Chuyển đổi cây trồng phù hợp
Trước thực tế giá nông sản biến động thất thường và tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu, nhiều doanh nghiệp, nông dân đã chủ động chuyển đổi diện tích cây trồng kém hiệu quả sang các loại cây phù hợp hơn với nhu cầu thị trường nhằm nâng cao giá trị kinh tế.
Tại nhiều địa phương phía tây tỉnh Gia Lai, phong trào chuyển đổi cây trồng đang mang lại kết quả rõ rệt. Nhiều hộ dân mạnh dạn phá bỏ vườn cây già cỗi, năng suất thấp để đầu tư nhà màng cùng hệ thống tưới tiêu hiện đại.
Năm 2023, ông Hoàng Văn Vinh ở thôn Ia Sik, xã Ia Phí đã chuyển hơn một sào cà-phê sang trồng dưa lưới trong nhà màng.
Sau gần ba năm, ông Vinh thu hồi đủ vốn đầu tư hơn 200 triệu đồng và bắt đầu có nguồn thu ổn định. Mỗi vụ dưa kéo dài khoảng 65-70 ngày, giá bán dao động từ 20-30 nghìn đồng/kg tùy thời điểm.
“Dưa lưới là cây ngắn ngày, dễ chăm sóc, mỗi năm có thể thu hoạch bốn vụ, thị trường tiêu thụ ổn định cho nên không lo rớt giá. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt khoảng 200 triệu đồng mỗi năm”, ông Vinh chia sẻ.
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Gia Lai, nhiều cá nhân, hợp tác xã và doanh nghiệp tiên phong áp dụng các phương thức canh tác hữu cơ, VietGAP, tạo nên những điểm sáng trong quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh, bền vững.
Tại xã Ia Hrung, Công ty TNHH Baka đã đầu tư xây dựng vùng nguyên liệu cà-phê hữu cơ rộng 20 ha, được chứng nhận chỉ dẫn địa lý. Đặc biệt, Baka còn có 3 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia, góp phần khẳng định chất lượng và uy tín của nông sản Gia Lai trên thị trường.
Mô hình sản xuất hữu cơ của Baka cho năng suất ổn định và nâng cao giá trị sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.
Giám đốc công ty Phan Bá Kiên cho biết:
“Việc từ bỏ phân bón hóa học và thuốc trừ sâu vừa giúp giảm phát thải vừa nâng cao giá trị sản phẩm. Năng suất vườn hữu cơ đạt 18-20 tấn quả tươi/ha, tương đương với canh tác truyền thống. Quan trọng hơn, sản phẩm được thị trường đón nhận và khách hàng sẵn sàng trả giá cao hơn. Đó chính là động lực để chúng tôi kiên trì theo đuổi hướng đi bền vững”.
Chủ động thích ứng để hội nhập
Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi, Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai đã ban hành Kế hoạch tổng thể về sản xuất giảm phát thải đến năm 2035. Đây là định hướng chiến lược nhằm đưa nông nghiệp của tỉnh bước vào giai đoạn phát triển hiện đại, bền vững.
Theo kế hoạch, đến năm 2035, Gia Lai sẽ có ít nhất 8.000 ha lúa, 2.000 ha mía, 1.000 ha cà-phê, 1.000 ha chuối và 1.000 ha mì (sắn) áp dụng quy trình canh tác giảm phát thải, gắn với vùng nguyên liệu tập trung. Từ đó hình thành nền nông nghiệp có trách nhiệm, đáp ứng yêu cầu hội nhập và tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Theo ông Trần Xuân Khải, Chi cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Gia Lai, việc chuyển đổi này là yêu cầu tất yếu để duy trì vị thế trong xuất khẩu nông sản, nhất là khi các thị trường lớn như EU và Nhật Bản ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về phát thải.
Nếu không hành động ngay, nông sản Gia Lai sẽ khó có cơ hội thâm nhập và mở rộng thị trường trong tương lai gần.
Ngoài ra, kế hoạch cũng đặt ra tầm nhìn dài hạn đến năm 2050, ngành trồng trọt Gia Lai phát triển theo hướng phát thải thấp, sinh thái và hiện đại, trở thành trụ cột trong tiến trình chuyển đổi xanh của tỉnh. Các cây trồng chủ lực sẽ được áp dụng quy trình bền vững, đồng thời hình thành cơ sở dữ liệu số hóa về phát thải, kết nối đồng bộ với hệ thống giám sát quốc gia.
Kế hoạch này thể hiện rõ cam kết chính trị của tỉnh Gia Lai trong việc đồng hành cùng cả nước thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Giảm phát thải trong trồng trọt không chỉ giúp địa phương bảo vệ môi trường sinh thái mà còn tạo điều kiện nâng cao giá trị nông sản, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu.
Qua đó, từng bước đưa Gia Lai khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, đóng góp tích cực vào tiến trình chuyển đổi xanh của nền nông nghiệp Việt Nam.
Tuy nhiên, thói quen canh tác truyền thống vẫn là rào cản lớn đối với quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp xanh.
Vì thế, tỉnh đang triển khai chương trình đào tạo, tập huấn cho ít nhất 1.000 cán bộ kỹ thuật và nông dân về sản xuất giảm phát thải, khuyến khích sử dụng biện pháp sinh học, nông nghiệp tuần hoàn, ứng dụng công nghệ số trong quản lý nước, đất và phụ phẩm.
Các giải pháp như tăng cường độ che phủ đất, luân canh hợp lý, sử dụng phụ phẩm để sản xuất than sinh học, phân hữu cơ... sẽ được áp dụng rộng rãi.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung cho biết:
Việc sản xuất nông sản theo hướng giảm phát thải, có truy xuất nguồn gốc carbon và chứng nhận môi trường sẽ mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường giá trị cao. Theo kế hoạch, năm 2026, ngành trồng trọt sẽ hoàn thiện hệ thống quy trình kỹ thuật và bộ công cụ đo lường-báo cáo-thẩm định phát thải (MRV) cho các ngành hàng chủ lực như lúa, cà-phê và một số cây trồng khác.
Bộ cũng sẽ ban hành các quy chuẩn kỹ thuật về kiểm kê khí nhà kính, tạo nền tảng pháp lý thống nhất cho việc triển khai trên phạm vi toàn quốc. Đồng thời, ngành ưu tiên xây dựng các mô hình sản xuất giảm phát thải có quy mô phù hợp, liên kết chuỗi và khả năng nhân rộng.
Công tác đào tạo và tập huấn cho cán bộ quản lý, khuyến nông, hợp tác xã và nông dân được xem là nhiệm vụ then chốt để bảo đảm hiệu quả thực thi trên thực địa.
Sản xuất giảm phát thải trồng trọt góp phần bảo vệ môi trường và giúp nâng cao thu nhập, ổn định sinh kế cho người dân. Đây là yêu cầu tất yếu để hội nhập quốc tế, là con đường để nông nghiệp Việt Nam nói chung và Gia Lai nói riêng khẳng định vị thế trong tiến trình chuyển đổi xanh toàn cầu.
