"Bom ga" trong khu dân cư
Vụ cháy nổ nghiêm trọng tại đại lý ga Phú Thịnh (số 41/10, khu phố 4, đường Phan Ðình Phùng, phường 17, quận Phú Nhuận, TP Hồ Chí Minh) xảy ra đêm 10-10 vừa qua tiếp tục cho thấy hiểm họa cháy nổ tại các cửa hàng kinh doanh ga nằm trong khu dân cư là đáng báo động. Ðại lý ga này nằm trong con hẻm đông đúc dân cư nên khi bất cẩn gây phát nổ ga đã đe dọa nhiều nhà dân lân cận, khiến cho hàng trăm người phải bỏ chạy tán loạn để lánh nạn. Vụ nổ làm một người bỏng nặng và phá hủy phần lớn căn nhà đại lý ga. Rất may lực lượng cứu hỏa có mặt kịp thời đã "cứu" hàng chục bình ga loại 12 kg còn lại bị cháy xém chưa kịp phát nổ, bảo vệ an toàn một khu vực dân cư lớn, nếu không hậu quả rất khôn lường.
Trước đó gần 10 ngày cũng xảy ra vụ nổ ga vào ban đêm ở một tiệm tạp hóa trên đường Nguyễn Quý Anh (phường Tân Sơn Nhì, quận Tân Phú, TP Hồ Chí Minh). Khí ga bốc nồng nặc sau nhiều tiếng nổ phát ra từ các bình ga mi-ni, lửa bùng cháy dữ dội khiến nhiều người dân chung quanh tiệm tạp hóa bỏ chạy hỗn loạn. Mặc dù vụ nổ không gây thiệt hại về người nhưng người dân ở đây bức xúc vì tiệm tạp hóa này từ lâu chuyên sang chiết bán lẻ các bình ga mi-ni và bán xăng lẻ, vốn có nguy cơ cháy nổ rất cao.
Mặc dù ga là mặt hàng có nguy cơ cháy nổ cao, có khả năng gây thiệt hại lớn về người, tài sản, thế nhưng thống kê của Sở Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy (PCCC) TP Hồ Chí Minh cho thấy, trên địa bàn thành phố hiện có ít nhất 1.063 cửa hàng kinh doanh ga với diện tích từ 12 đến 50 m2, trong đó hầu hết nằm xen kẽ trong các khu dân cư và không bảo đảm các điều kiện an toàn PCCC, luôn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao. Bên cạnh đó, các cơ sở sử dụng hệ thống ga trung tâm để phục vụ sinh hoạt, đun nấu trong chung cư, bệnh viện, nhà xưởng, khu công nghiệp ngày càng nhiều. Lượng ga trữ trong các nơi này không được bảo quản theo đúng tiêu chuẩn, an toàn PCCC nên nguy cơ xảy ra cháy nổ rất lớn.
Qua khảo sát của chúng tôi tại một số quận nội thành cho thấy rất nhiều cửa hàng kinh doanh ga ngay trong khu dân cư đông người, diện tích nhỏ hẹp. Ðơn cử như đường Trần Văn Kiểu (khu dân cư Bình Phú, phường 10, quận 6), trên một đoạn đường chưa tới 1 km nằm giữa khu dân cư đông đúc nhưng có ít nhất bốn cửa hàng kinh doanh ga. Hoặc như đường Nguyễn Thượng Hiền (quận 3), Phan Văn Hân (quận Bình Thạnh)... vốn là đường nhỏ, nằm lọt giữa khu dân cư đông đúc nhưng mỗi đường vẫn có đến ba cửa hàng ga kinh doanh trong điều kiện thiếu an toàn.
Ông Trần Hữu Bình, có căn nhà kề cận cửa hàng ga ở quận 6 bức xúc: "Sống ngay bên cạnh ổ "bom ga" chực chờ cháy nổ thì không lo sợ mới là chuyện lạ! Mấy lần tui định rao bán nhà, nhiều người đến xem thấy cửa hàng ga nằm kế bên là họ né".
Một lãnh đạo phường ở quận Bình Thạnh cho biết, đã nhiều lần vận động cửa hàng ga di dời ra khỏi khu dân cư nhưng vẫn không đạt hiệu quả. Do đó, chính quyền địa phương chẳng giải quyết được gì ngoài việc tăng cường tổ chức kiểm tra, nhắc nhở các cửa hàng ga đáp ứng yêu cầu PCCC, không được phép sang chiết ga lậu.
Theo quy định về PCCC, các cửa hàng kinh doanh ga phải có tổng diện tích mặt bằng tối thiểu là 25 m2, diện tích phòng bày bán tối thiểu là 12 m2, không chứa quá 1.000 kg ga, có lối thoát nạn, đầy đủ các phương tiện về PCCC, người kinh doanh mặt hàng này phải được cấp chứng chỉ tập huấn về PCCC... Tuy nhiên, không phải các điểm kinh doanh ga nào cũng bảo đảm đầy đủ những điều kiện trên. Các cửa hàng đa số có diện tích rất nhỏ, không có lối thoát nạn, các bình ga xếp san sát nhau. Ðơn cử như tại một cửa hàng ga mà chúng tôi "mục sở thị" trên đường Phạm Thế Hiển (quận 8), nó nằm giữa khu dân cư, trong khoảng diện tích mặt bằng chưa tới 20 m2 nhưng chứa hàng chục bình ga lớn chiếm hết lối đi lại trong nhà vốn cũng là nơi sinh hoạt của cả gia đình chủ cửa hàng ga. Nếu xảy ra cháy nổ thì hậu quả không biết sẽ như thế nào?
Có ngừa được không ?
Nhận định của Sở Cảnh sát PCCC thành phố cho thấy, đa số các cửa hàng kinh doanh ga thường mang tính nhỏ lẻ, dạng cá thể hộ gia đình, kết hợp giữa khu vực kinh doanh với khu sinh hoạt của gia đình, nằm xen kẽ với khu dân cư nên tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây cháy lan, cháy lớn. Các cửa hàng này thường tận dụng mặt bằng tầng trệt của nhà ở để làm nơi kinh doanh ga, khối lượng ga tồn trữ trong các cửa hàng không lớn, chủ yếu là buôn bán các loại bình từ 12 kg đến 48 kg và bình ga
mi-ni. Trong khi đó, phương tiện PCCC trang bị tại chỗ trong các cửa hàng còn thiếu, chưa đáp ứng yêu cầu chữa cháy ban đầu.
Bên cạnh đó, theo Sở Cảnh sát PCCC, tại một số cửa hàng ga, chủ cơ sở và nhân viên vẫn chưa thật sự chấp hành nghiêm túc các quy định về an toàn PCCC. Tình trạng tàng trữ số lượng ga vượt quá khối lượng cho phép, vi phạm trong việc sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt. Tại các cửa hàng kinh doanh ga do số lượng nhân viên ít, khoảng hai đến ba người, phần lớn là lao động phổ thông, nhân sự thường xuyên thay đổi dẫn đến tình trạng nhân viên mới chưa được tập huấn về nghiệp vụ PCCC cũng như nghiệp vụ kinh doanh khí hóa lỏng nên khi xảy ra cháy rất lúng túng.
Ngoài ra, tình trạng cấp phép cho các cửa hàng kinh doanh ga trong khu dân cư vẫn là vấn đề đáng bàn cãi. Những quy chuẩn về khoảng cách an toàn đối với các cửa hàng kinh doanh ga gần khu dân cư đến nay cũng chưa rõ. Theo Thiếu tướng Trần Triều Dương, Giám đốc Sở Cảnh sát PCCC thành phố, cần nghiên cứu để bổ sung thêm các quy định về an toàn trong phòng, chống cháy nổ đối với các kho hàng, cửa hàng kinh doanh ga, đối với các ngôi nhà liền kề hoặc có thể lập kế hoạch di chuyển các cửa hàng kinh doanh ga ra khỏi khu dân cư để bảo đảm an toàn tối đa cho người dân trong các khu dân cư đông đúc.
Cũng cần nhấn mạnh, nhiều vụ nổ bình ga gây thương vong trong thời gian gần đây đều có một phần nguyên nhân do sang chiết ga trái phép. Nghị định 107/2009/NÐ-CP của Chính phủ về kinh doanh khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) có quy định rất rõ việc các cơ sở kinh doanh ga phải tuân thủ pháp luật về PCCC. Ðiều đó đòi hỏi cơ quan chức năng của thành phố cần đẩy mạnh chấn chỉnh lại những cửa hàng ga không bảo đảm điều kiện, kiên quyết kiến nghị cơ quan chức năng rút giấy phép kinh doanh những trường hợp có nguy cơ cháy nổ cao; có những giải pháp căn cơ chống nạn sang chiết ga trái phép, tránh kiểu "bắt cóc bỏ dĩa" khi dẹp được chỗ này thì chỗ khác lại mọc lên, đừng để "mất bò mới lo làm chuồng" !
