Máy biến áp siêu cao áp 500kV "made in Vietnam" - niềm tự hào của Cơ khí Ðiện lực Việt Nam

Năm 2003, sau khi chiếc MBA 220kV đầu tiên do EEMC chế tạo được lắp đặt và vận hành an toàn, hiệu quả tại Trạm biến áp 220kV Sóc Sơn, có người đã cho rằng, đây là thành tựu cao nhất của ngành cơ khí điện lực nước ta. Nhưng ý tưởng nghiên cứu và chế tạo MBA 500kV được lãnh đạo EEMC nâng lên thành chủ trương và chỉ đạo quyết liệt. Nghị quyết Ðại hội Ðảng bộ công ty nhiệm kỳ 2005 - 2010, định hướng sản xuất kinh doanh và các hoạt động xuyên suốt những năm qua của công ty, kể cả khi doanh nghiệp chuyển hoạt động sang mô hình công ty cổ phần vẫn kiên định mục tiêu tập trung mọi nguồn lực để chế tạo bằng được MBA 500kV - 3 x 150 nghìn kVA.

Khi đề án nghiên cứu chế tạo MBA 500kV triển khai vẫn còn có người nghi ngại, bởi chúng ta thiếu đủ mọi thứ, trong đó quan trọng nhất là thiếu vốn để đầu tư vì thiếu năng lực thiết kế MBA siêu cao áp, mặt khác ngay cả các quốc gia có tiềm lực kinh tế mạnh ở khu vực Ðông-Nam Á như Thái-lan, Xin-ga-po, Ma-lai-xi-a, Phi-li-pin... cũng chưa có nước nào chế tạo được MBA 500kV. Chỉ riêng tiền đầu tư để sản xuất một MBA loại này đã tiêu tốn khoảng 150 tỷ đồng, đấy là chưa kể vốn đầu tư ban đầu cho nâng cấp nhà xưởng, dây chuyền thiết bị, công nghệ, kinh phí cho nghiên cứu, thiết kế và đào tạo nguồn nhân lực. Bên cạnh đó còn phải tính tới việc sản phẩm làm ra phải bảo đảm vận hành an toàn trong điều kiện môi trường nhiệt đới ẩm và cả khi nhiệt độ cao do biến đổi khí hậu. Một đòi hỏi khác không kém phần quan trọng đó là sản phẩm đưa vào vận hành phải đạt tuổi thọ hơn 30 năm...

Ðộng lực để CBCNV công ty mạnh dạn nghiên cứu, sản xuất MBA 500kV chính là từ năm 2000 đến nay, vượt qua nhiều khó khăn, công ty đã chế tạo thành công các loại MBA 110kV và 220kV, vận hành an toàn tại các địa phương trong cả nước. Ðặc biệt là từ năm 2005, công ty đã cử một đội ngũ kỹ sư, lao động giỏi trực tiếp sửa chữa thành công bốn tổ MBA của Nhà máy Thủy điện Ya Ly và nhiều tổ máy 500kV ở Ðà Nẵng, Hòa Bình... trong hệ thống lưới điện 500kV của nước ta. Mặt khác, theo Quy hoạch phát triển điện lực VI có tính đến năm 2020, thì dự báo nhu cầu sử dụng điện sẽ tăng khoảng từ 17 đến 20%/năm và để đáp ứng nhu cầu đó, hệ thống lưới điện quốc gia cần phải xây dựng tới 93 trạm biến áp 500kV.

Quyết tâm của cán bộ, công nhân EEMC đã nhận được sự ủng hộ, động viên to lớn của Tập đoàn Ðiện lực Việt Nam, Bộ Công thương, Bộ Khoa học và Công nghệ và Chính phủ khi công trình 'Chế tạo MBA 500kV-3 x 150 nghìn kVA đầu tiên tại Việt Nam' của công ty được công nhận là đề tài - sản phẩm trọng điểm của ngành điện và của quốc gia. Hàng loạt giải pháp đồng bộ được gấp rút triển khai, bao gồm: Hoàn thiện hồ sơ thiết kế, quy trình công nghệ, danh mục các tài liệu nghiên cứu của Ðề tài khoa học cấp nhà nước về chế tạo MBA 500kV; cử nhiều đoàn công tác sang nước ngoài để học tập, trao đổi kinh nghiệm sản xuất và mua phần mềm thiết kế chế tạo MBA, cũng như thuê chuyên gia tư vấn và lựa chọn đối tác cung cấp dây chuyền thiết bị máy móc, vật tư nguyên liệu phục vụ cho sản xuất; đồng thời, tranh thủ sự ủng hộ của Bộ Công thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, Tập đoàn Ðiện lực Việt Nam và các ngân hàng tài chính, thương mại để thu xếp nguồn vốn.

Ðể tập trung phục vụ đề án, công ty đã thành lập Hội đồng Nghiên cứu chế tạo sản phẩm đứng đầu là Tổng Giám đốc công ty Trần Văn Quang; Kỹ sư Nguyễn Ðức Công - Phó giám đốc công ty được giao làm Chủ nhiệm đề tài; các thành viên Hội đồng còn có các kỹ sư dày dạn kinh nghiệm, đã từng chủ trì nghiên cứu, thiết kế, chế tạo thành công MBA 125 nghìn kVA - 220 kV như kỹ sư Trần Hữu Ánh - Trưởng phòng Kỹ thuật, Kiểm soát thiết kế; kỹ sư Nguyễn Quang Tuệ - Thiết kế điện từ; kỹ sư Nguyễn Ðình Ðoàn - Phó trưởng phòng Kỹ thuật, thiết kế cơ nhiệt, đồ gá; đặc biệt là kỹ sư, Anh hùng Lao động Nguyễn Thị Nguyệt với vai trò là thiết kế chính. Bên cạnh đó, công ty cũng đã tổ chức, sắp xếp lại nhân sự các Xưởng Biến áp truyền tải; Xưởng Cơ khí; Xưởng Khí cụ điện và Tự động hóa; Xưởng Cáp nhôm; Phòng Kỹ thuật; Phòng KCS... bảo đảm sự phối hợp đồng bộ, hiệu quả trong các dây chuyền sản xuất.

Sau ba năm triển khai thực hiện công trình, với tinh thần trách nhiệm và quyết tâm cao, cán bộ, công nhân EEMC đã thiết kế và chế tạo thành công MBA 500kV đầu tiên tại Việt Nam, chiếc MBA siêu cao áp 500kV đã được Phòng Thí nghiệm điện Quốc gia thử nghiệm đạt tiêu chuẩn quốc tế IEC.

Công trình chế tạo MBA 500kV là đề tài nghiên cứu khoa học công nghệ cấp nhà nước được công ty triển khai thực hiện thành công lần đầu tại Việt Nam, cũng là công trình, đề tài - sản phẩm trọng điểm của ngành điện và của Quốc gia. Chính vì lẽ đó, việc chế tạo thành công MBA 500kV đầu tiên này có một ý nghĩa chiến lược vô cùng quan trọng trong thời kỳ thực hiện sự nghiệp CNH, HÐH đất nước. Thành công này đã khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế và các nước trong khu vực trong lĩnh vực cơ khí chế tạo thiết bị điện, là mốc son đánh dấu sự phát triển, tiến bộ của nền công nghiệp Việt Nam. Công trình, đề tài thành công tạo điều kiện cho ngành điện chủ động trong việc xây dựng mở rộng, phát triển hệ thống lưới điện truyền tải 500kV quốc gia, giúp Nhà nước giảm được ngoại tệ nhập khẩu mang lại hiệu quả kinh tế, xã hội to lớn.

Ðối với EEMC, thành công của việc nghiên cứu, thiết kế, chế tạo MBA 500kV là mốc son đánh dấu bước đột phá và thành công mới trong sản xuất kinh doanh, là kết quả của sự định hướng đúng, của sự đầu tư có trọng điểm và đạt hiệu quả cao của công ty trong những năm đổi mới gần đây. Công trình, đề tài thành công là kết quả của sự đoàn kết, dân chủ, nhất trí cao của tập thể lãnh đạo CBCNV lao động trong toàn công ty; tạo điều kiện cho CBCNV lao động đúc rút những kinh nghiệm quý về quản lý, kỹ thuật, về chế tạo sản phẩm mới có chất lượng cao; góp phần tạo thêm việc làm, tăng thu nhập, bảo đảm ổn định đời sống cho người lao động.