Qua khảo sát chợ Kỳ Lừa (TP Lạng Sơn) và một số chợ ở các huyện thuộc tỉnh Lạng Sơn, chúng tôi thấy nhiều loại thuốc BVTV được bày bán công khai. Trao đổi với Chi cục trưởng BVTV tỉnh Lạng Sơn Trần Đại Dũng, được biết: Hoạt động nhập lậu thuốc BVTV chỉ diễn ra theo kiểu xé lẻ hàng, rồi trà trộn, găm cắm giữa các hàng hóa khác để tuồn qua biên giới. Thuốc nhập lậu gồm các loại: thuốc trừ sâu, thuốc diệt côn trùng, thuốc diệt chuột, thuốc kích thích tăng trưởng cây, con giống... Thủ đoạn hoạt động của các đối tượng vận chuyển thuốc BVTV lậu hết sức tinh vi, hàng hóa sau khi thẩm lậu qua biên giới thì được vận chuyển nhỏ lẻ bằng xe đạp, xe máy tuồn sâu trong nội địa để găm cắm trên ô-tô, xe máy chở đi tiêu thụ. Ngoài ra, thuốc BVTV nhập lậu còn thẩm lậu dưới dạng trao đổi hàng hóa, thăm thân giữa cộng đồng cư dân hai bên biên giới. Vì vậy, sau khi thuốc đã vào trong nội địa, người bán và người mua chủ yếu sử dụng theo công thức truyền miệng, gây ra hậu quả khôn lường. Bên cạnh đó, do thuốc BVTV nhập lậu có giá rẻ, quy cách đóng gói dễ dàng sử dụng, gọn nhẹ trong vận chuyển, cho nên rất khó khăn cho công tác kiểm tra, kiểm soát trên thị trường...
Thời gian qua, thuốc BVTV được vận chuyển nhập lậu chủ yếu đi qua đường mòn thuộc khu vực các xã giáp biên như: Yên Khoái, Tú Mịch (Lộc Bình); khu vực cánh gà cửa khẩu Tân Thanh (Văn Lãng); thị trấn giáp biên Đồng Đăng (Cao Lộc)... Thiếu tá, Chính trị viên Đồn Biên phòng Chi Ma (Lộc Bình) Ninh Văn Trọng cho biết: Đồn biên phòng Chi Ma quản lý đường biên, mốc giới trên địa bàn ba xã: Tú Mịch, Yên Khoái và Mẫu Sơn. Do khu vực biên giới dài, có nhiều lối mòn qua biên giới cho nên rất phức tạp về an ninh, hoạt động của các loại tội phạm về ma túy, buôn lậu, vận chuyển thuốc BVTV... thường xuyên diễn ra, nhất là thuốc BVTV, vì mặt hàng này rất khó phát hiện bắt giữ, các đối tượng vận chuyển cất giấu rất tinh vi như: xé lẻ từng mặt hàng trà trộn với các loại hàng hóa khác, xách tay qua lối mòn... Đã vậy, khi thu giữ thuốc BVTV nhập lậu về lại không có nơi bảo quản và tiêu hủy.
Thực tế, thuốc BVTV nhập lậu qua đường mòn, trên tuyến biên giới tỉnh Lạng Sơn những năm qua diễn ra rất phức tạp. Tuy nhiên, số vụ bị phát hiện bắt giữ rất ít. Theo số liệu thống kê của Chi cục BVTV tỉnh, hơn chín tháng qua, các lực lượng công an và các đội quản lý thị trường của tỉnh đã kiểm tra, kiểm soát phát hiện, bắt giữ được 10 vụ vận chuyển, tàng trữ, mua bán thuốc BVTV, với tổng số lượng hơn một tấn, gồm một số loại thuốc như: thuốc diệt côn trùng, thuốc bảo quản rau quả, thuốc trừ cỏ lúa, thuốc diệt sâu bọ... Có nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng theo Phó Chi cục trưởng Quản lý thị trường tỉnh Hoàng Sơn thì: Khi thuốc đã vào trong nội địa thì người dân trà trộn với các loại mặt hàng khác bán lén lút, theo hình thức nhỏ lẻ, ở các phiên chợ, khi có lực lượng kiểm tra thì cất giấu, cho nên rất khó bắt giữ. Mặt khác, do lợi nhuận cao gấp từ bốn đến năm lần mà giá bán lại rẻ hơn so với thuốc BVTV sản xuất trong nước, nên người tiêu dùng vẫn mua thuốc BVTV nhập lậu.
Để ngăn chặn việc nhập lậu và quản lý có hiệu quả việc buôn bán, kinh doanh thuốc BVTV trên địa bàn, nhằm góp phần bảo vệ môi trường và phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững, thời gian tới, tỉnh Lạng Sơn cần chỉ đạo các ngành chức năng có cơ chế phối hợp, thực hiện tốt công tác tuần tra, kiểm soát việc nhập lậu thuốc BVTV. Tập trung tuyên truyền cho người dân hiểu rõ tác hại của thuốc BVTV khi sử dụng sai quy cách, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm mang vác lưu trữ, vận chuyển, buôn bán thuốc BVTV qua biên giới.
“Ra phiên chợ hỏi mua thuốc diệt cỏ, diệt chuột... tại các quầy bán hàng thuốc là có ngay. Thuốc bán rất rẻ, bên ngoài nhãn toàn ghi tiếng nước ngoài, chỉ cần người bán hàng hướng dẫn qua rồi đem về dùng luôn”.
NÔNG VĂN CỒ
(Thôn Khum Lâu, Yên Trạch, Cao Lộc, Lạng Sơn)
“Rất khó phát hiện, bắt giữ được thuốc BVTV nhập lậu, vì các đối tượng thường mang vác theo lối mòn biên giới, với số lượng nhỏ lẻ hoặc trà trộn trong các loại hàng hóa khác. Vì vậy, cần tăng cường tuyên truyền người dân về sự độc hại của thuốc nhập lậu và xử lý nghiêm các đối tượng buôn bán, vận chuyển thuốc BVTV thì mới hạn chế được”.
TRẦN VĂN NGHĨA
Phó Chi cục trưởng Hải quan Cốc Nam, Văn Lãng, Lạng Sơn