Anh Nguyễn Đắc Thành là một nông dân năng động của thôn Hồng Thái, xã Lập Thạch (tỉnh Vĩnh Phúc cũ). Anh không học về nông nghiệp, nhưng có niềm đam mê với cây trồng. Nhìn những đồi bạch đàn trơ trụi ở quê hương, anh thấy thật uổng phí vì diện tích đất không phát huy hiệu quả, bạch đàn bán không ai mua. Qua nghiên cứu, học hỏi, anh quyết định đấu thầu thuê 5 ha đất đồi và tiến hành cải tạo đất mỗi ngày để trồng cây thanh long ruột đỏ. Nhờ chăm chỉ, vườn thanh long của anh đã đơm hoa kết trái. Ở thôn Hồng Thái có bảy hộ dân cũng làm như anh Thành, tạo thành vùng thanh long ruột đỏ trên vùng đất trung du.
Nhận thấy người dân xã Lập Thạch chú trọng vùng trồng chuyên canh cây thanh long, cán bộ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Vĩnh Phúc cũ (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ) đã tư vấn cho anh Thành và chọn vườn thanh long của anh làm mô hình điểm chuyển đổi số. Từ đó, hoạt động trồng trọt, chăm sóc cây tuân thủ chặt chẽ theo tiêu chuẩn VietGAP và được cấp mã số vùng trồng. Không những vậy, cán bộ chuyên môn của Chi cục thường xuyên giám sát và hỗ trợ chủ vườn; Chi cục đã hỗ trợ dựng trạm khí hậu có bán kính phủ sóng 5 km để theo dõi thời tiết, độ ẩm, tốc độ gió; hệ thống tưới nước và tưới phân tự động được kết nối với trạm khí hậu, chỉ rõ lô nào, luống nào đang cần nước tưới hay cần điều chỉnh ánh sáng, nhiệt độ và tích hợp cả việc bón phân, thuốc chống sâu bệnh. Hiện nay, 70 ha thanh long tại Lập Thạch đã có thương hiệu và giá trị cao trên thị trường. Một số nông dân còn muốn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động sản xuất và tiêu thụ sản phẩm...
Tại xã Đà Bắc (tỉnh Hòa Bình cũ), với sự hỗ trợ hiệu quả của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, các loại rau màu, dưa lưới, ớt chuông, rau cải của Hợp tác xã Nông nghiệp dịch vụ-cung ứng thực phẩm Đà Bắc được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Đơn cử như dữ liệu khí hậu được thu thập ngay tại ruộng nhờ hệ thống quan trắc tự động, tính toán nhiệt độ, độ ẩm không khí, lượng mưa và các yếu tố khí hậu khác. Mô hình được triển khai ngay sau khi sáp nhập tỉnh vào tháng 8/2025, với quy mô 1,5 ha gồm 15 nhà màng, nhà lưới. Đến nay, nhiều khâu trong quy trình sản xuất rau an toàn được tự động hóa từ thông số đo được, nước và dinh dưỡng được cung cấp đúng thời điểm, liều lượng, giảm nguy cơ phát sinh sâu bệnh.
Bà Nguyễn Việt Xuân, Phó Chi cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Phú Thọ cho biết: Mô hình rau Đà Bắc và thanh long Lập Thạch đạt được thành công nhờ ứng dụng các công nghệ mới, trong đó có chuyển đổi số. Cách làm này không những giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, uy tín vùng trồng mà còn giúp tiết kiệm nước, phân bón, nhân công và chi phí thuốc bảo vệ thực vật.
Từ vùng đất bãi ven sông thuộc thôn Quỳnh Lâm, xã Bản Nguyên (tỉnh Phú Thọ cũ), cây chuối tiêu hồng đã tham gia chuỗi giá trị xuất khẩu. Vùng trồng chuối rộng 6 ha đã được Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật khu vực Phú Thọ hỗ trợ, giám sát, hướng dẫn đúng quy trình, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, ghi chép nhật ký sản xuất và lấy mẫu trước vụ thu hoạch. Mấy năm nay, ông Hán Văn Bình trồng hơn 3 ha chuối tiêu xanh truyền thống và chuối tây. Ông Bình so sánh: “Từ khi được cấp mã số vùng trồng khách hàng biết đến chúng tôi nhiều hơn. Bây giờ không còn phải bán lẻ như trước mà thương lái đưa ô-tô tải đến lấy tại ruộng, giá cả cũng ổn định hơn. Chúng tôi cũng ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm với nhà máy chế biến chuối tại xã Bản Nguyên”.
Nhà máy chế biến nông sản mà ông Bình nhắc tới là Công ty cổ phần công nghệ chế biến xuất khẩu BANACO, chỉ cách vùng trồng chuối vài cây số. Nhà máy lấy nguyên liệu từ hai giống chuối chính là chuối tiêu xanh và chuối tiêu hồng. Chuối nguyên liệu có giấy chứng nhận vùng trồng, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe để xuất khẩu. Bà Lê Thị Minh Khanh, Giám đốc kinh doanh Công ty cho biết: Cả hai giống chuối đều được trồng tuân thủ các tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Các sản phẩm được sản xuất theo dây chuyền hiện đại, chủ yếu phục vụ xuất khẩu. Sản phẩm chuối sấy dẻo được các nước xứ lạnh như Nga rất ưa chuộng.
Theo thống kê, đến nay, tỉnh Phú Thọ có 684 mã số vùng trồng nội địa với tổng diện tích hơn 7.895 ha và 109 mã số vùng trồng xuất khẩu với diện tích 946 ha. Vùng trồng lúa năng suất, chất lượng cao được triển khai tại 81 xã; riêng vùng sản xuất rau các loại triển khai tại 38 xã, phường. Bên cạnh đó, tỉnh cũng phát triển vùng trồng bưởi, cam tại 40 xã; vùng nguyên liệu chè tại 31 xã; vùng nguyên liệu chuối tại 29 xã; vùng sản xuất mía tím, mía trắng tại 12 xã. Trên địa bàn tỉnh có 23 doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư, liên kết tổ chức sản xuất trồng trọt hữu cơ với diện tích 282,4 ha.
Ông Nguyễn Hồng Yến, Chi Cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Phú Thọ cho biết: Một số mô hình vùng trồng phù hợp với định hướng chuyển đổi số trong nông nghiệp. Hiệu quả kỹ thuật và kinh tế bước đầu cho thấy các mô hình có tính khả thi cao, hoàn toàn có thể nhân rộng tại các vùng sản xuất tập trung.
