Dự án tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía bắc sử dụng vốn ODA không hoàn lại do Chính phủ Nhật Bản tài trợ thông qua Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), được Trung tâm Khuyến nông quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) thực hiện trong thời gian 4 năm từ tháng 4/2022 đến tháng 4/2026.
Dự án được triển khai ở các địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên, Ninh Bình, Bắc Ninh và Sơn La với mục tiêu tăng lợi nhuận cây trồng an toàn và mở rộng thêm các kênh bán hàng cho hợp tác xã. Đồng thời, hướng tới nâng cao năng lực và hỗ trợ 70 hợp tác xã nông nghiệp nhằm thúc đẩy sản xuất an toàn, nâng cao năng lực quản lý chất lượng, mở rộng thị trường tiêu thụ.
Sau 4 năm triển khai, dự án góp phần thúc đẩy sản xuất nông nghiệp theo hướng an toàn, bền vững và giá trị gia tăng; đồng thời chú trọng tăng cường liên kết chuỗi giá trị, tổ chức các hoạt động kết nối giữa người sản xuất với thị trường. Hơn nữa, việc xây dựng kế hoạch sản xuất dựa trên nhu cầu thị trường và thu thập phản hồi từ khách hàng đã trở thành quy phạm của các hợp tác xã; nhiều hợp tác xã chủ động đa dạng hóa kênh bán hàng dựa trên khảo sát thị trường, ứng dụng công nghệ số, bán hàng trực tuyến, xây dựng thương hiệu và mở rộng mạng lưới sản xuất.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Hải Phòng Lương Thị Kiểm cho biết: “Quá trình triển khai dự án, thành phố đã tổ chức 10 lớp tập huấn chuyên sâu cho các hợp tác xã về marketing và GAP, góp phần nâng cao năng lực cán bộ khuyến nông, hợp tác xã và nông dân. Đặc biệt, dự án đã hỗ trợ các hợp tác xã chuyển từ sản xuất theo thói quen sang theo nhu cầu thị trường. Trong đó, 10 hợp tác xã thực hiện dự án được hướng dẫn khảo sát thị trường, xây dựng kế hoạch sản xuất và tiếp thị sản phẩm.
Ngoài ra, các mô hình trình diễn áp dụng GAP được triển khai hiệu quả, giúp nông dân tiếp cận trực quan các quy trình sản xuất an toàn. Nhiều hợp tác xã chủ động nâng cấp, đầu tư trang thiết bị phục vụ thu hoạch, sơ chế, kiểm soát an toàn thực phẩm và xây dựng hệ thống nhận diện sản phẩm như bao bì, nhãn mác, góp phần nâng cao giá trị thương mại. Hiệu quả kinh tế của người sản xuất được cải thiện rõ rệt, mối liên kết giữa sản xuất-tiêu thụ-thị trường được củng cố”.
Tại kỳ họp lần thứ 4 nhằm đánh giá kết quả triển khai và thảo luận định hướng nhân rộng các mô hình hiệu quả trong thời gian tới, Phó Trưởng đại diện Văn phòng JICA tại Việt Nam Fukuda Chihiro nhận xét, kết quả khảo sát cuối kỳ của dự án cho thấy nhiều chỉ tiêu đã đạt và vượt mục tiêu đề ra. Trong đó, lợi nhuận tăng 14,1%, hợp tác xã mở rộng thêm các kênh bán hàng đạt 71,8%, cao hơn mục tiêu ban đầu là 50%, diện tích áp dụng GAP cơ bản và VietGAP tăng 44,4%. Kết quả này đã phản ánh dự án giúp thay đổi tư duy sản xuất theo hướng “trồng để bán”, từ đó các hợp tác xã, nông dân chủ động hơn khâu tiêu thụ.
Theo Trung tâm Khuyến nông quốc gia, sau những thành công đó, các địa phương đang có kế hoạch tăng diện tích sản xuất an toàn, doanh số bán hàng và tiếp cận thị trường. Trong đó, tỉnh Sơn La đặt mục tiêu tăng 30% diện tích áp dụng GAP trong 3 năm khi dự án hoàn thành; thành phố Hải Phòng tăng 25% diện tích sản xuất an toàn vào năm 2029; các tỉnh Hưng Yên và Ninh Bình mở rộng diện tích GAP từ 10 đến 15%...
Bà Lương Thị Kiểm thông tin, giai đoạn tới, Hải Phòng tiếp tục mở rộng mô hình chuỗi giá trị cây trồng an toàn, lấy hợp tác xã làm trung tâm, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường và tiêu chuẩn chất lượng. Trên cơ sở đó sẽ nhân rộng các mô hình hiệu quả, mở rộng phạm vi áp dụng GAP trong sản xuất; tăng cường hỗ trợ nâng cao năng lực cho các hợp tác xã về kỹ thuật, quản trị, xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại để trở thành cầu nối giữa nhà nước, nông dân và thị trường; đẩy mạnh liên kết chuỗi, kết nối doanh nghiệp với hợp tác xã và nông dân nhằm ổn định đầu ra sản phẩm.
Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia Lê Quốc Thanh cho biết: “Kết quả của dự án đã nâng cao năng lực sản xuất an toàn của các hợp tác xã và hình thành những chuỗi giá trị nông sản, tăng thu nhập cho người dân. Thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục phối hợp các địa phương tập huấn, tổ chức diễn đàn khuyến nông, các hoạt động chia sẻ kinh nghiệm nhằm nhân rộng mô hình”.