lý e ngại người khác biết chuyện, sợ rằng "xấu chàng hổ ai" hay không muốn “vạch áo cho người xem lưng”.

Nạn bạo lực gia đình đã diễn ra nhiều ở thành thị chứ không còn riêng nông thôn, với nhiều đối tượng cả người nghèo và người giàu, người có địa vị xã hội…

Luật sư Ngân Giang, đoàn Luật sư Hà Nội cho rằng, hiện nay, bạo lực gia đình chỉ là vấn đề cá nhân, của mỗi gia đình. Thực tế, bạo lực gia đình là tội phạm và là vấn đề liên quan đến toàn xã hội. Bạo lực gia đình dẫn tới nguy cơ làm tổn hại đến nhân phẩm, sức khỏe và tâm lý của người bị bạo lực, cả nam và nữ. Trong đó, bạo lực của người chồng đối với vợ là hình thức bạo lực phổ biến nhất trong gia đình.

Trong khi đó, còn quá nhiều người mơ hồ về khái niệm “bạo hành gia đình”. Tuy nhiên, vấn đề này vẫn được coi là vấn đề nội bộ của các gia đình và chưa có sự can thiệp thích đáng của cảnh sát hay các đoàn thể xã hội.

Trên thực tế, một số vấn đề nảy sinh trong quá trình hỗ trợ nạn nhân. Nhiều nạn nhân cần hỗ trợ về pháp lý nhưng không tìm được luật sư và những người có chuyên môn sâu để nhận sự trợ giúp. Khi ra tòa, nhiều nạn nhân đơn độc, không có người hỗ trợ về tinh thần và bảo vệ sự an toàn cho họ. Chính vì vậy, việc xây dựng các nhóm tình nguyện viên hỗ trợ tâm lý nạn nhân bạo hành gia đình rất cần thiết nhằm giúp họ tăng thêm sức mạnh, hiểu biết để bảo vệ an toàn cho bản thân và thay đổi tình trạng của mình.

Theo bác sĩ Nguyễn Ngọc Quyết, giám đốc Trung tâm Tư vấn chăm sóc sức khoẻ phụ nữ tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, quận Long Biên, Hà Nội, trong số những người phụ nữ là nạn nhân của bạo lực trong gia đình đã tìm Trung tâm, các nạn nhân bị thương tích vùng đầu, mặt, cổ chiếm 50%, chấn thương xương chiếm 10%, 40% còn lại là đa chấn thương. Nhiều nạn nhân bị bạo lực gia đình để lại di chứng, tàn phế, thậm chí mất khả năng lao động. Dù bị bạo lực nhiều hay ít, những người phụ nữ đến Trung tâm đều bị khủng hoảng tinh thần, trong đó 10-15% bị rối loạn tâm thần cần phải điều trị lâu dài. Bởi có nhiều phụ nữ bị bạo lực gia đình trong khoảng thời gian dài, từ 10-20 năm.

 …Đến những hỗ trợ từ phía cộng đồng

Hiện nay, cả nước mới có năm tỉnh, thành phố đã và đang có những hoạt động tích cực phòng chống bạo lực gia đình. Những hoạt động này nằm ở các trung tâm tư vấn chăm sóc sức khỏe phụ nữ, văn phòng hỗ trợ tâm lý và sức khỏe tại các bệnh viện Đa khoa Đức Giang và bệnh viện đa khoa Đông Anh (Hà Nội), bệnh viện huyện Yên Bình (Yên Bái), bệnh viện Cửa Lò (Nghệ An) và bệnh viện huyện Bắc Yên (Sơn La).

Tại những địa điểm này, các cán bộ tư vấn thường trực để tiếp nhận nạn nhân bạo lực giới do các trạm y tế xã, các khoa phòng trong bệnh viện hoặc do các cơ quan khác chuyển đến cũng như phụ nữ trong cộng đồng có nhu cầu tư vấn hỗ trợ về tâm lý và tinh thần, tìm ra các giải pháp an toàn.

Ngoài ra, các trung tâm này còn cung cấp dịch vụ tư vấn qua điện thoại và phối hợp với các khoa của bệnh viện và trung tâm y tế để hỗ trợ, điều trị và tư vấn cho nạn nhân, phối hợp với các cơ quan đoàn thể khác của địa phương để giúp đỡ theo nguyện vọng của khách hàng.

Nhằm hỗ trợ nạn nhân của bạo lực gia đình, hội thảo lần này với mục đích thấy rõ tính cần thiết của việc xây dựng nhóm tình nguyện hỗ trợ nạn nhân bị bạo lực gia đình, cung cấp các kiến thức cơ bản về công tác tình nguyện viên và một số kinh nghiệm trong công tác tình nguyện của một số nước.

Các tình nguyện viên trực tiếp hỗ trợ nạn nhân thông qua việc tư vấn và cung cấp các kiến thức phòng chống bạo lực gia đình, các pháp luật có liên quan, các thông tin về các dịch vụ hỗ trợ... Ngoài ra, các hoạt động cũng tăng cường sự hỗ trợ của cá nhân và cộng đồng, các tổ chức xã hội đối với các nạn nhân bị bạo lực gia đình.

Theo anh Martin Schoenlei, làm việc tại CSAGA, người từng tham gia hiệu quả các hoạt động tình nguyện ở Đức, để thu hút mọi người cùng tham gia, tình nguyện viên phải được đóng bảo hiểm, được cấp chứng chỉ tình nguyện, được các công ty và tổ chức cụ thể hỗ trợ tài chính.

Chính phủ vừa mới thông qua Luật Phòng chống bạo hành gia đình, và việc thực thi bộ luật này sẽ có ý nghĩa quan trọng để giải quyết vấn đề nghiêm trọng đó ở nhiều gia đình Việt Nam.

Hơn nữa, đã đến lúc cần có những biện pháp mạnh hơn để khắc phục tình trạng bạo lực gia đình liên tiếp xảy ra bởi đây là vấn đề vi phạm nghiêm trọng đến quyền con người, đến nhân phẩm, danh dự thậm chí cả tính mạng của nạn nhân.

Có thể chia những hành vi bạo hành làm bốn dạng: bạo lực thể chất (đánh đập), bạo lực kinh tế (đập phá, cắt thu nhập), bạo lực tình dục, bạo lực tinh thần. Nói chung có rất nhiều dạng bạo hành trên.

Thông tin hỗ trợ tư vấn các nạn nhân bị bạo lực gia đình: -Tư vấn tại các văn phòng hỗ trợ của các bệnh viện đa khoa Đức Giang và Đông Anh (Hà Nội), bệnh viện huyện Yên Bình (Yên Bái), bệnh viện Cửa Lò (Nghệ An) và bệnh viện huyện Bắc Yên (Sơn La). - Điện thoại miễn phí 04.37759339 - Điện thoại 04.39386667 tư vấn từ 10 giờ đến 11 giờ 30 thứ 7 hằng tuần. - Tư vấn qua điện thoại dịch vụ: 1900585830 - Chương trình tư vấn miễn phí qua sóng phát thanh, chương trình Diễn đàn các vấn đề xã hội phát 11 giờ 15-11 gi ờ 20 thứ 7 hằng tuần. Phát lại 9 giờ 15 - 9 giờ 30 tối cùng ngày.

TRÀ MY