Làm rõ việc giải ngân hơn 17 tỷ đồng tiền vệ sinh môi trường đô thị tại Cần Thơ

Sai phạm đã được cảnh báo trước

Thực hiện công tác vệ sinh môi trường trên địa bàn quận Ninh Kiều, UBND quận giao Phòng Quản lý đô thị ký hợp đồng với Công ty Công trình đô thị thực hiện việc gom rác, vận chuyển rác vào bãi rác Tân Long. Quá trình  thực hiện hợp đồng là Phòng Quản lý đô thị quận Ninh Kiều lập dự toán hằng tháng, sau khi được Phòng Tài chính kế hoạch kiểm tra quyết toán thì trình UBND quận phê duyệt quyết toán, trên cơ sở đó ngân sách sẽ cấp cho Phòng Quản lý đô thị để chuyển trả tiền cho Công ty Công trình đô thị thành phố Cần Thơ.

Theo trình tự, Phòng Quản lý đô thị cùng Công ty Công trình đô thị thành phố Cần Thơ lập hồ sơ dự toán và quyết toán công tác vệ sinh đô thị những tháng đầu năm 2005 gửi Phòng Tài chính kế hoạch quận Ninh Kiều thẩm tra quyết toán. Khi thẩm tra quyết toán,  Phó Phòng Tài chính kế hoạch quận Ninh Kiều Trương Anh Tuấn phát hiện Công ty Công trình đô thị thành phố Cần Thơ không mua thùng rác và xe cẩu rác, do trong hồ sơ quyết toán không có hợp đồng, hóa đơn mua thùng chứa rác và xe cẩu rác, và thực tế ngoài hiện trường cũng không có hai loại thiết bị trên. Do vậy, Phòng Tài chính kế hoạch không đồng ý thanh toán số tiền mua thùng chứa rác, xe cẩu rác và một số khỏan nhân công, vật tư có liên quan công tác thu gom rác khai khống. Thời gian trên, công việc gom rác và bốc dỡ rác tại các điểm tập kết lên xe tải chở rác đều do công nhân thực hiện chủ yếu bằng thủ công, nhưng Ban Giám đốc Công ty Công trình đô thị thành phố Cần Thơ lại thanh toán với Phòng Quản lý đô thị bằng ca máy. Như vậy,  Phòng Quản lý đô thị quận Ninh Kiều đã không làm đúng theo quy chế hoạt động mà UBND quận Ninh Kiều phân công trong việc ký kết hợp đồng, kiểm tra giám sát và thanh toán hợp đồng thuê bao công tác vệ sinh đô thị  đối với Công ty Công trình đô thị thành phố Cần Thơ.

Bỏ qua những sai phạm trong việc quyết toán công trình vệ sinh quận Ninh Kiều, ông Trần Minh Hùng, thời điểm đó giữ chức Giám đốc Công ty Công trình đô thị thành phố Cần Thơ, có công văn ngày 16-8-2005 cho rằng: "Cách thức thi công thành phần công việc của một số công tác trong bộ định mức mới (ban hành theo Quyết định số 17/2001/QÐ.BXD ngày 7-8-2001 của Bộ Xây dựng) không phù hợp với việc thực hiện thực tế của công tác này trên địa bàn thành phố Cần Thơ (không có bể rác, bô rác) và từ trước đến nay Công ty công trình đô thị thực hiện công tác này bằng xe ép rác (thùng liền) không sử dụng xe cẩu (thùng rời) với thành phần công việc như trong định mức và đơn giá cũ (ban hành theo Quyết định số 1027/QÐ-BXD ngày 21-10-1998 của Bộ Xây dựng) phù hợp với thực tế địa bàn. Ðiều này dẫn đến sự khác nhau giữa thực tế và yêu cầu trong định mức. Công tác xúc rác từ bể chứa, hoặc đổ đống lên xe ô-tô bằng xe ép rác  từ tháng 1-2005 đến tháng 5-2005 đang gặp trở ngại trong khâu thanh quyết toán, Phòng Tài chính kế hoạch chưa vận dụng để thanh toán cho công ty".

Ông Hùng còn đề nghị Sở Tài chính  cho ý kiến khi thanh quyết toán không cần trình hóa đơn vật tư, công cụ lao động để thanh toán vì đã tính trong đơn giá. Ông Hùng lý giải điều này để biện minh cho việc thanh toán những công việc mà Công ty Công trình đô thị không thực hiện nhưng lại đưa vào định mức để thanh toán, cụ thể là việc kê khống thùng rác, xe cẩu và một số chi phí nhân công xúc rác với số tiền lên tới 17 tỷ đồng.

Ngày 23-8-2005, Phòng Quản lý đô thị quận Ninh Kiều có tờ trình UBND quận Ninh Kiều về việc giải quyết vướng mắc việc sử dụng vật tư trong công tác vệ sinh đô thị, nội dung như sau: - "Theo định mức, đơn giá hiện hành, công tác xúc rác từ các bể chứa rác và xúc rác đổ đống lên xe ô-tô bằng thủ công (có mã hiệu MT1.07.02) với thành phần định mức gồm chổi tre, cán chổi, xẻng xúc, cán xẻng, cào, dĩa, cào sắt, dĩa sắt, dây thép buộc chổi, thùng cẩu, bạt phủ xe và khóa hòm đồ. Tuy nhiên trong thực tế thi công, Công ty công trình đô thị không sử dụng thùng cẩu (thùng rời và xe cẩu) mà thay thế bằng xe ép rác (thùng gắn liền với xe) nhưng bảo đảm thành phần công việc thực hiện như trong mã hiệu MT1.07.02 quy định". Với lý lẽ đó, Phòng Quản lý đô thị đề nghị UBND quận Ninh Kiều xem xét và chấp thuận cho Công ty công trình đô thị thành phố Cần Thơ được thanh toán công tác trên với mã hiệu MT1.07.02 theo quy định hiện hành. Như vậy, Phòng Quản lý đô thị Ninh Kiều đã cố tình hợp thức hóa sai phạm bằng việc thanh toán những cái không có, thông qua việc kê khống.

Ngày 25-8-2005, Chủ tịch UBND quận Ninh Kiều có công văn đồng ý việc áp dụng định mức và đơn giá công tác xúc rác từ các bể chứa, hoặc đổ đống lên xe ô-tô được quyết toán đầy đủ các thành phần hao phí vật liệu và nhân công theo định mức có mã hiệu MT1.07.02 của bộ đơn giá chuyên ngành đô thị thành phố Cần Thơ. Rõ ràng là UBND quận Ninh Kiều chỉ đạo cho Phòng Tài chính kế hoạch thanh toán thùng chứa rác và xe cẩu (mặc dù không có). Sự việc đang còn trong giai đoạn tranh cãi, ngày 20-9-2005,  Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Nguyễn Thanh Sơn triệu tập cuộc họp giải quyết khó khăn vướng mắc của Công ty Công trình đô thị thành phố Cần Thơ (như ông Nguyễn Minh Hùng, giám đốc Công ty trình bày), bao gồm đại diện Sở Tài chính, Sở Xây dựng... đi đến kết luận, cho phép UBND quận Ninh Kiều tiếp tục thực hiện phương thức thuê bao và thanh toán như hiện nay đối với công tác vệ sinh đô thị.

Sau cuộc họp đó, ngày 26-9-2005, Phòng Tài chính kế hoạch có tờ trình UBND quận Ninh Kiều về việc điều chỉnh bổ sung quyết toán vốn thuê bao công tác vệ sinh đô thị quận Ninh Kiều tháng 1-2005 (Phòng Tài chính kế hoạch quận trình UBND quận phê duyệt quyết toán hằng tháng và vượt dự toán ban đầu từ tháng 1-2005 đến tháng 12-2006 gồm 24 quyết toán) và được UBND quận phê duyệt quyết toán. Từ cơ sở đó, Phòng Tài chính kế hoạch đã cấp kinh phí từ ngân sách cho Phòng Quản lý đô thị để chuyển trả cho Công ty Công trình đô thị thành phố Cần Thơ.

Ðầu năm 2007, khi kiểm toán ngân sách quận Ninh Kiều, cơ quan Kiểm toán phát hiện đã xuất toán 17,7 tỷ đồng tiền kê khống thùng chứa rác, xe cẩu rác và một số khỏan khác trong công tác chuyển rác, cụ thể phần xuất toán của năm 2005 là 8.129.468.393 đồng và phần của năm 2006 là 9.729.226.516 đồng, đồng thời đề nghị thu hồi toàn bộ số tiền nói trên, đề nghị chấm dứt việc giao thầu xử lý rác và thực hiện theo Quyết định 256/2006/QÐ-TTg ngày 9-11-2006 của Thủ tướng Chính phủ ban hành quy chế đấu thầu, đặt hàng giao kế hoạch thực hiện sản xuất và cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích.

Ngoài việc kê khống thùng rác, xe cẩu với giá trị hơn tám tỷ đồng, Công ty Công trình đô thị thành phố Cần Thơ đã vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc tài chính kế toán, đó là phụ cấp làm đêm và tiền ăn giữa ca không có dự toán được duyệt và không thể có chứng từ thể hiện người lao động được hưởng, nhật ký công trình không có, đó là việc thanh toán mua Bokashi và EM thứ cấp không có chứng từ xuất nhập kho và hóa đơn đầu vào theo quy định...

Vấn đề đặt ra là toàn bộ số tiền kê khống hơn 17 tỷ đồng trên đã được "giải ngân" ra sao, khoản nào trên thực tế đã chi cho công tác vệ sinh môi trường và khoản nào thiếu minh bạch, bị xà xẻo, tư túi. Những dấu hiệu vi phạm nguyên tắc tài chính kế toán đã rõ ràng. Không thể chỉ đơn giản cho quyết toán lại số tiền xuất toán nói trên, bởi đây là khoản tiền lớn, nếu trên thực tế đã không mua vật tư, thiết bị thì chứng từ thanh toán dựa vào đâu? Vì vậy phải làm rõ trách nhiệm của các cá nhân và đơn vị liên quan.