Hỏi: Xin bà đánh giá khái quát tình hình diễn biến giá cả thị trường trong nước thời gian vừa qua (đặc biệt khi giá xăng dầu tăng đã và đang kéo theo nhiều mặt hàng tăng) và dự báo giá cả năm 2005?
PGS.TS Nguyễn Thị Mùi: Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) ba tháng dầu năm 2005 tăng 3,7%, trong đó tháng 1 và 2 tăng 3,6%, tháng 3 tăng 0,1%, như vậy tốc độ tăng CPI có xu hướng chững lại. Tuy nhiên những ngày đầu tháng 4, với việc tăng giá của một số mặt hàng (đặc biệt là giá xăng dầu) đã tác động không nhỏ đến chi phí đầu vào của nhiều mặt hàng khác. Mặc dù Chính phủ đã có sự chỉ đạo chặt chẽ, các Bộ đã chủ động đưa ra các biện pháp để quản lý giá một số mặt hàng thiết yếu, Ngân hàng Nhà nước đã điều chỉnh tăng thêm 0,5% cho loại lãi suất chiết khấu và tái cấp vốn đối với các tổ chức tín dụng... Song do sự biến động của giá cả được cộng hưởng bởi nhiều yếu tố nên giá cả hàng hóa vẫn có xu hướng tăng.
Hỏi: Nguyên nhân của việc tăng giá, tác động của nó đến đời sống người dân và tốc độ tăng trưởng nền kinh tế nước ta?
PGS.TS Nguyễn Thị Mùi: Việc tăng giá ở Việt Nam hiện nay xuất phát từ mấy nguyên nhân sau: Một là, giá cả hàng hóa (xăng dầu, lương thực, phân bón...) trên thị trường thế giới tăng, mặt bằng lãi suất trên thị trường quốc tế tăng, gây sức ép tăng giá trong nước. Hai là, do hạn hán diễn ra trên diện rộng và kéo dài, đàn gia cầm chưa được khôi phục lại tái phát dịch cúm trở lại, làm cho chăn nuôi tiếp tục giảm sút, tạo điều kiện cho sự tăng giá của các sản phẩm được thay thế. Ba là, một số hàng hóa của các Tổng công ty dự kiến tăng giá năm 2004 nhưng không được tăng giá vì nhiều lý do, sang năm 2005 sẽ tạo sức ép tăng giá. Bốn là, khối lượng tiền trong lưu thông tăng do mở rộng đầu tư do điều chỉnh lương cho cán bộ, công chức... trong khi đó hiệu quả đầu tư chưa được cải thiện. Năm là, do yếu tố tâm lý và phản ứng dây chuyền của một số ít tiểu thương đã đẩy giá lên. Nếu giá tiếp tục tăng làm cho thu nhập thực tế của người lao động giảm, sẽ ảnh hưởng xấu đến đời sống của họ. Tuy nhiên, nếu kiềm chế được trong giới hạn cho phép thì ảnh hưởng tiêu cực là không lớn.
Hỏi: Theo đánh giá của bà, liệu tình hình này có lặp lại "quy luật" cũ năm 2004?
PGS.TS Nguyễn Thị Mùi: Như đã đề cập ở phần trên, việc tăng giá hiện nay là cộng hưởng của những yếu tố tác động tăng giá trong thời gian qua với các yếu tố tác động hiện tại. Vì vậy, diễn biến giá cả năm 2005 thật khó lường. Song với việc rút kinh nghiệm trong việc quản lý và điều hành giá của năm 2004, không thể lặp lại "quy luật" cũ.
Hỏi: Giải pháp nào để bình ổn giá và kiềm chế lạm phát (dưới mức 6,5% QH đề ra) mà vẫn bảo đảm được tăng trưởng kinh tế năm 2005 và những năm tiếp theo? Thưa bà?
PGS.TS Nguyễn Thị Mùi: Để bình ổn giá, kiềm chế lạm phát ở mức dưới 7%/năm mà vẫn bảo đảm được tăng trưởng kinh tế ở mức cao thì cần có những giải pháp sau. Thứ nhất, cần có sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành trong việc quản lý và điều tiết giá. Có biện pháp hữu hiệu để hạn chế đầu cơ, tăng giá ảo. Kết hợp chặt chẽ trong việc sử dụng công cụ thuế và công cụ giá. Hạn chế sử dụng biện pháp hành chính can thiệp vào giá. Thứ hai, chấn chỉnh hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản, nâng cao hiệu quả đầu tư. Cương quyết không cấp phát vốn cho các công trình, dự án chưa đủ thủ tục đầu tư theo quy định. Có chính sách khuyến khích tư nhân trực tiếp đưa vốn ra đầu tư. Thứ ba, tiếp tục thực hiện chính sách tiền tệ thận trọng. Trong điều kiện giá cả luôn có xu hướng tăng, thì một chính sách tiền tệ thận trọng của Ngân hàng Nhà nước sẽ góp phần làm giảm tăng CPI. Cụ thể: Sử dụng đồng bộ và kịp thời các biện pháp để điều chỉnh mức cung tiền, bám sát diễn biến cung cầu vốn, diễn biến tăng giá và mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ; Phối hợp chặt chẽ giữa Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính trong việc điều hành chính sách tài khoá và chính sách tiền tệ. Sử dụng linh hoạt công cụ chính sách tiền tệ để điều tiết khối lượng tiền cung ứng, kiểm soát chặt chẽ việc gia tăng tín dụng của các tổ chức tín dụng. Thứ tư, nâng cao chất lượng phân tích, dự báo giá cả thị trường trong nước và quốc tế để phục vụ kịp thời cho công tác quản lý và điều hành giá cả của Nhà nước. Chú ý đúng mức đến khâu tuyên truyền để ngăn ngừa tác động tâm lý đẩy giá lên cao.
Xin cảm ơn bà!
