Đỏ lý tưởng và xanh tươi cuộc sống

Kênh thông tin chuẩn mực

Tôi đến với Báo Nhân Dân khá sớm, vào giữa thập niên 1980, khi còn là sinh viên trường luật, lúc nhiều người cùng đọc báo dán trong khung gỗ trong thư viện của trường. Ấn tượng của tôi về tờ báo là sự chuẩn mực, nguồn thông tin, tư liệu tin cậy. Đọc Báo Nhân Dân không phải để tìm tin nóng, chuyện ly kỳ, mà để tìm “khung tư duy”, cách đặt và giải quyết vấn đề từ lý luận đến thực tiễn, cách lập luận, kết nối một sự kiện, hiện tượng đời sống với bối cảnh lớn của đất nước.

Sau này, khi làm việc ở cơ quan chính quyền cấp tỉnh, rồi cấp vùng ở Tây Nam Bộ và làm công tác giảng dạy tại một trường đại học, tôi từ một bạn đọc thành cộng tác viên, xuất hiện trên báo và Truyền hình Nhân Dân, tờ báo vẫn là kênh thông tin chuẩn mực, tin cậy, là diễn đàn chia sẻ thực tiễn đời sống sinh động và kiến nghị chính sách.

Khi bắt đầu viết và chia sẻ bằng góc nhìn chuyên gia trên các nền tảng của Báo Nhân Dân từ thực tế của Đồng bằng sông Cửu Long, tôi ý thức rất rõ, đây không phải là nơi để “kể chuyện hay”, mà là nơi để “viết, nói điều cần”. Qua các kênh của báo, người viết phải tự đặt câu hỏi, bài viết giúp gì cho việc hiểu đúng vấn đề? Góc nhìn thực tiễn nào cần chia sẻ, giúp gì cho việc hoàn thiện chính sách? Giúp gì cho việc củng cố niềm tin xã hội cùng với dòng chảy báo chí?

Từ những bài viết về nông nghiệp, nông thôn, đất và người Tây Nam Bộ, đến các vấn đề phát triển vùng, kinh tế địa phương, du lịch, chuyển đổi số, tôi cảm nhận rõ vai trò của Báo Nhân Dân như một diễn đàn chính sách - nơi tiếng nói của chuyên gia có thể đi xa hơn phạm vi học thuật, tiếp cận trực tiếp với đời sống quản lý và xã hội.

Đổi mới và giữ bản sắc

Trong bối cảnh truyền thông số, Báo Nhân Dân không đứng ngoài xu thế chuyển đổi. Sự thay đổi dễ nhận thấy nhất là về hình thức: Đa nền tảng, đồ họa hiện đại hơn, ngôn ngữ mềm hơn so với trước, các chuyên mục phong phú hơn. Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh cũng thường xuyên xuất hiện trên nền tảng mạng xã hội, tạo kênh tương tác cá nhân gần gũi với bạn đọc, người theo dõi báo. Đổi mới về nội dung và hình thức của tờ báo thể hiện qua việc mở rộng nội dung phản ánh cuộc sống đa chiều. Báo không chỉ đưa tin sự kiện chính trị, đối ngoại, kinh tế vĩ mô, mà tăng cường các bài viết phản ánh đời sống xã hội, chuyện người thật việc thật, tiếng nói của người dân ở địa phương.

Báo Nhân Dân đã mạnh dạn phát triển các ấn phẩm trên nền tảng số như trang điện tử, mạng xã hội, các sản phẩm video ngắn, infographic. Việc tương tác hai chiều với bạn đọc trên kênh số ngày càng rõ nét hơn, giúp thu hút các nhóm độc giả trẻ và mở rộng phạm vi lan tỏa. Hình thức trình bày sinh động, dễ tiếp cận hơn. Phong cách trình bày hình ảnh, đồ họa, biểu đồ minh họa cho các bài viết phức tạp về dữ liệu, kinh tế, chính sách... giúp nâng cao trải nghiệm độc giả.

Nội dung của Báo Nhân Dân hiện nay vẫn giữ được ba đặc trưng: Bám sát các vấn đề lớn của đất nước, giữ vai trò định hướng, chứ không chạy theo thị hiếu và mở rộng không gian đối thoại với giới chuyên gia. Số lượng bài viết của học giả, nhà quản lý, nhà nghiên cứu trên Báo Nhân Dân cho thấy nỗ lực kết nối tri thức chuyên môn với đời sống xã hội. Trong khi nhiều kênh truyền thông bị cuốn vào dòng thông tin giật gân, Báo Nhân Dân vẫn duy trì mạch bài phân tích, bình luận, phản ánh chính sách một cách chừng mực, có kiểm soát.

Tuy vậy, cũng cần thẳng thắn nhìn nhận: Trong cạnh tranh truyền thông hiện nay, Báo Nhân Dân vẫn chưa thật sự mạnh về khả năng “kể câu chuyện chính luận” theo cách hấp dẫn với người trẻ. Vấn đề không nằm ở nội dung đúng hay sai, mà ở cách trình bày và nhịp điệu thông tin. Chính luận nếu chỉ dừng ở “đúng” mà thiếu “dễ tiếp cận”, sẽ khó lan tỏa.

Báo Nhân Dân hiện có nhiều bài viết sử dụng ý kiến chuyên gia và phân tích chính sách, song các nội dung này còn phân tán trong các chuyên mục chung, chưa được định danh thành một không gian chuyên sâu. Việc hình thành một chuyên mục như “Góc nhìn chuyên gia” hoặc “Nhìn từ thực tiễn” sẽ giúp tập hợp các bài phân tích, bình luận, phản biện có cơ sở khoa học, tạo điểm đến quen thuộc cho bạn đọc muốn hiểu sâu vấn đề, đồng thời nâng cao vai trò đối thoại chính sách của tờ báo.

Viết cho ngày mai

Kỷ niệm 75 năm Ngày Báo Nhân Dân ra số đầu không chỉ là dịp nhìn lại, mà còn là thời điểm hướng đến tương lai.

Tôi hình dung về Báo Nhân Dân không chỉ là tờ báo đưa tin, mà là nơi góp phần định hướng, xây dựng chính sách. Mỗi vấn đề lớn của đất nước, ở vùng, miền và địa phương không chỉ được phản ánh khi xảy ra, mà được theo dõi từ lúc hình thành chủ trương đến khi đi vào cuộc sống và để lại hệ quả.

Trong bối cảnh đất nước hướng đến mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, báo chí, trong đó có Báo Nhân Dân, phải giữ vai trò đặc biệt trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, nuôi dưỡng khát vọng và củng cố niềm tin xã hội, của nhân dân.

Ngày nay, trước những đòi hỏi bức bách của cuộc sống, sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin và truyền thông đang đặt ra cho báo chí những đòi hỏi ngày càng khắt khe hơn. Làm báo không chỉ là sự phản ánh trung thực, nhanh nhạy, có định hướng tích cực, tạo phong cách riêng, mà còn phải thông tin đa chiều.

Tôi mong tờ báo Đảng trong những năm tới sẽ chú trọng hơn trong việc kể câu chuyện phát triển bằng con người cụ thể: Người nông dân trước biến đổi khí hậu, doanh nghiệp nhỏ trước cải cách thể chế, sinh viên trước thị trường lao động mới. Khi chính sách được kể qua số phận con người, nó sẽ bớt trừu tượng và gần gũi hơn.

Cần tăng “tính đối thoại công luận”, phát triển mạnh hơn các chuyên mục đối thoại giữa các chuyên gia, giữa chuyên gia - quản lý - người dân. Không chỉ là bài phân tích đơn chiều, mà là diễn đàn tranh luận có dẫn chứng, có phần phản hồi, giúp độc giả thấy tư duy phản biện, không gian tranh luận lành mạnh.

Kết hợp sâu hơn dữ liệu và tư duy kể chuyện báo chí. Không chỉ báo cáo số liệu, mà kết hợp dữ liệu với cách kể chuyện để biến các vấn đề khô khan về chính sách, kinh tế, xã hội thành các câu chuyện sống động, dễ thấm và dễ nhớ. Đầu tư thêm các loạt bài dữ liệu chuyên sâu (data journalism), biểu đồ tương tác, mô phỏng trực quan về các vấn đề lớn: Biến đổi khí hậu, di cư lao động, phát triển đô thị...

Để xây dựng cộng đồng độc giả trung thành và gắn kết hơn, cần tổ chức các hoạt động offline - online cho độc giả trung thành, tọa đàm, livestream bàn luận chính sách, giải đáp chuyên gia. Phát triển dịch vụ bản tin chuyên sâu định kỳ (newsletter) gắn với các lĩnh vực nóng như kinh tế - giáo dục - nông nghiệp - chuyển đổi số. Tạo kênh phản hồi chính thức, nơi độc giả gửi câu hỏi, những vấn đề băn khoăn về các chính sách đang gây tranh luận, để đội ngũ biên tập xây dựng nội dung phản hồi có kiểm chứng.

Tôi cũng mong báo tiếp tục coi đội ngũ cộng tác viên chuyên gia là một phần cấu thành quan trọng của tờ báo. Không phải để làm dày thêm bài vở, mà để làm sâu thêm suy nghĩ. Khi chuyên gia được mời viết thường xuyên, được trao đổi hai chiều, họ sẽ coi tờ báo như một diễn đàn nghề nghiệp, chứ không chỉ là nơi đăng bài.

Tôi mong Báo Nhân Dân không chỉ là tờ báo của cán bộ, đảng viên mà thật sự là tờ báo mà người dân chờ đợi, không phải vì tò mò, mà vì tin cậy. Tôi tin, dòng sông ấy vẫn đang chảy - mang theo ký ức của quá khứ, trách nhiệm của hiện tại và hy vọng cho tương lai.