Mong mỏi của những người khuyết tật khi tham gia giao thông

Nước ta hiện có hơn năm triệu người khuyết tật (NKT) ở các dạng tật khác nhau, trong đó số lượng NKT hỏng cả hai chân như liệt bẩm sinh, bị thương trong chiến tranh, tai nạn lao động... chiếm một phần không nhỏ. Ðể tạo điều kiện giúp NKT vươn lên hòa nhập cuộc sống, cùng với các biện pháp giúp đỡ hiệu quả của các tổ chức Hội, các nhà hảo tâm, trong những năm qua Ðảng, Nhà nước ta đã đề ra nhiều chủ trương, biện pháp, kể cả hỗ trợ vốn giúp bộ phận NKT có điều kiện làm ăn, tự chủ  và hòa nhập cộng đồng. Ðến nay, đã có rất nhiều NKT xóa bỏ mặc cảm, tự ti vươn lên làm chủ các cơ sở sản xuất, không những mang lại cuộc sống ấm no hạnh phúc cho bản thân, mà họ còn tạo điều kiện giúp đỡ nhiều người cùng cảnh ngộ có công ăn việc làm ổn định.

Tuy nhiên, mới đây Nghị quyết 32 của Chính phủ ra ngày 29-6-2007 về một số giải pháp cấp bách nhằm kiềm chế tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông, tại phần 2 quy định: "Từ ngày 01 tháng 01 năm 2008,  đình chỉ lưu hành xe ô-tô đã hết hạn sử dụng, xe công nông, xe tự chế ba, bốn bánh. Trường hợp cố tình vi phạm sẽ bị tịch thu xử lý bán phế liệu, sung vào công quỹ". Thông tin này đã làm cho  những NKT  hoang mang, lo lắng, rồi đây họ sẽ đi lại giao lưu bạn bè, buôn bán làm ăn ra sao để tự nuôi mình và gia đình.

Anh Ðoàn Văn Thắng, ở 196 Minh Khai (Hà Nội) cho biết: Tôi bị bại liệt từ nhỏ, đi lại rất khó khăn, lớn lên được sự giúp đỡ của gia đình, bè bạn tôi mở cửa hàng sửa chữa đồng hồ cơ, nhưng khi cơ chế thị trường chuyển đổi, đồng hồ điện tử lấn chiếm thị trường đồng hồ cơ, tôi phải bỏ nghề. Ðể có việc làm nuôi bản thân, người vợ là bộ đội xuất ngũ luôn đau yếu và bốn con ăn học, gia đình phải dành dụm mua chiếc xe ba bánh gắn máy tự chế làm phương tiện đi lại, vận chuyển hàng hóa, nhưng nay nghe được thông báo này, gia đình chúng tôi rất lo lắng. Nếu dùng mãi loại xe lăn, xe lắc như hiện nay, chúng tôi cũng chỉ quanh quẩn nơi mình ở, không có điều kiện giao tiếp bạn bè và mỗi lần đi đến các tổ chức của NKT phải đi mất hàng tiếng đồng hồ rất mỏi tay.

Trong khi đó các điều kiện như đường ưu tiên, đường không có vật cản, xe buýt có chỗ dành riêng cho NKT ở nước ta chưa có, cho dù vấn đề này đã được các cơ quan chức năng đưa ra bàn luận nhưng đến nay vẫn chưa có kết quả.

Cũng như anh Thắng, chị Trần Bạch Yến, ở 25 ngõ Lương Sử B, phường Quốc Tử Giám, một phụ nữ sống độc thân, phương tiện duy nhất để chị kiếm sống là chiếc xe ba bánh gắn máy tự chế. Hằng ngày nắng cũng như mưa, cùng chiếc xe chị dong duổi trên đường nhận vận chuyển các loại mặt hàng nhẹ vừa với khả năng của mình để kiếm sống.

Chị bộc bạch: Hầu hết NKT chúng tôi đều cố gắng vươn lên để hòa nhập xã hội, chiếc xe không những là phương tiện mưu sinh mà còn để tự sinh hoạt cá nhân hằng ngày. Dẫu biết những chiếc xe ba bánh tự chế chưa được ai đứng ra kiểm định chất lượng về độ an toàn, nhưng với cuộc sống hiện nay nếu không cho phép sử dụng xe ba bánh tự chế, trong lúc các phương tiện công cộng lại chưa đáp ứng đủ nhu cầu, thì chúng tôi không chỉ bị "bó tay" mà còn bị "trói cả chân luôn". Ngoài giờ đi chở hàng, chị Yến luôn tranh thủ thời gian đến câu lạc bộ Khúc Hạo, trung tâm luyện tập sức khỏe cho NKT ở Hà Nội để giao lưu bạn bè và luyện tập thể thao.

Trao đổi với chúng tôi chung quanh vấn đề này, chị Dương Thị Vân, Phó Chủ tịch Hội NKT và anh Lưu Ðình Tú, thành viên của nhóm "Vì tương lai tươi sáng" của NKT Hà Nội, cùng các anh chị trong Hội NKT Hà Nội đều cho rằng: Chúng tôi rất ủng hộ Nghị quyết 32 của Chính phủ để bảo đảm an toàn giao thông, giảm thiểu tới mức tối đa tai nạn và những cái chết, thương tật không đáng có. Nhưng theo chúng tôi, hiện nay cả nước chưa có cơ sở nào sản xuất loại xe đặc chủng này cho NKT, các phương tiện giao thông ưu tiên cho đối tượng này cũng chưa thật  đầy đủ. Ðiển hình như các công trình công cộng chưa có đường dành riêng, xe buýt chưa có bậc lên xuống... tạo điều kiện thuận lợi nhất cho NKT.

Vì vậy, muốn thực hiện cho nghiêm Nghị quyết, chúng tôi đề nghị Nhà nước cần có chính sách phù hợp với điều kiện, nhu cầu giao lưu, làm ăn của NKT. Cụ thể cho phép thành lập cơ sở sản xuất xe ba, bốn bánh dành cho NKT; tổ chức các lớp học luật, thi lấy bằng lái xe cho NKT nếu đủ sức khỏe, khả năng điều khiển xe gắn máy và cử cán bộ kiểm tra, kiểm định chất lượng, mẫu mã các loại xe hiện nay các cơ sở sản xuất của NKT trong nước đang tự làm. Vấn đề này, các nước tiên tiến đã có cơ sở sản xuất loại xe đặc chủng cho NKT, nhưng giá khá cao so với thu nhập của NKT trong nước nên khó có khả năng mua.

Ðồng thời chúng tôi cũng kiến nghị, các cấp các ngành cần kiểm tra, kiểm soát và xử lý thật nghiêm những đối tượng lợi dụng danh nghĩa thương binh, NKT, dùng phương tiện của NKT vào việc chuyên chở hàng cồng kềnh gây cản trở giao thông, làm ảnh hưởng đến uy tín và quyền lợi của bộ phận những con người không may mắn. Phát hành một loại tem hoặc biển hiệu riêng biệt chỉ cấp cho các tổ chức hội của NKT, thương binh nặng, để các tổ chức này phát và quản lý nghiêm các đối tượng của mình khi sử dụng loại xe đặc chủng này tham gia giao thông.

Mặt khác, chúng tôi sẽ nhắc nhở anh chị em nghiêm chỉnh chấp hành luật an toàn giao thông. Có làm được như vậy, thì các chủ trương chính sách ưu đãi của Ðảng, Nhà nước đối với thương binh nặng, NKT mới thực sự có hiệu lực và tạo niềm tin cho NKT vươn lên hòa nhập cộng đồng, xã hội.

Ðể tìm hướng tháo gỡ vướng mắc và giúp NKT có điều kiện sử dụng loại xe đặc chủng này đi lại, giao lưu xã hội,  Thượng tá Trần Sơn Hà, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông (C26) cho biết: Việc đăng ký xe cho NKT sẽ được thực hiện theo Thông tư 01.

Tuy nhiên, vấn đề cần giải quyết hiện nay là làm sao để những NKT có thể lưu thông loại xe đặc thù của họ trên đường. Theo tôi phải giải quyết thấu đáo hai vấn đề: Bộ Giao thông sẽ công nhận đăng kiểm của xe ba bánh theo những tiêu chuẩn nào mới được phép lưu hành, và quy định đối với những NKT này về sức khỏe như thế nào mới đủ điều kiện để điều khiển loại xe này khi tham gia giao thông.

Hiện nay Cục CSGT đã tham mưu với Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công an thời gian tới phối hợp Bộ Giao thông vận tải, Bộ Y tế bàn và ra thông tư giải quyết, tạo điều kiện cho NKT có cơ hội và điều kiện tham gia giao thông.