Đây là một hình thức giao thông quan trọng được xem là “chia lửa” với hệ thống đường bộ đang quá tải, qua đó phát huy tiềm năng của hệ thống sông, rạch ở Thành phố Hồ Chí Minh sau sáp nhập.
Trong đó, tuyến buýt sông số 1 (Bạch Đằng-Linh Đông) đã được đưa vào khai thác từ năm 2017 và tiếp tục duy trì hoạt động ổn định, với lượng hành khách tăng đều qua các năm. Đối với tuyến buýt sông số 2 (Bạch Đằng-Lò Gốm), Sở Xây dựng cho hay, đơn vị đang phối hợp với nhà đầu tư chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai xây dựng và đưa vào vận hành trong giai đoạn 2026-2027, sau khi các dự án hạ tầng liên quan đang thi công trên tuyến hoàn thành.
Ông Nguyễn Kim Toản, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thường Nhật-đơn vị quản lý và khai thác tuyến buýt sông Bạch Đằng-Linh Đông chia sẻ: Sau 8 năm đưa vào khai thác, năm 2025 tuyến này phục vụ 820 nghìn hành khách được xem là nhảy vọt, tăng 100% lượng khách so với năm đầu đi vào vận hành, hình thành thói quen cho người dân thành phố sử dụng giao thông đường thủy.
“Điều này cho thấy nếu chúng ta quan tâm khai thác hệ thống đường thủy đúng cách sẽ mang lại giá trị về kinh tế, nhất là nâng cao giá trị cảnh quan sông nước cho Thành phố Hồ Chí Minh”, ông Toản nhìn nhận.
Song song đó, thành phố đang nghiên cứu, kêu gọi đầu tư theo hình thức đối tác công-tư PPP đối với các tuyến mới như: tuyến Bạch Đằng-Phú Mỹ Hưng, tuyến Bạch Đằng-Mũi Đèn Đỏ-SwanBay, tuyến Bạch Đằng-Rạch Chiếc-phân khu phía đông VinCity, tuyến Sông Vàm Thuật-kênh Tham Lương và tuyến kết nối với Thủ Dầu Một, nhằm từng bước hình thành mạng lưới giao thông đường thủy liên thông, kết nối trung tâm Thành phố với các khu đô thị mới và khu vực liên vùng.
Ngoài ra, Thành phố Hồ Chí Minh cũng đang rà soát quy hoạch hệ thống bến thủy nội địa, hoàn thiện cơ chế pháp lý, đầu tư hạ tầng kết nối và một số cơ chế, chính sách nhằm nâng cao hiệu quả khai thác vận tải hành khách công cộng bằng đường thủy trong thời gian tới.
Trước đó, tuyến Bạch Đằng-Côn Đảo, là tuyến vận tải hành khách cố định bằng đường thủy từ trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh ra đặc khu Côn Đảo được Sở Giao thông công chánh (nay là Sở Xây dựng) chấp thuận cho Công ty trách nhiệm hữu hạn Vận tải Hành khách Thành Thành Phát hoạt động tại Công văn số 356/SGTCC-QLĐT ngày 11/3/2025. Trong thời gian đầu khai thác, tuyến bước đầu đáp ứng nhu cầu đi lại và du lịch của người dân, tuy nhiên đến cuối tháng 8/2025 thì đơn vị vận hành tạm ngưng để nâng cấp phương tiện nhằm tăng sức chở.
Dự kiến tuyến này sẽ hoạt động trở lại vào đầu tháng 6 này bằng phương tiện Tàu Phú Quý Express 02 là tàu cao tốc hiện đại, sức chở lên đến 527 hành khách (so với 374 hành khách của phương tiện trước đây), góp phần nâng cao năng lực vận chuyển và chất lượng phục vụ hành khách.
Theo định hướng phát triển giao thông thủy của Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố đang tiếp tục nghiên cứu và triển khai nhiều tuyến giao thông thủy mới nhằm phát huy hiệu quả lợi thế sông nước, tăng cường kết nối liên vùng và thúc đẩy phát triển du lịch đường thủy.
Trong giai đoạn 2026-2030, thành phố dự kiến đưa vào khai thác thêm các tuyến buýt sông kết nối trung tâm với Phú Mỹ Hưng, Mũi Đèn Đỏ-SwanBay, Thủ Dầu Một (Bình Dương), đồng thời nghiên cứu các tuyến kết nối Củ Chi, Lái Thiêu, Cần Giờ, Long Sơn và Vũng Tàu nhằm hình thành mạng lưới vận tải thủy liên hoàn giữa các khu vực Thành phố Hồ Chí Minh.
Song song đó, thành phố sẽ tập trung nâng cấp hệ thống cảng, bến thủy như Bến Bạch Đằng, Hiệp Phước, các bến khu vực Nhà Bè và Cần Giờ; đầu tư các điểm dừng chân, dịch vụ du lịch ven sông; phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, văn hóa, ẩm thực và nghỉ dưỡng gắn với giao thông thủy nhằm nâng cao sức hút của loại hình du lịch đường sông.
Lãnh đạo Sở Xây dựng đánh giá: Định hướng lâu dài của thành phố là phát triển giao thông thủy không chỉ phục vụ vận tải hành khách, mà còn trở thành động lực phát triển du lịch, kinh tế ven sông và giảm áp lực cho hạ tầng giao thông đường bộ, qua đó từng bước hình thành hệ sinh thái giao thông-du lịch đường thủy hiện đại, bền vững và mang bản sắc riêng của Thành phố Hồ Chí Minh.
Thành phố Hồ Chí Minh sở hữu mạng lưới đường thủy nội địa (sông, kênh, rạch) với tổng chiều dài khoảng 1.450km, thuộc nhóm đô thị có hệ thống đường thủy dày đặc nhất cả nước. Hệ thống bao gồm các dòng sông lớn như Sài Gòn, Đồng Nai, Nhà Bè và Lòng Tàu, tạo tiềm năng to lớn cho việc phát triển vận tải hàng hóa và du lịch đường thủy.
