Gà Đông Tảo từ lâu nổi tiếng với giống gà chân to, từng được gọi là gà tiến vua. Tương truyền, thời xa xưa, chỉ vua chúa và tầng lớp quý tộc mới được thưởng thức loại gà đặc sản này trong những dịp trọng đại. Điểm ấn tượng nhất của giống gà Đông Tảo chính là đôi chân lớn, các ngón mập, vảy thịt dày, màu đỏ au, đặc điểm hiếm gặp ở các giống gà khác.
Trước đây, giống gà này gắn với tên xã Đông Tảo, huyện Khoái Châu cũ. Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính nay là xã Hoàn Long, nhưng tên gọi gà Đông Tảo vẫn được giữ nguyên như một thương hiệu đặc sản đã ăn sâu vào tiềm thức người tiêu dùng.
Tại trang trại gà Đông Tảo Luân Nga, hàng trăm con gà thuần chủng được thả kín ngoài vườn. Sau nhiều ngày rét đậm, khi thời tiết hửng nắng, đàn gà tản ra dưới các gốc cây, đứng phơi nắng, có con bới đất tìm giun, con thì nhẩn nha ăn ngô. Do đặc trưng cặp chân lớn, gà Đông Tảo di chuyển chậm rãi, từng bước chắc chắn.
Anh Nguyễn Văn Luân (38 tuổi), chủ trại gà cho biết, năm nay gia đình anh cung cấp ra thị trường khoảng 350 con gà phục vụ nhu cầu biếu, tặng dịp Tết. Đây là những con gà được nuôi từ 10 tháng tuổi trở lên, được tuyển chọn kỹ từ khâu giống và chăm sóc theo hình thức thả vườn để bảo đảm dáng và chất lượng.
Giá gà Đông Tảo phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kích thước chân, hình dáng đầu, bộ lông và trọng lượng cơ thể. Gà thương phẩm nuôi khoảng 6 tháng tuổi có giá từ 150 đến 180 nghìn đồng/kg, trong khi gà đẹp nuôi từ 10 tháng trở lên có giá dao động từ 300 đến 500 nghìn đồng/kg. Trung bình, khi gà trưởng thành có thể nặng hơn 4,5 kg (gà trống) và hơn 3,5 kg (gà mái).
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, gà Đông Tảo còn gắn với tri thức dân gian được tích lũy qua nhiều thế hệ người dân địa phương. Từ việc chọn giống, chăm sóc, phòng bệnh đến chế biến, mỗi gia đình đều có những kinh nghiệm riêng, được truyền miệng và thực hành lâu dài.
Tại xã Mễ Sở, anh Chu Văn Nam, chủ trại gà Đông Tảo Hoa Nam là người đã có gần 20 năm gắn bó với nghề nuôi gà Đông Tảo. Hiện gia đình anh đang nuôi khoảng 7.000 con. Dịp Tết Nguyên đán trang trại cung ứng ra thị trường hơn 2.000 con gà Đông Tảo thương phẩm.
Anh Nam dẫn chúng tôi tới khu chuồng nuôi gà con mới nở. Tại đây, hàng nghìn con gà được chăm sóc trong môi trường có đèn sưởi, kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt do gà con còn yếu. Theo anh, việc chăm sóc giai đoạn đầu có ý nghĩa quan trọng, quyết định tỷ lệ sống và chất lượng đàn gà sau này. Ngoài việc chọn lọc gà trống có chân to, hình dáng đẹp, trang trại còn lựa chọn nhiều gà mái có chân lớn để phục vụ công tác nhân giống.
Đồng thời, anh đã áp dụng thụ tinh nhân tạo nhằm tạo ra những con gà có cặp chân to, giữ ổn định các đặc điểm quý của giống gà Đông Tảo. Để phục vụ công tác nhân giống, anh đầu tư kính hiển vi nhằm kiểm tra chất lượng tinh gà trống trước khi phối giống giúp nâng cao tỷ lệ ấp nở, chủ động kiểm soát chất lượng con giống, hạn chế rủi ro trong quá trình nhân đàn.
Với quy mô trang trại lớn, anh Nam áp dụng mô hình chăn nuôi an toàn sinh học, kết hợp kinh nghiệm thực tế và kiến thức khoa học kỹ thuật. Anh chia sẻ: “Tôi nuôi gà theo hướng hữu cơ, tự phối trộn cám vi sinh từ nguyên liệu tự nhiên, không sử dụng cám công nghiệp. Đồng thời, dùng đệm lót sinh học và chế phẩm sinh học để xử lý chất thải, giúp chuồng trại luôn sạch sẽ, hạn chế mùi và dịch bệnh”. Trong mùa đông, ngoài các biện pháp che chắn, giữ ấm chuồng trại, anh Nam còn sử dụng một số loại thảo dược như tinh dầu quế, bạc hà để hỗ trợ sức khỏe cho đàn gà, giúp gà giữ nhiệt và tăng sức đề kháng trong điều kiện thời tiết lạnh.
Không chỉ bán gà sống, nhiều hộ chăn nuôi gà Đông Tảo tại Hưng Yên đã đầu tư chế biến sâu để nâng cao giá trị sản phẩm. Các mặt hàng như giò lụa gà, giò xào, gà ủ muối, kê gà… được sản xuất, đóng gói, cấp đông, gắn tem truy xuất nguồn gốc, giúp tiêu thụ ổn định quanh năm. Thịt gà Đông Tảo săn chắc, thơm, ít mỡ, phù hợp chế biến nhiều món ăn truyền thống. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh bán hàng trực tuyến trên Facebook, Zalo và các nền tảng mạng xã hội đã giúp sản phẩm tiếp cận thị trường rộng hơn, góp phần nâng cao thu nhập cho người chăn nuôi.
Ông Lê Quang Thắng, Giám đốc Hợp tác xã Chăn nuôi và kinh doanh gà Đông Tảo cho biết: “Để chủ động nguồn cung phục vụ thị trường Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, hợp tác xã đã xây dựng kế hoạch sản xuất từ sớm, tập trung tuyển chọn và chăm sóc đàn gà chất lượng cao. Dịp Tết vừa qua, cung ứng ra thị trường khoảng 1.000 con gà biếu thuộc diện “tuyển” có chân to, mã đẹp, dáng chuẩn và khoảng 7.000 con gà Đông Tảo thương phẩm. Hiện xã Hoàn Long có hơn 2.000 hộ chăn nuôi với tổng đàn gần 19 vạn con. Dịp Tết Bính Ngọ 2026, toàn xã cung ứng khoảng 5.000 con gà biếu và trên 2 vạn con gà Đông Tảo thương phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường”.
Ngày 10/6/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có quyết định đưa Tri thức dân gian nuôi và chế biến gà Đông Tảo vào Danh mục di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia, góp phần bảo tồn giống gà quý hiếm và mở ra cơ hội phát triển kinh tế gắn với văn hóa, ẩm thực và du lịch trải nghiệm. Trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, việc giữ vững chất lượng, hình dáng và giá trị văn hóa của gà Đông Tảo được xem là hướng đi quan trọng, giúp giống gà tiến vua tiếp tục khẳng định vị thế trên thị trường mỗi dịp Tết đến, Xuân về.
