Lúa chết do nông dân không tuân thủ lịch thời vụ

ND - Ngày 25-11, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN và PTNT) huyện An Minh (Kiên Giang) cho biết, việc gần hai nghìn ha lúa cấy trên đất nuôi tôm của huyện bị chết, ngoài thời tiết không thuận lợi, nguyên nhân khác là nông dân không tuân thủ đúng lịch thời vụ.

Vụ mùa năm nay, huyện An Minh có hơn 31 nghìn ha tôm - lúa, trong đó 30.532 ha lúa lắp vụ trên nền đất nuôi tôm. Ngoài diện tích hơn 1.500 ha đất do độ mặn cao chỉ có thể nuôi thủy sản, thì hiện nay dọc các xã tuyến biển gồm: Thuận Hòa, Tân Thạnh, Ðông Thạnh, Ðông Hưng A, Vân Khánh Ðông, Vân Khánh và Vân Khánh Tây có 1.870 ha lúa bị nhiễm mặn, trong đó 695,3 ha thiệt hại 30 đến 50% năng suất.

Diện tích lúa bị nhiễm mặn nhiều nhất là xã Vân Khánh với 659 ha, xã Vân Khánh Ðông 624 ha và xã Ðông Hưng A là 509 ha. Theo điều tra của Phòng NN và PTNT huyện An Minh, hầu hết diện tích này thiệt hại hơn 50% năng suất. Phó Chủ tịch UBND xã Vân Khánh Trần Minh Ðấu cho biết, tổng diện tích lúa nhiễm mặn có nguy cơ mất trắng của xã gần 200 ha. Theo đồng chí Ðấu, nguyên nhân khiến diện tích lúa bị nhiễm mặn lớn trong vùng là do thời tiết biến động mưa nắng không theo chu kỳ. Ở thời điểm nuôi tôm, mưa rất nhiều, nhưng đến lúc nông dân rửa mặn để trồng lúa thì lượng mưa lại rất ít. Hơn nữa, cả tuyến ven biển do đất bị ngấm mặn từ đầu vụ nên độ mặn còn đọng ở sâu trong đất và do tác động của nắng nóng kéo dài nên nồng độ mặn tăng cao, bộ rễ lúa không bám được, bị thối, lá ngả mầu rồi chết. Mặt khác, nước mặn năm nay về sớm, đến thời điểm này, nước dưới kênh rạch đã mặn nên không thể tháo nước ra để lấy nguồn nước dưới sông thay thế như những năm trước.

Anh Phạm Văn Vũ ở ấp Kim Quy B, xã Vân Khánh có một ha lúa mất trắng cho biết: Từ năm 2006 trở về trước, lúa của các hộ lân cận đến mùa thu hoạch hộ nào thấp nhất cũng đạt 20 giạ/công. Từ năm 2007 trở lại đây, lúa thường xuyên bị nhiễm mặn, năm nay anh Vũ quyết tâm rửa mặn sớm hơn một tháng nhưng khi cấy xuống lúa cũng không sống nổi. "Khu vực bị thiệt hại của huyện An Minh chủ yếu từ kênh Chống Mỹ trở ra biển dọc theo tuyến đê Canh Nông. Ðê Canh Nông là con đê được xây dựng phía trong đê biển (còn gọi là đê Quốc Phòng), bên ngoài đê biển còn có rừng phòng hộ, do đó nói đê xuống cấp khiến nước biển vào sâu trong đất liền là thiếu chính xác", kỹ sư Võ Hoàng Việt giải thích.

Theo kỹ sư Võ Hoàng Việt, Phòng NN và PTNT huyện, nguyên tắc cơ bản trong phương thức luân canh tôm - lúa là chất hữu cơ còn đọng lại từ vụ tôm sẽ góp phần làm tăng độ màu mỡ của đất phục vụ cho vụ lúa tiếp theo. Trái lại, vụ lúa sau khi thu hoạch cũng sẽ để lại nhiều chất dinh dưỡng trong đất tạo điều kiện sinh thái thuận lợi cho vụ tôm. Năm nay là năm sản lượng tôm nuôi trúng lớn, năng suất bình quân lên tới khoảng hơn 250 kg/ha, thu nhập từ 40 đến 50 triệu đồng/ha sau khi trừ chi phí. Theo lịch thời vụ, đến thời điểm cuối tháng 7-2009, nông dân phải dứt điểm thu hoạch tôm, chuẩn bị phơi rửa mặn cho đất để chuẩn bị cho vụ lúa, song nhiều hộ nông dân do chạy theo lợi ích trước mắt đã cố tình nán lại thả thêm tôm giống, giữ nước mặn trong ruộng nên dẫn đến tình trạng đất bị nhiễm mặn quá cao khiến lúa bị ngộ độc hữu cơ và chết. Nếu nói lượng mưa năm nay ít, mùa mưa kết thúc sớm cũng rất khó thuyết phục. Bằng chứng là toàn bộ diện tích lúa phía trong Quốc lộ 63 (chiếm hơn một phần hai tổng diện tích canh tác của toàn huyện) đều phát triển rất tốt, dự báo cho một vụ mùa bội thu. Năm 2008, diện tích thiệt hại theo kiểu này hơn 2.000 ha, năm nay chỉ còn gần 1.900 ha là đã giảm khá nhiều. Sở dĩ giảm được thiệt hại là do cơ quan chức năng đã ra sức vận động, thuyết phục bà con chấp hành tốt lịch thời vụ. Ðể tránh thiệt hại cho những năm tới, nông dân cần tuyệt đối chấp hành đúng lịch thời vụ, dành thời gian phơi rửa mặn cho đất thỏa đáng, không nên vì lợi ích trước mắt mà làm thiệt hại về lâu dài. Hiện nay, một số khu vực từ trước đến giờ chỉ thuần nuôi trồng thủy sản, nay thấy hiệu quả từ mô hình luân canh tôm - lúa bà con nông dân đã rục rịch chuyển đổi làm theo, điều đó khẳng định mô hình luân canh tôm - lúa thật sự thích hợp thổ nhưỡng của vùng đất này và là mô hình sản xuất có hiệu quả kinh tế cao.

Trước mắt, để khắc phục tình trạng lúa bị nhiễm mặn và ngộ độc hữu cơ, nông dân phải tranh thủ những trận mưa cuối mùa để thay nước làm giảm độ mặn, tuyệt đối không để ruộng lúa bị khô cạn. Hiện trạng cây lúa đang bị suy yếu, vì vậy trước mắt nên sử dụng một số loại phân bón qua lá như Ðại Nông 3, K-Hunmat, King... để giúp cây lúa phục hồi nhanh. Bên cạnh đó, cần cung cấp thêm phân lân dạng bột để kích thích lúa tăng khả năng ra rễ mới. Sau vài ngày nếu thấy cây lúa đã ra rễ nhiều thì tiến hành bón phân hỗn hợp. "Hiện nay Phòng NN và PTNT huyện An Minh đã cho thống kê thiệt hại để báo cáo cấp trên xin ý kiến chỉ đạo một số biện pháp trợ giúp khẩn cấp cho nông dân. Song bản thân từng hộ nông dân cũng cần phải nâng cao ý thức chấp hành tốt lịch thời vụ và hướng dẫn kỹ thuật của ngành chức năng, không nên quá trông chờ vào sự giúp đỡ của Nhà nước trong những trường hợp như thế này. Kỹ sư Võ Hoàng Việt phân tích nguyên nhân, những năm trước, khi mới có chủ trương chuyển đổi từ mô hình trồng lúa sang mô hình lúa - tôm, nhiều hộ dân vì lợi nhuận, vác cuốc phá đập ngăn mặn để xả nước mặn vào ruộng, nay hậu quả đã rõ, bà con không nên lập lại sai lầm lần nữa".

VIỆT TIẾN