Tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong đấu giá tài sản trực tuyến

Nghị quyết này quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong triển khai đấu giá tài sản trực tuyến theo quy định của Luật Đấu giá tài sản và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Nhiều “khoảng trống” pháp lý dẫn đến nguy cơ trục lợi

Theo tờ trình của Bộ Công an (cơ quan chủ trì soạn thảo), hoạt động đấu giá tài sản trực tuyến hiện nay đang đối mặt với nhiều bất cập, vướng mắc cả về pháp lý, công nghệ và quản lý dữ liệu cần sớm tháo gỡ.

Hiện nay, theo Luật Đấu giá tài sản năm 2024, việc đấu giá trực tuyến được thực hiện thông qua Cổng Đấu giá tài sản quốc gia hoặc trang thông tin đấu giá trực tuyến. Tuy nhiên, trên thực tế, Cổng Đấu giá tài sản quốc gia chỉ thực hiện chức năng quản lý, niêm yết thông tin về đấu giá tài sản, chưa tích hợp đầy đủ các chức năng tổ chức đấu giá trực tuyến theo quy trình toàn trình trên môi trường điện tử.

Mặt khác, các quy định hiện nay mới chỉ dừng ở việc quy định cơ bản về trình tự thực hiện đấu giá, chưa bao quát toàn bộ quy trình số hóa như: nộp hồ sơ trực tuyến, định danh và xác thực điện tử đối với người đăng ký tham gia đấu giá.

Trên thực tế, nhiều tài sản vẫn được tổ chức đấu giá theo phương thức trực tiếp thủ công, phân tán tại các bộ, ngành, địa phương, chưa có nền tảng thống nhất để quản lý, theo dõi và kiểm soát hoạt động đấu giá trên phạm vi toàn quốc.

Thiếu cơ chế bắt buộc hoặc khuyến khích các bộ, ngành, địa phương ưu tiên tổ chức đấu giá tài sản theo hình thức trực tuyến, chưa có quy định bắt buộc về định danh, xác thực danh tính điện tử người tham gia đấu giá, người có tài sản đấu giá, tổ chức hành nghề đấu giá gây khó khăn trong việc xác thực thông tin các bên tham gia đấu giá.

Theo nhiều chuyên gia, chính những khoảng trống pháp lý, "lỗ hổng" trong quy định về đấu giá tài sản dẫn đến nguy cơ các tổ chức, cá nhân sử dụng thông tin, giấy tờ giả mạo để đăng ký tham gia, từ đó trục lợi và gây ra các hành vi tiêu cực như "quân xanh, quân đỏ", dìm giá.

Anh Nguyễn Quang Huy, phường Vĩnh Phúc, tỉnh Phú Thọ cho rằng, đã đến lúc phải minh bạch, công khai nhiều hơn với hoạt động đấu giá, an toàn nhất là "đưa hết lên môi trường điện tử", qua đó hạn chế những hành vi tiêu cực làm méo mó các cuộc đấu giá.

Về hạ tầng công nghệ phục vụ đấu giá trực tuyến còn hạn chế, chưa đáp ứng đồng thời số lượng lớn người tham gia, khả năng mở rộng hoặc tích hợp dữ liệu với hệ thống khác. Hạ tầng công nghệ phân tán, thiếu đồng bộ.

Nhiều tổ chức hành nghề đấu giá cho hay, họ rất khó đáp ứng các yêu cầu về an toàn thông tin cấp độ 3, cơ sở hạ tầng đáp ứng yêu cầu phát triển đấu giá trực tuyến trong bối cảnh chuyển đổi số thật sự khó vì nguồn tài chính khó bảo đảm.

Nhiều cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa được xây dựng, hoàn thiện theo lộ trình, chưa bảo đảm “đúng-đủ-sạch-sống” ảnh hưởng đến khả năng kết nối, liên thông và tích hợp dữ liệu về tài sản đấu giá trên môi trường điện tử.

Từ tháng 1/ 2025, Bộ Công an đã triển khai thí điểm Hệ thống quản lý đấu giá tài sản trên nền tảng định danh và xác thực điện tử đối với tài sản vi phạm hành chính bị tịch thu. Tính đến ngày 18/11/2025, kết quả bước đầu ghi nhận: 137 lô tài sản được niêm yết công khai, tổ chức 28 phiên đấu giá (23 thành công, 5 không thành), tổng giá khởi điểm 16.653.595.200 đồng, tổng giá trúng 21.775.895.200 đồng, chênh lệch 5.122.300.000 đồng.

Trải qua một năm triển khai thí điểm, kết quả bước đầu chứng minh được tính hiệu quả, khả năng kết nối, liên thông toàn trình trên nền tảng định danh và xác thực điện tử, bảo đảm minh bạch, hạn chế tình trạng trục lợi trong hoạt động đấu giá tài sản, “quân xanh, quân đỏ”, dìm giá, hạn chế thất thoát tài sản công.

Tài sản công tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị phải được đấu giá trực tuyến

Theo dự thảo Nghị quyết, thực hiện đấu giá tài sản trực tuyến thông qua Hệ thống quản lý đấu giá tài sản do Bộ Công an xây dựng, quản lý và vận hành hoặc trang thông tin đấu giá trực tuyến đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện kết nối do Bộ Công an quy định và đồng bộ dữ liệu kết quả với Hệ thống quản lý đấu giá tài sản.

Cổng Đấu giá tài sản quốc gia và Hệ thống quản lý đấu giá tài sản tổ chức việc đấu giá tài sản trực tuyến bảo đảm tính kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu về đấu giá tài sản.

Cổng Đấu giá tài sản quốc gia có chức năng quản lý, phê duyệt và niêm yết thông báo lựa chọn tổ chức đấu giá; Tổng hợp, công bố thông tin, kết quả đấu giá; Quản lý, phân tích số liệu tổng hợp, báo cáo (dashboard, KPIs) và gửi thông báo lựa chọn tổ chức đấu giá và các thông tin liên quan về tài sản đến hệ thống của Bộ Công an.

Hệ thống quản lý đấu giá tài sản sẽ thực hiện tổ chức các phiên đấu giá trực tuyến toàn trình; Tích hợp các kênh thanh toán trực tuyến; Quản lý hồ sơ đăng ký của người tham gia; Kết nối, tiếp nhận dữ liệu từ các hệ thống liên quan (Cổng đấu giá tài sản quốc gia, cơ sở dữ liệu quốc gia, ngân hàng..).

Người có tài sản đấu giá, người tham gia đấu giá và tổ chức hành nghề đấu giá tài sản phải định danh, xác thực tài khoản được sử dụng để thực hiện việc đấu giá tài sản trực tuyến qua nền tảng định danh và xác thực điện tử.

Về yêu cầu tài khoản khi tham gia đấu giá trực tuyến, Bộ Công an đề xuất tài khoản của người có tài sản, người tham gia đấu giá, đấu giá viên và các tổ chức liên quan phải được định danh, xác thực từ mức độ 2 trở lên. Đây là giải pháp để loại bỏ nguy cơ sử dụng giấy tờ giả mạo.

Các loại tài sản bắt buộc phải được đấu giá trực tuyến trên Hệ thống quản lý đấu giá tài sản gồm: Tài sản công tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị; Tài sản kết cấu hạ tầng; Tài sản đã được xác lập quyền sở hữu toàn dân; Tài sản của các dự án sử dụng vốn Nhà nước; Quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.

Với đề xuất này trong dự thảo, bà Lê Thu Hà, phường Ngô Quyền, Hải Phòng cho hay, đây là tín hiệu mừng. "Tôi thấy nhiều vụ đấu giá đất, số tiền quá cao rồi bỏ cọc, không kiểm soát hiệu quả. Nếu làm minh bạch được trên môi trường điện tử thì những người dân như chúng tôi thấy yên tâm khi tham gia", bà Hà nói.