Việc làm sống dậy những giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Đồng Nai không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc truyền thống mà còn mở ra hướng phát triển du lịch bền vững. Những lễ hội dân gian, làn điệu dân ca, điệu múa cồng chiêng, nghề thủ công truyền thống hay phong độc đáo… chính là “tài sản vô giá” thu hút du khách. Khi các giá trị ấy được khôi phục và phát huy đúng cách, du lịch cộng đồng sẽ trở nên hấp dẫn hơn, mang lại sinh kế cho người dân địa phương.
Thông qua các hoạt động này sẽ góp phần nâng cao ý thức gìn giữ văn hóa trong cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ. Gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch không chỉ tạo động lực kinh tế mà còn góp phần lan tỏa hình ảnh đa dạng, giàu bản sắc của các dân tộc Việt Nam đến với bạn bè trong và ngoài nước
Ông Nguyễn Khắc Vĩnh, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Nai cho biết, Ngoài các di tích lịch sử, Đồng Nai có các lễ hội truyền thống như: Lễ hội Cầu mưa; Lễ hội Mừng lúa mới, Lễ hội Cầu bông… của người Xtiêng, M’nông. Nhằm làm tốt công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn tỉnh, chúng tôi đang tăng cường tuyên truyền cho nhân dân hiểu được giá trị to lớn của các di sản văn hóa phi vật thể để mọi người cùng tham gia trao truyền, bảo tồn, lưu giữ và phát huy được giá trị của di sản.
Ông Trần Văn Phương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thọ Sơn, tỉnh Đồng Nai cho biết: Nhằm góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của người M’nông trên địa bàn, chúng tôi đã duy trì Lễ hội Kết bạn cộng đồng của người M’nông giữa thôn Sơn Hòa và thôn Sơn Tùng. Trong khuôn khổ lễ hội, nhiều giá trị truyền thống được giữ gìn như: múa, hát dân gian của người M’nông; dệt thổ cẩm, nghề nấu rượu cần hay múa cồng chiêng…
Để chuẩn bị cho phần lễ, già làng cùng trai tráng chuẩn bị các lễ vật cúng thần linh rất chu đáo. Tại khu vực bàn lễ, các lễ vật truyền thống như lợn, gà, cơm lam, rượu cần được bày chung quanh cây nêu.
Trong phần lễ, 2 thôn cử ra 2 người đại diện là già làng cùng tiến hành các nghi lễ cúng tế thần linh cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Đây cũng là dịp để cầu mong cho cộng đồng thôn, sóc mạnh khỏe; hóa giải mọi mâu thuẫn, đoàn kết cùng nhau chống lại thiên tai, địch họa đe dọa sự tồn vong của cộng đồng.
Già làng Điểu Men, thôn Sơn Hòa, xã Thọ Sơn, tỉnh Đồng Nai cho biết: “Trước đây lễ hội kết bạn được tổ chức luân phiên hằng năm vào dịp dân làng thu hoạch xong mùa màng. Đây là dịp để người dân quây quần bên nhau để chia vui thành quả sau một năm lao động”
Bà An Đê ở thôn Sơn Hòa, xã Thọ Sơn, tỉnh Đồng Nai là một trong những nghệ nhân dệt thổ cẩm của người M’nông. Cứ mỗi dịp Lễ Kết bạn cộng đồng, bà đem nhiều sản phẩm thổ cẩm truyền thống đến không gian lễ hội để giới thiệu với du khách thập phương. “Chúng tôi là thế hệ đi trước và rất tâm huyết gìn giữ nét đẹp truyền thống của dân tộc M’nông. Đây là dịp để chúng tôi giới thiệu những giá trị văn hóa truyền thống, nhất là các sản phẩm thổ cẩm và nghề đan lát đến bà con xa gần”, bà An Đê tự hào nói.
Với mục tiêu phục dựng lễ hội truyền thống là cách hiệu quả để bảo tồn bản sắc văn hóa và thúc đẩy du lịch cộng đồng, tạo nguồn thu nhập cho người dân, xã Tân Hưng, tỉnh Đồng Nai vừa phục dựng thành công Lễ hội Mừng lúa mới của người Xtiêng. Thông qua lễ hội, đồng bào nơi đây cảm ơn đất trời sau vụ mùa bội thu; tăng cường gắn kết cộng đồng, trao đổi kinh nghiệm sản xuất và nhất là lưu truyền giá trị truyền thống thế hệ trẻ.
Sau phần lễ là phần hội với âm thanh rộn rã của hội thi giã gạo của đồng bào Xtiêng. Bà Thị Mương ở ấp Bù Dinh, xã Tân Hưng chia sẻ: “Giã gạo là việc quen thuộc của đồng bào Xtiêng. Nay được thi, được vui cùng cả ấp, ai cũng phấn khởi. Lễ hội mừng lúa mới là ngày vui nhất trong năm".
Trong không gian lễ hội, bà con và du khách thập phương được thưởng thức các tiết mục văn nghệ bằng tiếng Xtiêng, trình diễn cồng chiêng và biểu diễn trang phục truyền thống đã tạo nên không gian sôi động. Anh Đỗ Văn Duyên, một du khách đến từ xã Long Tân, tỉnh Đồng Nai cho biết: Những điệu múa mô phỏng lao động, những bài hát dân gian và phần trình diễn thổ cẩm của các nghệ nhân trẻ không chỉ mang lại sức sống mới cho lễ hội mà còn góp phần giới thiệu nét đẹp văn hóa đặc trưng của đồng bào Xtiêng. Sự góp mặt của lực lượng thanh thiếu niên trong nhiều tiết mục cho thấy sự tiếp nối mạnh mẽ của bản sắc văn hóa trong cộng đồng.
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Tân Hưng Mạc Đình Huấn khẳng định: “Lễ hội Mừng lúa mới gắn liền với cồng chiêng chính là biểu tượng văn hóa được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đây không chỉ là nghi lễ cầu cho mùa màng tươi tốt, mưa thuận gió hòa, mà còn là dịp để cộng đồng thắt chặt đoàn kết, chia sẻ kinh nghiệm làm ăn và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống. Thông qua hoạt động này, chúng tôi mong muốn đồng bào nơi đây tiếp tục phát huy các giá trị văn hóa Xtiêng, coi đây là nền tảng quan trọng trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở và quảng bá hình ảnh Tân Hưng thông qua các hoạt động du lịch cộng đồng.
