Nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế
Nếu như trước đây, các danh mục chủ yếu mang tính liệt kê cơ hội đầu tư theo từng ngành, từng lĩnh vực, thì giai đoạn 2026- 2030, các dự án có sự gắn kết chặt chẽ hơn với chiến lược phát triển tổng thể của thành phố. Theo đó, các dự án được ưu tiên tập trung vào những trụ cột quan trọng như: Hạ tầng giao thông chiến lược, logistics, chuyển đổi số, kinh tế xanh, đổi mới sáng tạo… Đáng chú ý, nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn tiếp tục được đưa vào danh mục kêu gọi đầu tư theo hình thức đối tác công-tư (PPP), như hệ thống cảng trung chuyển, đầu tư phát triển các khu công nghiệp, hay các tuyến đường sắt đô thị.
Đơn cử, thành phố kêu gọi đầu tư dự án xây dựng hệ thống thu gom và nhà máy xử lý nước thải Tham Lương-Bến Cát giai đoạn 2 (lưu vực Tham Lương- Bến Cát) với công suất 230.000 m3/ngày đến năm 2040. Với dự án này, thành phố đã hoàn thành giai đoạn 1 trên diện tích 2,32 ha. Giai đoạn 2 dự kiến xây dựng trên khu đất khoảng 2,53 ha.
Cũng liên quan lĩnh vực môi trường, thành phố kêu gọi đầu tư vào hai dự án thu gom và xử lý nước thải. Đó là dự án xây dựng hệ thống thu gom và nhà máy xử lý nước thải Bắc Sài Gòn 2 có quy mô 8,5 ha ở phường Long Trường và dự án xây dựng hệ thống thu gom và nhà máy xử lý nước thải Nam Sài Gòn, xã Nhà Bè có quy mô 18,5 ha. Những dự án này được Sở Xây dựng thành phố đánh giá giúp thu gom hệ thống nước thải đô thị theo lưu vực, kết hợp chỉnh trang và cải thiện căn bản bộ mặt đô thị thành phố.
Đặc biệt, đối với dự án hạ tầng giao thông, có tới 9/22 là các dự án phát triển đường sắt đô thị. Những dự án này tạo trục lưu thông đi lại mang tính kết nối, nhằm giải quyết "bài toán" giao thông cho Thành phố Hồ Chí Minh sau sáp nhập với hơn 14 triệu dân. Để kết nối với khu vực Bình Dương, thành phố kêu gọi đầu tư hai dự án gồm: Dự án tuyến đường sắt đô thị số 1 (thành phố mới Bình Dương-Suối Tiên) dài 29 km, với tổng vốn khoảng 46.725 tỷ đồng; tuyến đường sắt đô thị số 2 (thành phố Thủ Dầu Một - Thành phố Hồ Chí Minh) dài gần 22 km với tổng vốn 59.968 tỷ đồng; tuyến đường sắt đô thị số 4 (từ Đông Thạnh-Hóc Môn đi Hiệp Phước-Nhà Bè) kết nối lưu thông từ phía tây nam qua đông bắc thành phố có chiều dài 47,32 km với nguồn vốn đầu tư lên đến 157.000 tỷ đồng.
Theo Ban Quản lý đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh, những dự án này không chỉ giải quyết "điểm nghẽn" hạ tầng, mà còn mở ra không gian phát triển mới cho toàn vùng Đông Nam Bộ, tạo “cú huých” để thành phố đầu tư 6 tuyến đường sắt đô thị từ nay đến năm 2035 với chiều dài 355 km.
Định hướng "dòng vốn" vào lĩnh vực then chốt
Việc “định hướng dòng vốn” thay vì chỉ “kêu gọi vốn” cho thấy, chính quyền thành phố đang chủ động hơn trong việc dẫn dắt thị trường, bảo đảm nguồn lực xã hội được phân bổ vào đúng những lĩnh vực then chốt. Điều này phù hợp định hướng của thành phố khi coi khu vực tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Chẳng hạn, các dự án đầu tư phát triển đường sắt đô thị đã đáp ứng nhu cầu vận chuyển có sức chở lớn và gắn với phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), từ đó tạo ra quỹ đất và không gian kinh tế mới.
Tương tự, các dự án logistics, cảng biển sẽ phục vụ vận tải và kết nối với công nghiệp, thương mại và dịch vụ. Một trong những dự án logistics chiến lược được thực hiện theo hình thức đối tác công-tư là dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Khi đi vào hoạt động, cảng này sẽ góp phần nâng cao năng lực logistics, thu hút đầu tư và gia tăng vị thế hàng hải quốc tế của Thành phố Hồ Chí Minh cũng như của Việt Nam. Dự kiến, cảng sẽ đóng góp trực tiếp cho ngân sách nhà nước khoảng 34.000-40.000 tỷ đồng mỗi năm, đồng thời tạo việc làm cho khoảng 6.000-8.000 lao động.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Công Vinh, việc thành phố ban hành danh mục thu hút đầu tư giai đoạn 2026-2030, nhằm thực hiện Nghị quyết số 87/NQ-CP ngày 2/6/2023 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 31- NQ/TW ngày 30/12/2022 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Thành phố vận dụng Nghị quyết số 98/2023/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh là điều kiện để rút ngắn quy trình và thủ tục đầu tư, làm "đòn bẩy" để các doanh nghiệp tham gia mạnh mẽ hơn vào các dự án chiến lược và trọng điểm của thành phố.
Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh nhận định: Danh mục thu hút đầu tư giai đoạn 2026-2030 không chỉ là lời mời gọi dòng vốn, mà còn là cam kết về một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, mang tính bền vững. Khi khu vực kinh tế tư nhân được đặt vào vị trí trung tâm theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/ TW đòi hỏi chính quyền phải đủ năng lực thể chế để biến dự án thành hiện thực trên tinh thần "vì doanh nghiệp phục vụ", chính quyền đồng hành cùng doanh nghiệp.
Cũng theo ông Thuận, chính sách thu hút đầu tư phải gắn với công khai tiền sử dụng đất, vì đất chính là cấu phần kinh tế quan trọng trong dự án đầu tư; do đó "yếu tố" này cần đưa vào danh mục thu hút đầu tư ngay từ đầu, làm cơ sở để doanh nghiệp lựa chọn và quyết định tham gia.
Thực tế, danh mục đầu tư có thể mở ra cơ hội, nhưng chính năng lực thể chế mới quyết định cơ hội đó có trở thành hiện thực hay không. Do đó, kỳ vọng Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức thực thi các dự án đầu tư thông qua những công trình cụ thể để đưa nền kinh tế phát triển theo chiều sâu, bền vững hơn.
