Đất “siêu mỏng, siêu méo” sau mở rộng Vành đai 1: Bài toán chưa dễ giải

Những dải đất chỉ rộng vài chục cm

Dự án mở rộng đường Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu-Voi Phục, là một trong những dự án giao thông trọng điểm của Thủ đô, có tổng mức đầu tư hơn 7.200 tỷ đồng, mặt cắt ngang rộng 50m. Dự án được triển khai nhằm góp phần giảm áp lực giao thông cho khu vực nội đô.

Ngày 2/9/2026, một số đoạn tuyến đã hoàn thành thảm nhựa và được thông xe kỹ thuật. Tuy nhiên, cùng với diện mạo mới của tuyến đường, tại nhiều vị trí dọc đường La Thành cũng xuất hiện những phần diện tích đất còn lại sau giải phóng mặt bằng có hình dạng, kích thước bất thường.

Ghi nhận dọc tuyến cho thấy, có những dải đất chỉ dài khoảng 2-3m nhưng bề rộng chưa đến 0,5m. Một số thửa có diện tích chưa đến 1m². Đây là những phần diện tích không đủ điều kiện để cấp phép xây dựng công trình mới theo quy định về quản lý đô thị.

Sau khi di dời, tại một số vị trí, người dân đã dùng khung sắt hộp, quây tôn tạm quanh phần diện tích đất còn lại để chờ phương án xử lý hoặc hợp thửa.

Tại khu vực nút giao đường La Thành-Nguyễn Chí Thanh, nhiều thửa đất còn lại sau giải phóng mặt bằng được quây kín bằng tôn. Những phần diện tích này không chỉ làm ảnh hưởng đến việc thi công, hoàn thiện vỉa hè mà còn khiến cảnh quan trên tuyến đường chưa được đồng bộ.

Tại điểm giao với đường Láng Hạ, một dãy tôn dài bao quanh những phần đất còn ngổn ngang gạch vỡ, móng nhà cũ sau khi máy xúc phá dỡ. Có vị trí, phần đất còn lại chỉ rộng vài chục cm. Đất đá sau đào bới chưa được vận chuyển hết, tạo nên những khoảng trống nham nhở xen giữa tuyến đường đang được đầu tư, chỉnh trang.

Tình trạng tương tự cũng xuất hiện tại khu vực ngõ 65 Nguyễn Chí Thanh, khi những dải đất nhỏ hẹp còn lại nằm sát khu vực công trường đang thi công.

Khó khăn từ việc hợp thửa, hợp khối

Đáng chú ý, diện tích nhỏ không đồng nghĩa với việc những phần đất này dễ giải quyết. Do nằm tại các vị trí mặt phố, một số diện tích còn lại vẫn có giá trị lớn. Từ đó, phát sinh tình trạng một số hộ dân tận dụng phần đất để dựng kết cấu tạm, quây tôn làm nơi kinh doanh, buôn bán.

Theo số liệu thống kê của Ủy ban nhân dân phường Láng, trên địa bàn hiện có 21 trường hợp nhà, đất không đủ điều kiện về mặt bằng để tiến hành xây dựng công trình. Trong đó, có 4 thửa đất có diện tích chưa đầy 1m².

Những con số này cho thấy việc giải phóng mặt bằng để mở rộng đường không chỉ dừng lại ở việc thu hồi, di chuyển các công trình nằm trong chỉ giới. Sau giải phóng mặt bằng, việc xử lý những phần diện tích còn lại cũng là vấn đề cần được tính toán để bảo đảm trật tự xây dựng và cảnh quan đô thị.

Thực tế cho thấy, với những thửa đất có hình dạng quá nhỏ, hẹp hoặc méo mó, việc xây dựng công trình mới không đáp ứng các điều kiện theo quy định. Trong khi đó, nếu để tồn tại dưới dạng những khoảng đất trống, quây tôn hoặc công trình tạm, các vị trí này lại trở thành điểm gây mất mỹ quan và khó khăn cho việc hoàn thiện hạ tầng.

Để xử lý tình trạng đất “siêu mỏng, siêu méo” sau giải phóng mặt bằng, chính quyền địa phương đang vận động các hộ dân tự thỏa thuận, chuyển nhượng để thực hiện hợp thửa hoặc hợp khối công trình với nhà liền kề phía sau.

Đại diện Ủy ban nhân dân phường Láng cho biết, chính quyền đang nỗ lực vận động các hộ dân tìm phương án phù hợp. Đối với những trường hợp không đủ điều kiện xây dựng, cơ quan chức năng khẳng định sẽ không cấp phép; nếu chủ đất cố tình xây dựng trái quy định, chính quyền sẽ xử lý theo quy định.

Tuy nhiên, việc hợp thửa, hợp khối trên thực tế không đơn giản. Kinh nghiệm từ một số tuyến đường được mở rộng trước đây trên địa bàn thành phố cho thấy, quá trình thương lượng giữa các hộ dân thường gặp nhiều trở ngại.

Một trong những nguyên nhân là sự chênh lệch về lợi ích giữa các bên. Một số chủ sở hữu phần đất nằm ở mặt tiền đưa ra mức giá chuyển nhượng cao, trong khi các hộ dân phía trong không có khả năng hoặc không đồng thuận với mức giá này. Khi không đạt được thỏa thuận, những phần đất nhỏ hẹp tiếp tục tồn tại và trở thành điểm khó xử lý trong quá trình chỉnh trang đô thị.

Cần giải pháp mạnh để tránh phát sinh mới

Theo Tiến sĩ, Kiến trúc sư Trương Văn Quảng-Phó Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam, để xử lý tình trạng nhà, đất “siêu mỏng, siêu méo”, thành phố Hà Nội cần thực hiện nghiêm các quy định về diện tích tối thiểu được phép xây dựng.

Cùng với việc vận động người dân hợp thửa, hợp khối, đối với những diện tích không đủ điều kiện xây dựng, chính quyền có thể chủ động thực hiện phương án bồi thường theo quy định để xử lý dứt điểm.

Tiến sĩ, Kiến trúc sư Trương Văn Quảng cũng đề xuất thành phố nghiên cứu phương án mua lại những lô đất không đủ tiêu chuẩn xây dựng để điều chỉnh quy hoạch, qua đó tạo sự đồng bộ về kiến trúc, cảnh quan trên các tuyến phố.

Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, kiên quyết xử lý những trường hợp cố tình xây dựng trái phép trên các phần đất không đủ điều kiện.

Với một dự án mở rộng tuyến đường có quy mô lớn như Vành đai 1, việc hoàn thành mặt đường và đưa tuyến vào khai thác mới chỉ là một phần của quá trình đầu tư. Những phần đất còn lại sau giải phóng mặt bằng, nếu không được xử lý đồng bộ, có thể trở thành những điểm nghẽn trong quá trình hoàn thiện diện mạo đô thị.