Khuyến khích doanh nghiệp phát hành trái phiếu

Hỏi: Thưa ông, năm 2005, nguồn vốn ngân sách bố trí cho đầu tư phát triển tuy tăng 15-20% so với thực hiện năm 2004, nhưng nếu so với tổng vốn đầu tư toàn xã hội thì vẫn ở mức thấp, chỉ bằng 21-22%. Điều đó có làm ảnh hưởng đến huy động vốn đầu tư toàn xã hội?

Trả lời: Chúng ta không nên đẩy tỷ lệ vốn đầu tư từ ngân sách so với tổng vốn đầu tư toàn xã hội lên cao vì ngân sách còn phải dành cho nhiều việc khác và có nhiều nội dung đầu tư không nhất thiết phải dùng nguồn ngân sách, mà có thể huy động các nguồn lực khác sẽ hiệu quả hơn… Nguồn vốn ngân sách dành cho đầu tư nên tập trung vào những lĩnh vực buộc phải làm như cải thiện hạ tầng các vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa và những chương trình trọng điểm quốc gia.

Hỏi: Tuy nhiên, để bảo đảm chi đầu tư phát triển từ ngân sách bằng khoảng 30% tổng chi ngân sách nhà nước thì chúng ta vẫn phải dựa vào huy động trái phiếu chính phủ. Xin ông cho biết, kế hoạch huy động nguồn vốn này trong năm 2005?

Trả lời: Dự kiến, trong năm 2005, ngân sách nhà nước sẽ phải huy động thêm 10.000 tỷ đồng trái phiếu chính phủ để bổ sung cho đầu tư phát triển. Theo tôi, xét về mặt huy động thì kế hoạch này có thể thực hiện được, bởi chúng ta vẫn tập trung đầu tư vào những dự án trọng điểm như làm đường giao thông vùng khó khăn, xây dựng hệ thống thuỷ lợi… nên được đông đảo các tầng lớp dân cư, tổ chức ủng hộ. Tuy nhiên, vấn đề hiện gây ra lo ngại là tốc độ giải ngân nguồn vốn trái phiếu quá thấp. 

Hỏi: Có phải vì giải ngân chậm mà năm ngoái Bộ Tài chính đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ dừng huy động đợt hai Công trái giáo dục?

Trả lời: Đúng vậy. Việc chưa huy động Công trái giáo dục đợt hai là do tiền huy động về chậm giải ngân, nhưng vẫn phải trả lãi sẽ gây ra lãng phí rất lớn. Theo tôi, mấu chốt của vấn đề chậm giải ngân thuộc về các bộ, ngành, địa phương và các chủ dự án… Trong thời gian tới, cần có sự phối hợp giữa các bộ, ngành liên quan để tìm hướng xử lý ngay hạn chế này. Việc điều hành đầu tư phải được đưa thành chương trình, kế hoạch hằng tuần, hằng tháng, hằng quý… và có giao ban để tháo gỡ ngay vướng mắc thông qua một bộ phận trường trực của các bộ, ngành và địa phương. 

Hỏi: Bên cạnh nguồn vốn ngân sách thì cũng cần phải đẩy mạnh việc huy động các nguồn vốn khác. Xin ông cho biết, quan điểm của Bộ Tài chính chung quanh việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp?

Trả lời: Bộ Tài chính khuyến khích các doanh nghiệp tùy theo nhu cầu mà phát hành trái phiếu để huy động vốn. Tuy nhiên, lâu nay các doanh nghiệp chưa thực sự quan tâm đến phát hành trái phiếu. Nếu có làm thì thường là có các cấp chính quyền đứng đằng sau như phát hành trái phiếu công trình tại một số địa phương. 

Hỏi: Còn trái phiếu đô thị thì sao thưa ông?

Trả lời: Theo tôi, loại trái phiếu này không phải địa phương nào cũng có thể phát hành được, vì đây là đi vay theo lãi suất thị trường để đầu tư vào hạ tầng là chủ yếu. Do vậy, chỉ những địa phương nào có tiềm năng về thu và vượt thu ngân sách lớn, có nhu cầu vốn lớn để tập trung cho đầu tư thì mới nên huy động vốn về trước bằng cách phát hành trái phiếu đô thị.

Hỏi: Vậy theo ông, những địa phương nào có thể phát hành được trái phiếu đô thị?

Trả lời: Là Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và một số tỉnh miền Đông. Còn nói chung thì kể cả Hải Phòng, Đà Nẵng, Quảng Ninh… Bộ Tài chính cũng không khuyến khích phát hành trái phiếu loại này, do ngân sách của địa phương không có tiềm lực lớn. Chúng tôi cũng đã khuyến cáo các địa phương trong cả nước phải thận trọng khi phát hành trái phiếu đô thị cho dù chính sách, chế độ đã cho phép. Nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển thì nơi nào cũng có, nhưng phải tránh tình trạng các địa phương tự quyết, song sau này lại phải xin ngân sách trung ương hỗ trợ thanh toán. 

Hỏi: Lâu nay chúng ta đã đề cập tới việc phát hành trái phiếu chính phủ ra nước ngoài. Sang năm 2005, liệu kế hoạch này có được thực hiện?

Trả lời: Việc này cũng khó, do đánh giá hệ số tín nhiệm của Việt Nam thời gian qua tuy đã được nâng lên, nhưng vẫn ở mức thấp. Điều này có nghĩa là chúng ta sẽ phải chịu lãi suất cao khi phát hành trái phiếu ra nước ngoài. Do vậy, trước mắt sẽ chỉ có một số tổng công ty lớn, làm ăn hiệu quả và có nhu cầu vốn mới có thể phát hành trái phiếu ra nước ngoài. Cụ thể, Tổng công ty Dầu khí sẽ được làm trước, sau đó rút kinh nghiệm cho các đợt phát hành sau. Tôi nghĩ rằng, trong năm 2005, chúng ta phải cố gắng lớn mới có thể làm được điều này.