Hướng dẫn thực hiện hai nghị định về đất đai

* Nghị định số 197/2004/NĐ-CP về việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất gồm 7 chương, 51 điều quy  định về phạm vi điều chỉnh; đối tượng áp dụng; chi trả bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; tái định cư; bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế đã được quy định tại điều 36 Nghị định số 181 ngày 29-10-2004 về thi hành Luật Đất đai.

Thông tư 116 hướng dẫn thực hiện Nghị định 197 về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất quy định chi tiết về phạm vi bồi thường, hỗ trợ tái định cư, thu hẹp phạm vi đối tượng so với Nghị định 22 trước đây của Chính phủ, trong đó quy định rõ chỉ thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế, đầu tư xây dựng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu phát triển kinh tế và các dự án đầu tư lớn.

Đối với đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư, ngoài việc được bồi thường theo giá đất nông nghiệp còn được hỗ trợ bằng tiền từ 20 đến 50% mức bồi thường đất ở liền kề. Đối với nhà ở công trình phục vụ sinh hoạt của hộ gia đình cá nhân không kể thời gian sử dụng dài hay ngắn đều được bồi thường bằng giá xây mới. Giá bồi thường cụ thể do UBND tỉnh quy định căn cứ vào giá chuyển dịch thực tế trong điều kiện bình thường, trong khung Chính phủ quy định.

* Nghị định 198/2004/NĐ-CP về thu tiền sử dụng đất có sáu chương, 22 điều; trong đó quy định cụ thể về những đối tượng phải nộp tiền và không phải nộp tiền sử dụng đất.

Thông tư số 117/2004/TT-BTC hướng dẫn thực hiện Nghị định số 198/2004 về thu tiền sử dụng đất đã quy định chi tiết các đối tượng mở rộng được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất. Ngoài các đối tượng được Nhà nước giao đất xây dựng nhà ở, xây dựng hạ tầng để chuyển nhượng hoặc cho thuê, còn cho phép thực hiện giao đất có thu tiền sử dụng đất đối với đất dùng làm mặt bằng sản xuất kinh doanh, đất sử dụng vào sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối, xây dựng công trình công cộng có mục đích kinh doanh. Cho phép nhà đầu tư được tự nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất thuê đất, góp vốn liên doanh bằng giá trị quyền sử dụng đất.

Thông tư 117 có 5 điểm cần chú ý như sau:

- Thứ nhất: mở rộng đối tượng được Nhà nước giao quyền sử dụng đất, như đất dùng làm mặt bằng sản xuất kinh doanh, đất sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối, xây dựng công trình công cộng có mục đích kinh doanh, cho phép nhà đầu tư được tự lựa chọn việc Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất hay thuê đất; tự nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, thuê đất, góp vốn liên doanh bằng giá trị quyền sử dụng đất.

- Thứ hai: không thu tiền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ở mà đất đó đã sử dụng trước ngày 15-10-1993; đồng thời, đối với hộ gia đình cá nhân đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng đất đó được sử dụng ổn định trước ngày 15-10-1993 mà còn nợ tiền sử dụng đất.

- Thứ ba: áp dụng cơ chế thu tiền sử dụng đất có thời hạn đối với đất dùng làm mặt bằng sản xuất kinh doanh, đất dùng vào sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối.

- Thứ tư: sẽ thực hiện thu tiền sử dụng đất bằng việc đấu giá đất hoặc đấu thầu dự án có sử dụng đất. Thực hiện theo phương án này sẽ hạn chế thất thoát nguồn tài chính thu từ đất đai cho ngân sách nhà nước; góp phần thực hiện sự bình đẳng về nghĩa vụ tài chính giữa các thành phần kinh tế được nhà nước giao đất, xóa bỏ bao cấp qua đất đai.

- Thứ năm: đơn giản thủ tục hành chính thu tiền sử dụng đất, lệ phí trước bạ bằng cách thực hiện cơ chế “một cửa” khi người dân được giao đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà phải nộp tiền sử dụng đất, chỉ phải tiếp xúc với cơ quan Tài nguyên và Môi trường.