Hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp hiện đang đối mặt nhiều khó khăn, thách thức, từ vấn đề tài chính, chi phí sản xuất, đến sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường,... Vì vậy, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng năm 2026, khi Nhà nước triển khai hàng loạt các chính sách lớn về cải cách thể chế, phát triển kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ và hội nhập,... sẽ tạo sức bật mới, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số một cách bền vững trong kỷ nguyên mới.
Khó khăn bủa vây
Năm 2025, Việt Nam ghi nhận nhiều điểm sáng trong cải cách thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh và tăng trưởng xuất khẩu, nhưng đây cũng là năm được đánh giá đầy thách thức, biến động khi các doanh nghiệp phải hoạt động trong điều kiện như “đi trên dây” do vừa thiếu nguồn lực vừa phải gồng mình ứng phó với những rủi ro từ các rào cản thương mại phi truyền thống, cùng sự cạnh tranh gay gắt của thị trường. Dệt may là thí dụ điển hình khi nhu cầu tiêu dùng toàn cầu đang giảm mạnh, đối thủ cạnh tranh bằng hàng giá thấp, chi phí đầu vào tăng cao đã khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp ngành này đang ngày càng thu hẹp.
Tương tự, ngành thủy sản cũng đang phải đối mặt nhiều trở ngại, từ cảnh báo thẻ vàng IUU của EU, chi phí sản xuất cao, vấn đề thuế đối ứng và Đạo luật Bảo vệ Động vật biển có vú (MMPA) của Mỹ, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, cấm nhập khẩu một số loài hải sản Việt Nam. Đây là thách thức lớn khi Mỹ là thị trường chủ lực của thủy sản Việt Nam.
Theo khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), vẫn còn nhiều doanh nghiệp phản ánh thủ tục đăng ký kinh doanh, cấp phép đầu tư phức tạp, khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi khi quy định khắt khe, khiến niềm tin kinh doanh chưa được củng cố. Theo đó, có tới 54% số doanh nghiệp cho biết khó tiếp cận tín dụng, 74% phải trì hoãn hoặc hủy kế hoạch mở rộng do chậm tiếp cận đất đai và chỉ 32% có ý định đầu tư mở rộng trong hai năm tới, đặc biệt, có 55,3% số doanh nghiệp phản ánh hiện tượng nhũng nhiễu vẫn phổ biến.
Đặc biệt, vấn đề thể chế, chính sách thúc đẩy phát triển doanh nghiệp còn bất cập, chưa tạo điều kiện thuận lợi nhất để doanh nghiệp Việt Nam đầu tư, nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh; hiệu quả thực hiện các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp phát triển chưa thật sự rõ nét.
Do đó, Chánh văn phòng HĐQT Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) Hoàng Mạnh Cầm mong muốn Nhà nước tiếp tục ban hành chính sách tín dụng xanh cụ thể, với chỉ tiêu rõ ràng để ưu đãi doanh nghiệp đầu tư đúng hướng xanh và kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả 17 Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) thế hệ mới đã ký kết, nhằm mở rộng thị trường và tăng xuất khẩu; tính toán khấu trừ thuế thu nhập doanh nghiệp từ 10% trở lên để doanh nghiệp có nguồn lực tái đầu tư, trả lương cho người lao động.
Với ngành thủy sản, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) Nguyễn Hoài Nam kiến nghị, cần sớm xây dựng hệ thống dữ liệu nguyên liệu liên thông từ cảng cá đến Trung ương nhằm phục vụ quản lý và hỗ trợ Chính phủ ban hành các chỉ đạo, quyết sách phù hợp liên quan. Ngoài ra, cần triển khai xây dựng chợ đấu giá hải sản để tăng minh bạch và hiệu quả quản lý nghề cá. Các cơ quan quản lý cũng cần tích cực hỗ trợ doanh nghiệp trong các vụ kiện chống bán phá giá, chống trợ cấp từ Mỹ đối với tôm Việt Nam để có thể vượt qua các giai đoạn điều tra mới; đồng thời xem xét tăng quỹ xúc tiến thương mại cho các ngành xuất khẩu chủ lực, bao gồm thủy sản.
Kỳ vọng "đòn bẩy" chính sách
Năm 2026, Việt Nam đặt ra mục tiêu tăng trưởng 10%, đánh dấu Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới với tốc độ phát triển cao, buộc cả nền kinh tế phải bứt tốc để hoàn thành. Vì vậy, cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân đều kỳ vọng cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh sẽ đi vào thực chất hơn; Nhà nước tiếp tục ban hành các chính sách hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, cũng như mở rộng tiếp cận nguồn lực đất đai và tín dụng.
Phó Giám đốc Công ty TNHH Phước Thành II (Tây Ninh) Nguyễn Tuấn Khoa bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được hỗ trợ từ chính sách tín dụng nông nghiệp theo hướng thực chất hơn, sát hơn với đặc thù ngành, đặc biệt là các gói vốn trung và dài hạn với lãi suất hợp lý cho đầu tư vùng nguyên liệu, kho bãi và chế biến. Đồng thời, Nhà nước cần có sự linh hoạt trong điều hành ở từng thời điểm để doanh nghiệp chủ động tổ chức sản xuất theo chuỗi, nâng cao hiệu quả vận hành và thích ứng nhanh với biến động của thị trường.
Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cho rằng, năm 2026 được xem là thời điểm mở ra một giai đoạn mới đầy kỳ vọng, để tạo “đòn bẩy” cho các doanh nghiệp có thể bứt phá, Chính phủ cùng các bộ, ngành và địa phương cần thay đổi tư duy từ quản lý hành chính sang đồng hành, hỗ trợ và phục vụ kiến tạo; tiếp tục ban hành các chính sách hỗ trợ, cải cách thể chế kinh tế, cải thiện môi trường kinh doanh, tăng cường số hóa nhằm giảm thiểu chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Do gần 98% số doanh nghiệp Việt Nam là nhỏ và siêu nhỏ, các chính sách hỗ trợ cần được thiết kế linh hoạt, dễ tiếp cận, tập trung vào đào tạo nguồn nhân lực, chuyển đổi công nghệ, tiếp cận tín dụng và mở rộng thị trường. Đặc biệt, phải sớm nhận diện và giải quyết dứt điểm những chồng chéo của hệ thống pháp luật hiện hành nhằm củng cố niềm tin thị trường và tạo động lực để doanh nghiệp phục hồi và phát triển; duy trì những chương trình hành động để nuôi dưỡng doanh nghiệp, tạo “bệ đỡ” cho doanh nghiệp hoạt động, làm tiền đề hiện thực hóa mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động vào năm 2030 theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW.
Chúng ta đã có những nghị quyết đột phá, cơ chế đã mở, nhưng rõ ràng, để phát triển mạnh mẽ hay không trước tiên phụ thuộc lớn vào sự nỗ lực của bản thân các doanh nghiệp trong việc chuyển mình tái cấu trúc, đầu tư vào công nghệ, nâng cao năng lực quản trị, tận dụng hiệu quả các cơ hội do Nhà nước tạo ra. Bên cạnh đó, chúng ta cần phải xây dựng riêng một chiến lược dài hạn, khai thác hiệu quả các nguồn lực nội tại, cải tiến mô hình kinh doanh và tiên phong đẩy mạnh sự đổi mới sáng tạo, tham gia các lĩnh vực mới, chuyển đổi số, xanh; từng bước làm chủ công nghệ lõi, nhằm tiến sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
