Số liệu thống kê của các cơ quan chức năng cho thấy, cả nước hiện có gần 30.000 trang trại sản xuất thực phẩm, trong đó có 11 nghìn trang trại chăn nuôi, gần 9.000 trang trại trồng trọt và hơn 5.000 trang trại nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, số trang trại đạt tiêu chuẩn sản xuất sạch (GAP) chỉ chiếm số lượng chưa đến 10%.
Theo Tiến sĩ (TS) Nguyễn Thị Hồng Minh, Trưởng ban Vận động thành lập Hiệp hội thực phẩm minh bạch, trước yêu cầu lớn về thực phẩm sạch, trên kệ hàng của nhiều cửa hàng tiện ích và các siêu thị xuất hiện những sản phẩm có gắn nhãn sạch, nhãn GAP, nhưng người tiêu dùng vẫn rất phân vân về các nhãn hàng này khi có không ít thông tin trên báo chí, mạng xã hội về việc đối phó trong thực hiện, cũng như việc cấp chứng nhận GAP. “Chúng ta đang rơi vào vòng xoáy của thực phẩm bẩn. Chúng ta có nhiều mô hình, nhiều doanh nghiệp sản xuất thực phẩm an toàn được ngành chức năng chứng nhận, tuy nhiên người tiêu dùng vẫn thiếu thông tin nên các sản phẩm an toàn rất khó tiêu thụ, ảnh hưởng ngược lại tới sản xuất. Mục đích của việc thành lập Hiệp hội thực phẩm minh bạch để liên kết các mô hình sản xuất thực phẩm sạch lại với nhau, nhằm tạo sức mạnh cạnh tranh với thực phẩm bẩn. Nguyên tắc hoạt động của Hội là công khai, minh bạch thông tin để người tiêu dùng an tâm sử dụng sản phẩm, tạo đầu ra cho người sản xuất, từ đó người sản xuất có thể tiếp tục phát triển, mở rộng sản xuất. Chúng tôi kêu gọi bà con nông dân, các đơn vị sản xuất thực phẩm sạch cùng tham gia để tạo sức mạnh đẩy lùi thực phẩm bẩn”, TS Hồng Minh nhấn mạnh.
Chuyên gia an toàn thực phẩm Vũ Thế Thành cũng cho rằng, hiện có khoảng 56% số người tiêu dùng đi tìm yếu tố minh bạch các sản phẩm thực phẩm sử dụng. Minh bạch có nghĩa là trách nhiệm, không che giấu, lập lờ để từ đó xây dựng lòng tin của khách hàng. Minh bạch thông tin là sự tự nguyện cung cấp thêm thông tin về sản phẩm, như việc truy xuất nguồn gốc, thành phần, chất lượng sản phẩm… Còn quy định là yêu cầu của pháp luật mà các cơ sở phải đáp ứng được với từng loại sản phẩm.
Chị Phương Thảo, đại diện một công ty chuyên sản xuất thực phẩm hữu cơ tại TP Hồ Chí Minh, bộc bạch: “Dù tham gia lĩnh vực kinh doanh sản phẩm sạch đã lâu, nhưng chúng tôi cũng không dám mở rộng cửa hàng. Mặc dù biết là càng mở rộng chuỗi cửa hàng thì doanh số bán tăng lên, sản lượng tăng lên sẽ giảm được chi phí sản xuất, nhưng việc tìm đối tác để mở rộng sản xuất là vô cùng khó khăn, bởi vì nếu làm không cẩn trọng, sản phẩm mang thương hiệu có thể bị trộn với hàng kém chất lượng, ảnh hưởng tới thương hiệu và uy tín của đơn vị. Sản phẩm hữu cơ được sản xuất theo phương pháp sinh học, không dùng hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc kích thích tăng trưởng, giống biến đổi gien,... cho nên sản phẩm nông nghiệp hữu cơ thường đắt gấp đôi, thậm chí gấp ba, bốn lần so với nông sản bình thường. Do đó, để người tiêu dùng tin tưởng sản phẩm, đơn vị đã sử dụng phần mềm truy xuất nguồn gốc. Theo đó, thực phẩm sẽ có mã code, khách hàng chỉ việc sử dụng điện thoại thông minh là có thể có được đầy đủ thông tin về sản phẩm, như loại rau, quy trình trồng và thu hoạch, vận chuyển và đóng gói...”.
Để thoát khỏi vòng xoáy của thực phẩm bẩn, các chuyên gia nông nghiệp lưu ý người sản xuất cần liên kết lại để phát triển thị trường thực phẩm sạch. Minh bạch trong sản xuất thực phẩm liên quan đến nhiều lĩnh vực, như: Đạo đức, kiến thức, kỹ thuật, khoa học… Khi người tiêu dùng biết chính xác nguồn gốc xuất xứ sản phẩm đó ở đâu thì sẽ rất yên tâm, bởi khi có sự cố xảy ra cơ quan chức năng sẽ dễ dàng truy tìm “thủ phạm” để xử lý. Do đó, minh bạch đối với thực phẩm an toàn là rất cần thiết.
Hiện nay, TP Hồ Chí Minh đã xây dựng được 17 sản phẩm quản lý theo “chuỗi thực phẩm an toàn” với tổng sản lượng 45.407 tấn/năm. Thành phố cũng tổ chức ký kết với các tỉnh, thành phố có sản phẩm đưa về thành phố tiêu thụ về việc phối hợp kiểm soát chất lượng an toàn thực phẩm. Trong những năm qua, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) thành phố đã hỗ trợ, phối hợp để chứng nhận cho hơn 800 tổ chức, cá nhân sản xuất rau, gần 750 trang trại, hộ sản xuất heo đạt tiêu chuẩn VietGAP. Ngoài ra, nhằm hỗ trợ cho các tổ chức, cá nhân công bố thông tin sản phẩm an toàn đến người tiêu dùng, Trung tâm tư vấn hỗ trợ nông nghiệp thuộc Sở NN&PTNT thành phố cũng đã giúp xây dựng 157 logo, bao bì nhãn hiệu, kết hợp xây dựng website.
Giám đốc Sở NN&PTNT thành phố Nguyễn Phước Trung cho biết, sẽ tiếp tục tăng cường các hoạt động kiểm tra, thanh tra và xử lý nghiêm với mọi hành vi sai trái trong sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm. Thông tin đầy đủ, kịp thời các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm không bảo đảm cho người dân biết và từ chối sử dụng. Tăng cường năng lực để kiểm soát chặt chẽ nguồn thực phẩm nhập vào thành phố qua các cửa ngõ, tại các chợ đầu mối. Kiểm soát nguồn thực phẩm được sản xuất, chế biến và kinh doanh trên địa bàn để ngăn chặn thực phẩm không bảo đảm chất lượng đưa ra tiêu thụ trên thị trường.
Thành phố cũng sẽ tiếp tục triển khai thực hiện “chuỗi thực phẩm an toàn” để cung cấp cho người dân các loại nông sản, thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm an toàn. Các cơ quan quản lý an toàn thực phẩm tại TP Hồ Chí Minh luôn sẵn sàng hợp tác với Hiệp hội thực phẩm minh bạch trong tương lai, nhằm thông tin hỗ trợ định hướng các nhà sản xuất xây dựng, phát triển sản xuất thực phẩm an toàn…
